Της αχαριστίας μας οι τάφοι

«Καὶ ἐκλήθη τὸ ὄνομα τοῦ τόπου ἐκεῖνου Κιβρωθ Θααυά,

ὅτι ἐκεῖ ἔθαψαν τὸν λαὸν τῶν ἐπιθυμησάντων.» Αρ. (11:34)

Υπάρχει ένα παλιό θεατρικό έργο το οποίο μεταφέρθηκε και στον ασπρόμαυρο καλό Ελληνικό κινηματογράφο, με τίτλο "ο Αχόρταγος". Το έγραψε ο μακαρίτης ο Δημήτρης Ψαθάς, ένας σπουδαίος θεατρικός συγγραφέας και χρονογράφος, με πραγματικά εξαιρετικά επίκαιρα και στις μέρες μας γραφτά. Εκεί, στον "Αχόρταγο", περιγράφεται η πορεία ενός ταλαίπωρου ανθρώπου, που ξεκινά να αναζητά μόνο φαγητό για μοναδική πληρωμή του, ζει για να τρώει, όπως ο ίδιος λέει μέσα στο κείμενο, είναι ένα στομάχι και τίποτε άλλο και φτάνει μετά από λίγο καιρό χορτασμένος και καλοζωισμένος πλέον, να θέλει να γίνει κυβερνήτης και στο τέλος να τρελαθεί.
 
Έχουμε πει πως με την αγία μεταστρεψιμότητα όλα μπορούν να παράγουν, να αποστάξουν πνευματικούς καρπούς και νάματα που γίνονται ιάματα. Έτσι και στην θύμηση αυτού του Θεατρικού έργου, μας γεννήθηκαν οι συνειρμοί που μας έφεραν πίσω από το μικρόφωνο σήμερα. Και δεν λέει φυσικά κανείς ότι πρέπει να αναζητάμε μόνο ένα πιάτο φαί για πληρωμή, αλλά να μάθουμε να μην είμαστε αχόρταγοι, αχάριστοι και άπληστοι όπως ο ήρωας του Ψαθά στο τέλος της θαυμάσιας και τόσο διδακτικής ιστορίας, που σαν να έρχεται από τα πολύ παλιά… ακόμα ακόμα και από τα θαυμάσια χωρία της Παλαιάς Διαθήκης… Τότε που ο Θεός Λόγος, εξέτρεφε τον λαό του Ισραήλ στην πορεία του στην έρημο με το μάννα. Τότε που ο γογγυσμός τους και η αγνωμοσύνη του παλαιού Ισραήλ, οδήγησε πολλούς στον θάνατο και στα μνήματα των ακόρεστων επιθυμιών τους, στις αχαριστίας τους τάφους…
 
Μόλις σαρκώθηκε ο Θεός Λόγος μας φανέρωσε το αθάνατο μάννα, τον ίδιο Του τον Εαυτό! «...ἐγώ εἰμι ὁ ἄρτος τῆς ζωῆς. οἱ πατέρες ὑμῶν ἔφαγον τὸ μάννα ἐν τῇ ἐρήμῳ καὶ ἀπέθανον... οὗτός ἐστιν ὁ ἄρτος ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβαίνων, ἵνα τις ἐξ αὐτοῦ φάγῃ καὶ μὴ ἀποθάνῃ. ἐγώ εἰμι ὁ ἄρτος ὁ ζῶν ὁ ἐκ τοῦ οὐρανοῦ καταβάς... ἐάν τις φάγῃ ἐκ τούτου τοῦ ἄρτου, ζήσεται εἰς τὸν αἰῶνα. καὶ ὁ ἄρτος δὲ ὃν ἐγὼ δώσω, ἡ σάρξ μού ἐστιν, ἣν ἐγὼ δώσω ὑπὲρ τῆς τοῦ κόσμου ζωῆς».(Ιωάνν.6,48-51).
 
Μόλις συνειδητοποιήσουμε τούτα τα ρήματα της αιώνιας ζωής και τα βιώσουμε, αναζητώντας συνεχώς αυτήν την αιώνια και αθάνατη τροφή, τότε θα μονολογούμε δοξολογικά το: "...αρκεί σοι η χάρις μου..." (Β΄ Κορ. 12,9)  και  θα νιώθουμε ότι στην έρημο της δικής μας πορείας σε τούτη τη ζήση, είτε αυτή η έρημος λέγεται μοναξιά, είτε ασθένεια, είτε φτώχεια, είτε κάθε τι δύσκολο που ορθώνεται μπροστά μας, ο Μανναδότης Κύριος και Θεός μας θα είναι δίπλα μας, συνοδοιπόρος στην... έξοδο από την σκλαβιά της αχαριστίας και τα μνήματα των επιθυμιών μας...
 
