DIDI DE PARIS

Ik was fout. Jarenlang was ik lid van de Melkbrigade. “Brigade M”, een quasi paramilitaire organisatie, die zich richtte tot het volkje dat men vandaag omschrijft als Gen Z en Generatie Alpha.

     Wij werden overstelpt met propagandamateriaal: fietsvlaggetjes en een badge om op de jas te naaien. De leden verzamelden data over het melkverbruik van hun ouders. Niemand die toen wakker lag van de gigantische wolken broeikasgassen, paddenstoelwolken gelijk, die koeien uitstoten. De verovering van de zuivelberg dat was het einddoel. Wij waren trots op elk glaasje melk dat we achterover sloegen. Wij waren fier op onze eerste melksnor.

     De brigade ging over tot het bedenken en belonen van “goede daden”… Vandaag zou men spreken van challenges. 

Melk melk melk. Warme melk, koude melk; mijn bestaan werd overheerst door één grote wolk melk; paddenstoelwolk. Melk in de ochtend, melk op de middag, melk in de namiddag; melk voor het slapen gaan. Melk zo ver het oog reikt. De witte zee. Alles werd wit voor mijn ogen. Warme melk. Met cacao. Of met honing. Melk bleef mij achtervolgen. Melk trok een wit spoor door mijn leven. Op de radio was er No Milk Today, en in de cinema The Early Bird, een komedie met Norman Wisdom in de rol van melkboer, en dan later Moloko, de melk die in Clockwork Orange zorgde voor wat extra pit, en dan nog later de Moloko die naar de dansvloer lokte. Het was allemaal al lang daarvoor voorspeld, in “Het witte gevaar”, uit 1927, van Erich Wichman, een figuur die in totale vergetelheid raakte vanwege behoorlijk fout nog ver voor de oorlog goed en wel begonnen was. In tijden toen de internationale arbeidersbeweging het proletariaat wilde beschermen met allerlei wetten ter beteugeling van de dronkenschap, had Wichman het  onverdroten “Over melk, melkgebruik, melkmisbruik en melkzucht.”

MILKE, MELKE MOL KARWITSSEL, KARDISTSEL, KARDOL! Zo is het bij mij begonnen. Op een woensdag. Namiddag. In de jaren zestig. Mijn drankprobleem. Nonkel Bob, een notoir kindervriend, leerde de kleintjes stevig drinken. Hierbij werd hij geholpen door Mon en Tuur. Twee afgrijselijke poppenkastfiguren waar Nonkel Bob ook de hand in had. Jong geleerd is oud gedaan: met het glas in de hand komt men door het ganse land. Mon en Tuur waren de voorhoede van de Melkbrigade. Ze gaven het ene rondje na het andere. Melk melk is gezond voor elk. De Melkbrigade was een mantelorganisatie van een niet nader te noemen agrarische massaorganisatie met die wortels in het land. Een mantelorganisatie is een zelfstandig ogende organisatie die behoort tot het netwerk van een andere organisatie. Mon en Tuur waren duidelijk geheime agenten van de Boerenbond, Met hun ultra-militaristische Melkbrigade moesten ze de consumptie van het witte vocht bij de jonge volkje, later bekend als Boomers, aanzwengelen. Tiktok avant la lettre.

Op de middag was er warm eten. Kon je op school niet krijgen. En de internationale broodjesmaffia stond toen nog in haar kinderschoenen.

     Op school eten gebeurde in de refter. De boterhammen in de boterhammendoos. De boterhammendoos was toen nog niet van plastic. Er stond ook geen kleurrijke prenten van populaire kindertelevisieserie op.

     De boterhammen zaten in een matzilveren blikken brooddoos. Zoals bij de werkmensen. Arbeiders studenten: één front!  Ik wou dat ik zo een brooddoos had. De zeldzame keren dat ik op school moest eten had ik niet eens een brooddoos. Ik woonde vlakbij de school (niemand woonde verder af van de school dan ik.)(ik kwam altijd met een ruimteschip. Of met de wagen. Van James Bond, van Batman, of van The Flintstones.) Ik moest elke middag de volle honderd meter lopen van, en naar huis voor mijn portie warm eten. Altijd zat er een behoorlijke hoeveelheid melk in verwerkt. Melksaus was een hit.

Elke dag opnieuw verliepen de minuten vóór schooltijd uitermate gedisciplineerd.

     Wij woonden vlakbij school. Mijn tijd was kostbaar. Mijn nachtrust ook; die rekte zich uit tot luttele ogenblikken vóór schooltijd. Ik hield mij aan een strak plan. Om het voor moeder gemakkelijk te maken had ik  haar arbeid gemilitariseerd. Elke beweging bestudeerd, gechronometreerd en gestandaardiseerd. Alles liep op wieltjes.

     Moeder was een goede leerling. Zodra ik plaats nam in de zetel kwam moeder aanhollen met krant, croque monsieur  en koffie verkeerd. Het volk van Vlaandrië spreekt vaak van lait russe.  

     Het is niet denkbeeldig dat in deze ochtendlijke gewoonte de verklaring moet te vinden zijn voor mijn jarenlange sympathie voor Moskou. Achteraf. Nog meer dan van de Melkbrigade, was ik een toegewijd lid van de vijfde kolonne. Maar dat is dan ook alweer jaren geleden.

Melk komt uit de koelkast. Elke dag om iets na vier gaf de koelkast melk. Elke dag om iets na schooltijd trok een hand de koelkast open. Na elke schooldag grepen twee handen de glazen fles.  1 liter melk in een glazen fles voelde heerlijk koud aan. Was dit nu