Νώντας Σκοπετέας

Φιλογένεια

 
Τότε που όπως οι χιλιάδες τρυπίτσες των σφουγγαριών που τα παλικάρια της Καλύμνου και των άλλων νησιών βουτούν για να τα μαζέψουν, το μικρό μου μυαλουδάκι απορροφούσε κάθε τι ορατό και αόρατο, σε απόσταση αναπνοής ή όχι, δεν είχα γνωριστεί με αυτή την λέξη. Ήρθε στον δρόμο μου χρόνια και χρόνια αργότερα απρόσμενα και αποφάσισε να μείνει.
 

Παίρνοντας τα πράγματα με την σειρά, μια αρμαθιά από αρώματα και χρώματα, τιτιβίσματα πουλιών, το φρενάρισμα των αυτοκινήτων, το γαυ-γαυ των σκυλιών στους δρόμους και στις αυλές, τα μάαου-μιάου των γατιών στα κεραμίδια μαζί με την καμπάνα της Εκκλησίας, την φωνή του γιαουρτσή και το τσιρτσίρισμα από το τσιγάρισμα και την σύβραση  του κρεμμυδιού στο τηγάνι και τον παφλασμό των κυμάτων -αναπόφευκτο το τελευταίο αφού στα Θεραπειά μεγάλωνα- απροσκάλεστα, αποθηκεύοταν για τα καλά με την απόφαση να καθοδηγεί τα πάντα στην ύπαρξη μου.
 
Έτσι, οι βοές που έκαναν τα πότε θυμωμένα και φουσκωμένα και πότε χαδιάρικα κύματα τα οποία κατεύθαναν από την Μαύρη Θάλασσα  βάζοντας πλώρη να χαιρετήσουν τον Πύργο του Λεάνδρου, στην πορεία τους στο αντάμωμα με το Σαράϊ Μπουρνού, έγιναν μέρος του δικού μου εγώ. Όπως η ροή της θάλασσας που αφού προσπερνούσε τις Συμπληγάδες, τα Καβάκια και τα λίγα άλλα προάστια, για να ακουμπήσει στα πεταχτά την γωνιά που κάποτε στόλιζε το κομψό και αριστοκρατικό ξενοδοχείο Τοκατλιάν, αγνοώντας το λιμάνι, τραβούσε κατευθείαν για το Γερμανικό και το Χουμπερ.
 
Ανάμεσα στα παραπάνω και στα άλλα φαινόμενα της φύσης, τα φρου-φρού του αέρα άμεσα στα  φύλλα της μικρής ερικιάς στον κηπάκο μας, το απάτητο χιόνι στο Σούμερ Πάλας, το μαντολίνο και την κιθάρα του μπαμπά μου, το ταπ-ταπ της βρύσης -αλλοιώς του μουσλουκιού- στη <γούρνα>,  το Αγίασμα της Αγίας Μαρίνας που πήγαινα με την γιαγιά μου για να ανάψω την καντυλίτσα, ήταν και οι λέξεις στις κουβέντες, εκτός από τα έλα-έλα, τα μωρουδίστικα τζα και μπα, τα μαμά, τα μπαμπά και γιαγιά. Σιγά σιγά προστέθηκαν τα  "θα σε πω/θα με πεις, θα σε κάνω/θα με κάνεις/" . Τα πάντα Πολίτικα, τα πάντα Ρωμαίϊκα, Ρωμαίϊκο το σπιτικό, τι άλλο θα άκουγα;
 
Μέχρι τα έξι μου χρόνια που πήγα στο Σχολείο, αν εξαιρέσουμε τα εξελληνισμένα <μαμά-μπαμπά>, ούτε γρι από άλλη γλώσσα.  Πως αλλιώτικα; "Tη γλώσσα μου έδωσαν Ελληνική" όπως μας λέει ο Ελύτης και με αυτήν γέμιζαν τα ώτα μου στην καθημερινότητά μου. Αυτήν κληρονόμησαν οι δικοί μου από τους δικούς τους και αυτή ήταν η καθομιλουμένη της οικογένειας. Και τα λόγια του Παπά στην Εκκλησία, αυτά έλεγαν. Εξυπακούεται βέβαια, η μακροχρόνια επαφή με το περιβάλλον και τους κατοίκους της χώρας κατέστησε την συνήθεια  να μπαίνουν Ελληνικότατες καταλήξεις στις λέξεις και ο manav έγινε μανάβης, ο bakal μπακάλης, ο kasap κασάπης, το karpuz καρπούζι, το kavun καβούνι (πεπόνι),  και τρέχα γύρευε...
 
Έξω από το σπίτι μας έκαναν τον περίπατό τους  και άλλες γλώσσες εκτός της Τουρκικής, η Αρμενική, τα τραγουδιστά Σπανιόλικα που μιλούσαν οι Εβραίοι της Πόλης, και η Γαλλική να κατέχει τα πρωτεία, η γλυκιά λαλιά των Λεβαντίνων με τα κομσί κομσά, τα παρντόν και τα μερσί, την κομίσια και την κομισιόνα, το κονσουλάτο, την αμπασάντα και τον αμπασαντόρο, τον αβουκάτο,  την πολίτσια της και τράβα κορδέλα. Δεν ήξερα τίποτα από αυτά μέχρι που πήγα στο Σχολείο, στην πρώτη τάξη της Αστικής Σχολής Θεραπείων. Εκεί, γνωρίστηκα με την Ενισέ Ηανιμ, την δασκάλα των Τουρκικών. Ομολογώ πως για πρώτη φορά, τα βρήκα μπαστούνια, όπως θα λέγαμε.
 
Το σπίτι μας ήταν γεμάτο από βιβλία, εφημερίδες, λεξικά και περιοδικά.  Ο μπάμπάς μου καταγινόταν με την Λαρούς συχνότατα, σε αυτό το λεξικο/εγκυκλοπαίδεια έβρισκε και έλυνε όλες τις απορίες του και αποστόμωνε όλους. Η μαμά μου πολύ συχνά πίσω από ένα βιβλίο και εγώ, πριν να πάω στα χέρια της κυρίας Ευγενίας και μέσα από <Τα καλά παιδιά> και όλα τα ντεφτέρια δεξιά και αριστερά, ήξερα να γνωρίζω το Άλφα, το Ωμέγα, μερικά ενδιάμεσα γράμματα όπως τα κεφαλαία που άρχιζαν τα ονόματα των τριγυρινών μου. Το Έψιλον της γιαγιάς μου Ευαγγελίας, το Σίγμα του μπαμπά μου Στέλιου, το Λάμδα της θείας Λεμονίτσας, το Δέλτα της κεκοιμημενης γιαγιάς Δέσποινας και το Κάπα των δύο παππούδων, Κώτσηδες και οι δυό, και οι δυό αναπαυόμενοι. Ήξερα βέβαια και το Νι. Το Άλφα της μαμάς μου ήταν πρώτο-πρώτο. 
 
Από τα περιοδικά θυμούμαι τον <ΘΗΣΑΥΡΟ> με την Χοντρή και τον Ζαχαρία, από τις εφημερίδες, την απαραίτητη ΑΠΟΓΕΥΜΑΤΙΝΗ που έπρεπε να την καλο-διαβάσει η γιαγιά μου πριν περάσει στα χέρια των υπολοίπων κοινών θνητών. Είχαμε και το Femme d' aujourduhui. Η γιαγιά μου ήταν μανιώδης αναγνώστρια και ενημερωμένη για τα πάντα. Διάβαζε τον <Απόστολο Ανδρέα>, την <Κυριακάτικη Πρωΐα> και την <Εμπρός> και βέβαια την Σύνοψη. Ξεφύλλιζα και εγώ ότι έβρισκα και συχνά έβαζα τα γράμματα να παίζουν κυνηγητό με τις λέξεις, τις έκανα φιληνάδες και έκτιζα σπιτάκια με αυτές,  σαν τις πετρίτσες  που μάζευα μπροστά από το κατώφλι της γιαγιάς μου παίζοντας  σπιτικό με τις κούκλες μου και τον εξάδελφό μου Χαρίλαο. Πολλές φορές τις έβαζα κοντά την μιά στην άλλη για να βρω άλλες. Για το τελευταίο ευθύνεται ο μπαμπάς μου.
 
Τον άκουσα μια μέρα να μιλά με έναν συνάδελφο του, που ο πατέρας του ήταν Κρητικός και δεν μιλούσε Τουρκικά. Δικαιολογώντας τους φόβους του ηλικιωμένου Κρητικού, πως αν μάθαινε την Τουρκική γλώσσα θα ξεχνούσε την Ελληνική ντοπολαλιά του και θα αποκοβόταν τελείως από τον τόπο που γεννήθηκε και για να πείσει τον Νασιτ Μπέη πως ο πατέρας του δεν είχε και πολύ άδικο μια που τα Ελληνικά ήταν η τελειότερη γλώσσα του κόσμου, διάλεξε ο μπαμπάς μου δυό μικρές λέξεις, μιά μονοσύλλαβη και μιά τρισύλλαβη. Παν και Αγία. << Yan yana koy>> (τοποθέτησε τες την μια δίπλα στην μια στην άλλη) είπε ο μπαμπάς μου, << οldu, tamam >> (έγινε, εντάξει) είπε ο Νασιτ μπέης, <<Bak,  (κοίταξε) ΠανΑγία>> είπε και πάλι ο πατέρας μου, << Ah, Meryem Ana!>> αναφώνησε ο συνάδελφος...
 
Παναγία, η αγαπημένη λέξη που για αυτήν και με αυτήν υπερηφανεύοταν  ο πατέρας μου για την γλώσσα του, την γλώσσα μας, <την γλώσσα του Ευαγγελίου>, συμπλήρωνε και ας μην τον έβλεπε η Εκκλησία κάθε Κυριακή. Τον έβλεπε όμως πρωί-πρωί συχνά τις καθημερινές πριν μπει στο μοτοράκι πουτ-πουτ  για να περάσει στα αντικρυνά (Ασιατικά παράλια), να πάει στην δουλειά του. Πιστός στις παραδόσεις, πήγαινε για να φροντίσει τα καθήκοντα και τις υποχρεώσεις του προς την Ενορία,  το ετήσιο <ενοίκιο> για το στασίδι της συζύγου και της πεθεράς του, να πληρώσει το αντίτιμο για τις έξι λαμπάδες, δυό για τον κάθε ένα μας, τρεις σκούρες για την Μεγ. Εβδομάδα, τρεις λευκές για την ημέρα του Πάσχα, έτσι για να έχει το κεφάλι του ήσυχο. Και δυό ακόμα λαμπάδες, για την πεθερά του...
 
Οι δύο λέξεις, παν και αγία, γοητευτικά ενωμένες, ισοβίως έφερναν στα μάτια του την Οικοδέσποινα της Πόλης,  την Βλαχερνίτισσα που δεν ήθελε να εγκαταλείψει. Το κατάφερε με κάποιο τρόπο.  Παρασυρόμενος από το ένα και το άλλο και όπως οι περισσότεροι, έφυγε. Ξαναγύρισε όμως. Πήγε για ταξίδι -το έκανε συχνά- μια μέρα και την δεύτερη έκλεισε τα μάτια του αφήνοντας την τελευταία του ανάσα εκεί και πολιτογραφημένος μόνιμος κάτοικος από χρόνια, ξεκουράζεται στην Αγία Ελένη. Στα ψηλά μέρη του Ροσινιόλ, εκεί που σύχναζε να πηγαίνει για να απολαμβάνει τα αηδόνια, στην αγκαλιά της Θεραπειανής γης, γείτονας με τους γονείς του. 
 
Εν τω μεταξύ αφού όπως είπαμε είχαμε γίνει φιλαράκια με τα λόγια, τους λόγους, το Άλφα και το Ωμέγα, παιχνίδι με το λεξιλόγιο συνεχιζόταν και μαζί του η αποθήκευση -που να ήξερα την σημασία της λέξης στα μικράτα μου-, στις αμέτρητες τρυπίτσες του σφουγγαριού που λέγαμε.  Το Παιδικό Φως και τα Κλασικά Εικονογραφημένα  έκαναν την εμφάνισή τους για να πάρουν θέση στα ράφια της Βιβλιοθήκης που ήταν ασφυκτικά γεμάτη και ευτυχώς, ο θείος Στυλιανός έβαλε ένα γερό σανίδι ανάμεσα σε κάθε ράφι της, αλλιώτικα θα έπεφταν όλα τα τα βιβλία μαζί και η Γαλλική Λαρούς.  Στα πάρε-δώσε και στα <αλισβερίσια> της κάθε μέρας, παρουσιάσθηκε ο Όμηρος και η Ιλιάδα του, στα καλά καθούμενα και κατά πόδας η Οδύσσεια. Έβλεπα την καημένη την Πηνελόπη που έπλεκε εκείνον τον ατελείωτο ιστό περιμένοντας τον Οδυσσέα της που θαλασσοδερνόταν, με τα τόσα γεροδεμένα νεαρούδια να την περιτριγυρίζουν και με έπιαναν κλάματα. Και όταν κινδύνευα να γίνω όμηρος της φαντασίας του Ομήρου, ερχόταν η γιαγιά μου και με σταθερή τρυφερότητα έκλεινε το βιβλίο, κοιτάζοντας αυστηρά την αγαπημένη μου θεία...
 
Μετρούσα και ξαναμετρούσα τα κουπιά και τα κεφάλια των Αργοναυτών του Ιάσονα στην ΑΡΓΩ, έχανα τον λογαριασμό και φτου κι απ' την αρχή. Συλλαβίζοντας,   θαύμασα τον Θησέα που μπόρεσε  να τα βγάλει πέρα με τον Μινώταυρο αλλά δεν άργησα να θυμώσω μαζί του για την αχαριστία του που παράτησε στην Νάξο την κακομοίρα την Αριάδνη στα κρύα του λουτρού. Ουδέν κακόν αμιγές καλού όμως, αφού από αυτή την ιστορία εμπνεύστηκε ο Ρίτσαρντ Στράους και να γράψει μελωδικά την όπερα του, Ariadne auf Naxos. Γενναίος και ομορφόπαιδο μεν ο Θησεύς, αλλά ξεχασιάρης. Με το παραλήρημα της χαράς και τα τραγούδια για την επιτυχία της αποστολής,  δεν άλλαξε τα πανιά από μαύρα σε λευκά και, όπως ο μύθος δηλοί, δεν άντεξε ο Αιγεύς και έπεσε στην θάλασσα. Χάσαμε τον Αιγέα και κερδίσαμε το Αιγαίον Πέλαγος. Αυτά έχει η ζωή που σαν το τρεχαντήρι  τρέχει και  σταματημό δεν έχει.   
 
Σαν το νερό στο αυλάκι που σαν βρει κατήφορο κυλά, το ίδιο έκαναν και οι μήνες και διαδέχοντας ο ένας τον άλλο, βρεθήκαμε στην καινούργια χρονιά. Πότε ήταν χτες; Πότε έγινε σήμερα; Ο Αη Βασίλης έφτασε φορτωμένος χωρίς να ξεχάσει να μας φέρει την (Αγιο)Βασιλόπιτά του. Τρέχουν και δεν φτάνουν τα Σωματεία και οι Κοινότητες, τα Αδελφάτα και οι Βοηθητικές Αδελφότητες Κυριών να προλάβουν πριν της Υπαπαντής να ευλογηθεί και να τελεστεί η Κοπή της Βασιλόπιτάς τους για να μην μπερδευτούν με τις Απόκριες, τις χοροεσπερίδες, τα ντινέ και τους μπαλ μασκέ. Το Εκκλησιαστικό ημερολόγιο δεν παίζει και ούτε πτοείται...
 
Μετά τον Αη Βασίλη και  όπως μας λέει το Κοντάκιο, "Επεφάνη σήμερον..." φωτίστηκαν και Αγιάστηκαν, από τον Κεράτιο μέχρι τα πέρατα της οικουμένης και μαζί με τις βρύσες και τα νερά, και ο αφέντης με την κυρά στον Εορτασμό Των Θεοφανείων. Προσπεράσαμε την Γιορτή του Αη Γιάννη και χωρίς να το καταλάβουμε, θα βρεθούμε στα λειβάδια δίπλα στους κελαρυστούς ποταμούς που ξεχειλίζουν από γνώση και την σοφία που διαχρονικά  οι μαΐστορες των γραμμάτων, οι τρεις μεγάλοι Ιεράρχες, μας χαρίζουν. 
 
Τιμώντας αυτούς τους Δασκάλους του Γένους οι οποίοι μας δίδαξαν παράλληλα με τα γράμματα, την αγάπη για το γένος μας, τιμούμε όλους τους εργάτες που μιμούμενοι το παράδειγμά των σοφών αυτών ανθρώπων, καλλιεργούν την μάθηση και μεταλαμπαδεύουν τα ιδανικά του γένους στα νιάτα του σήμερα, για να τα παραλάβουν με την σειρά τους, να γίνουν συνεχιστές της παράδοσης και να μυήσουν στις επόμενες γενιές το καύχημα της μάθησης και την Φιλογένεια.
 
Νίκη Beales
 
Ιανουάριος 2026
Buckingham, Αγγλία

Η Εκπαίδευση στην Αγγλία

 
Στη σειρά των διαδικτυακών συναντήσεων με γενικό τίτλο «Εκκλησία και Κοινωνία», η Ελληνορθόδοξη Κοινότητα Αγίων Αποστόλων Πέτρου και Παύλου στο Bristol συνεχίζει τον γόνιμο διάλογο γύρω από σύγχρονα θέματα που απασχολούν την οικογένεια και την κοινωνία. Αύριο, Δευτέρα 26 Ιανουαρίου 2026, θα πραγματοποιηθεί μια ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα διαδικτυακή συνάντηση και μελέτη, με σκοπό την ενημέρωση, την ανταλλαγή εμπειριών και την ουσιαστική στήριξη των γονέων και των νέων μέσα στο σημερινό εκπαιδευτικό περιβάλλον.
 

Ομιλήτρια της εκδήλωσης θα είναι η Νάνσυ Ρήτου, εκπαιδευτικός, η οποία θα αναπτύξει το θέμα: «Η δομή του αγγλικού εκπαιδευτικού συστήματος, τι πρέπει να προσέξουμε και πώς μπορούμε να υποστηρίξουμε τα παιδιά καλύτερα να πάρουν ενημερωμένες αποφάσεις για το μέλλον τους». Η συνάντηση θα πραγματοποιηθεί στις 7.00 μ.μ. ώρα Αγγλίας (9.00 μ.μ. ώρα Ελλάδος και Κύπρου) και είναι ανοιχτή σε όλους όσοι ενδιαφέρονται να κατανοήσουν βαθύτερα τις προκλήσεις και τις δυνατότητες που προσφέρει το εκπαιδευτικό σύστημα, μέσα από μια υπεύθυνη και φωτισμένη προσέγγιση.

Τέχνης ακρότητα

 
H ανάρτηση στο διαδίκτυο ενός έργου που με πολύ κόπο και φροντίδα στήθηκε από τον γράφοντα, αναζωπύρωσε τη μνήμη και προκάλεσε την ακόλουθη ανακεφαλαίωση της πορείας του, προς δόξαν του Τριαδικού Θεού. Πρόκειται για το πολυτελές λεύκωμα «Τέχνης ακρότητα» στις τριακόσιες σελίδες του οποίου περιλαμβάνονται δεκάδες φορητές εικόνες και πλήθος τοιχογραφιών από την τελευταία και ωριμότερη περίοδο καλλιτεχνικής δημιουργίας του μέγιστου αγιογράφου Φώτη Κόντογλου, όπως αυτές ιστορήθηκαν στον Ιερό Ναό του Αγίου Νικολάου Κάτω Πατησίων και αποτυπώθηκαν ψηφιακά από την φωτογράφο κ. Μαρία Στέφωση.
 

Η έκδοση πραγματοποιήθηκε χάρη στη γενναιόδωρη χορηγία της Αστικής Μη Κερδοσκοπικής Εταιρείας ΑΙΓΕΑΣ, η οποία ανέλαβε και την παρουσίαση του τόμου στις 22 Ιανουαρίου 2018.
 
Σε εκείνη την ξεχωριστή εκδήλωση, που έλαβε χώρα στον κατάμεστο από 450 προσκεκλημένους επιβλητικό χώρο «Φάρος» του Κέντρου Πολιτισμού Ίδρυμα Σταύρος Νιάρχος, εισηγήσεις ανέπτυξαν πέντε εξαίρετοι επιστήμονες, προβλήθηκε δε και ολιγόλεπτο video art (https://www.facebook.com/watch/?v=1158251074327791). Παρόντες ήσαν οι χορηγοί κ. Αθανάσιος και κ. Μαρίνα Μαρτίνου, μητροπολίτες, καθηγητές Πανεπιστημίων, αγιογράφοι, κληρικοί, εκπαιδευτικοί, αρχαιολόγοι και φιλότεχνοι.
 
Για το εγχείρημα της έκδοσης, σε μια αποστροφή της δημόσιας εξομολόγησής μου (https://www.pemptousia.gr/.../prosopiki-mistiriaki-ke.../ ) ανέφερα: «Το να επιχειρείς να παρουσιάσεις μιαν ακρότητα τέχνης, να ψηλαφήσεις δηλαδή μιαν ύψιστη μορφή πνευματικής δημιουργίας, μικρό δεν είναι. Άπιαστο ίσως όραμα που μοιάζει μόνο σαν ταξίδι αιθέριας συνανύψωσης, με τα μάτια μας να ακολουθούν ως εντολοδόχοι της ψυχής μας τον Άγγελο που ανεβαίνει δοξαστικά προς τον ουρανό και τα χέρια μας να τεντώνονται μήπως και προλάβουν την άυλη συναρπαγή προς το αιώνιο».
 
Η εκδήλωση προβλήθηκε με αναρτήσεις στο διαδίκτυο, όπως π.χ. το διαδικτυακό περιοδικό Πεμπτουσία  (https://www.pemptousia.gr/photo/technis-akrotita) και το Πρακτορείο εκκλησιαστικών ειδήσεων Ρομφέα  (https://www.romfea.gr/diafora/19683), ενώ άρθρο φιλοξένησε και η κ. Αμαλία Βουτσινά στο τεύχος 26 / 2018 του έγκριτου περιοδικού Κεφαλονίτικη Πρόοδος.
 
Την κεντρική διάθεση του τόμου ανέλαβε το Βιβλιοπωλείο Νεκτάριος Δ. Παναγόπουλος https://npanagopoulos.gr/books/texnis-akrotita ενώ ακολούθησε η κατάθεση του λευκώματος σε διάφορες Βιβλιοθήκες της Ελλάδος (π.χ. Γεννάδειος Βιβλιοθήκη στην Αθήνα, Call Number ND603.K67 A58 2017).
 
Δίχως την πρωτοβουλία ή τη συνέργεια του συγγραφέα, το έργο ηλεκτρονικά βιβλιογραφήθηκε στο διαδίκτυο (Τέχνης ακρότητα: Ὁ Φώτης Κόντογλου ἁγιογραφεῖ τὸν ἱερό Ναό Ἁγίου Νικολάου ... - Βιβλία Google) αλλά και απεστάλη σε μερικές από τις μεγαλύτερες Βιβλιοθήκες του κόσμου στην έντυπη μορφή του. Ενδεικτική αναζήτηση εντοπίζει τον τόμο στην Εθνική Βιβλιοθήκη Γαλλίας, στο Παρίσι, https://catalogue.bnf.fr/ark:/12148/cb45550717q , στην Εθνική Βιβλιοθήκη της Γερμανίας, στο Μόναχο https://opacplus.bsb-muenchen.de/discovery/fulldisplay?docid=alma991076888619707356&context=L&vid=49BVB_BSB:VU1&lang=de&search_scope=MyInstitution&adaptor=Local%20Search%20Engine&tab=LibraryCatalog&query=any , contains,1048231209&offset=0 , σε μία από τις πιο ολοκληρωμένες βιβλιοθήκες έρευνας ιστορίας τέχνης στον κόσμο, την Getty Library στο Λος Άντζελες http://primo.getty.edu/GRI:GETTY_ALMA21192549830001551 , αλλά και στην κεντρική ερευνητική βιβλιοθήκη Thomas J. Watson Library του περίφημου Metropolitan Museum of Art, στη Νέα Υόρκη https://library.metmuseum.org/search~S1?/Xkontoglou&searchscope=1&SORT=D/Xkontoglou&searchscope=1&SORT=D&SUBKEY=kontoglou/1%2C10%2C10%2CB/frameset&FF=Xkontoglou&searchscope=1&SORT=D&9%2C9%2C
 
Πριν από μερικές εβδομάδες η ηλεκτρονική μορφή του βιβλίου αναρτήθηκε στην ιστοσελίδα του Ιδρύματος Αθανασίου και Μαρίνας Μαρτίνου: https://www.iamm.gr/.../o-agios-nikolaos-acharnon-technis... , ενώ στο αναγνωστικό κοινό κοινοποιήθηκε ευρύτερα μέσω του Facebook από τον ιστότοπο «Fotis Kontoglou Original - Φώτη Κόντογλου Αρχείο» https://www.facebook.com/FotisKontoglou/?locale=el_GR
 
Από τους παραπάνω συνδέσμους, μπορείτε να περιδιαβείτε το λεύκωμα και να θαυμάσετε το έργο του αθάνατου κύρ-Φώτη Κόντογλου, του πάντοτε διδάσκοντος Ορθοδοξία και Παράδοση.
 
Δόξα τω Θεώ, πάντων ένεκεν!
 
Πρωτοπρ. Γεώργιος Φ. Αντζουλάτος

Εύστοχοι οι παππούδες μας

 
Το εικονίδιο της παρούσας ανάρτησης παίζει με τη δύναμη της αντιπαραβολής: από τη μία, σύγχρονες πολιτικές φωνές που επικαλούνται την «ασφάλεια» για να νομιμοποιήσουν γεωπολιτικές αξιώσεις· από την άλλη, η εικόνα του αρχαίου σοφού που θυμίζει ότι άλλο η αναγκαιότητα κι άλλο η δικαιοσύνη. Η σάτιρα δεν στοχεύει τόσο στα πρόσωπα όσο στη λογική που επανέρχεται διαχρονικά στην ιστορία: όταν η ισχύς βαφτίζεται ηθικό επιχείρημα και η επιθυμία παρουσιάζεται ως αναπόφευκτο συμφέρον.
 

Η καταληκτική φράση του Επίκτητου λειτουργεί σαν φιλοσοφικό φρένο στον πολιτικό κυνισμό. Υπενθυμίζει ότι όσα δεν δίνονται εθελοντικά δεν παύουν να είναι ξένα, ακόμη κι αν κατακτηθούν με τη βία ή με τον λόγο της «ασφάλειας». Έτσι, το εικονίδιο συνδέει τον αρχαίο στοχασμό με τη σύγχρονη πραγματικότητα και μας προκαλεί να αναρωτηθούμε: πόση πρόοδος υπάρχει πραγματικά, όταν τα ίδια επιχειρήματα επαναλαμβάνονται αιώνες μετά, απλώς με διαφορετικούς χάρτες και διαφορετικά όπλα;

Best Places to Retire in 2026

 
The Annual Global Retirement Index by International Living reveals the top retirement destinations worldwide, ranked on cost of living, healthcare, visas and benefits, housing, climate, and quality of life. These countries stand out for offering affordability, lifestyle appeal, and strong retiree-friendly benefits in 2026.
 

Greece tops the list of the best places to retire in 2026 thanks to its exceptional quality of life, attractive cost of living, and welcoming lifestyle for retirees. With a Mediterranean climate, stunning coastlines and islands, rich history, and renowned cuisine, Greece offers an ideal balance of relaxation and cultural depth. Retirees also benefit from affordable healthcare, favourable residency options, and a strong sense of community, making it an appealing destination for those seeking both comfort and adventure in retirement.

Interreligious Encounters and Creative Practice

 
Revd Dr George Tsourous is informing us that, from 19 - to 21 January 2026, there is an exhibition and symposium in Edinburgh titled Interreligious Encounters and Creative Practice, exploring how religious coexistence is lived, negotiated, and reimagined through creative work - across shared spaces, everyday encounters, and educational settings.
 

The programme brings together anthropologists, architects, artists, filmmakers, and educators, and includes panels, installations, performances, and a schools’ workshop strand. It’s part of a longer collaboration developed with Religions for Peace UK, building on earlier work at Newcastle and now continuing in Edinburgh.
 
An important strand of the conference involves working with two local schools in Edinburgh, bringing pupils directly into the exhibition space through hands-on workshops focused on coexistence in everyday contexts.
 
WEDNESDAY 21st January 2026
 
10:30-12 noon (Informatics Forum)
Panel 4: Mediating Encounters
Milja Radovic (University of Vienna). Cinematic Spaces of Memory.
R. Santhosh (IIT Madras) and Navaneeth H. (IIT Madras/University of Edinburgh).  Between a
Muslim Dargah and Hindu Temple: Religious Coexistence and the Discourse of Communal
Harmony in Kerala, South India.
Marcelo de Medeiros Reis Filho (Instituto de Estudos de Sociais e Políticos, IESP/UERJ).
Sounds and the divine: mediation, connection and artistic practices in a carioca favela.
 
Chair: Giulia Liberatore (University of Edinburgh
 
12:30-2pm (Informatics Forum)
Panel 5: Shaping Encounters
Birgit Meyer (Utrecht University). Dynamics of urban-religious world making in Madina,
Accra.
Joseph Fifi Fosu-Ankrah (University of Ghana). Religious Images, Lorry Parks, and the
Dynamics of Coexistence: A Social History of Urban Encounters, Ecological Discourses, and
Interreligious World-Making in Madina, Accra (2000s–Present)
Frederico Dinis (Universidade Catolica Portuguesa). Performing Memory, Shaping Belonging:
Site-Specific Art in Religious Contexts
 
Chair: George Tsourous (Newcastle University)
 
Lunch 2-3pm
 
3-4:30pm
Panel 6: Placing Encounters  (Informatics Forum)
Susanna Trotta (Humboldt University). Religious encounters in shared spaces: the case of the
St. Georgis Eritrean Orthodox community and the St. Paul’s congregation in Berlin, Germany
Way Weng Hew (University of Edinburgh). Cosmopolitan Islam and Its Limits: Chinese-style
mosques in Malaysia and Indonesia
Isabelle Christine Somma de Castro (University of São Paulo, Nupri-USP). From social threat
to tourist attraction: the mosque Omar Ibn Al-Khattab in Foz do Iguaçu, Brazil
 
Chair: Christos Kakalis (Newcastle University)
 
4:30-5:30pm Closing Remarks (Informatics Forum)
George Tsourous (Newcastle University) and Cinde Lee (RfPUK)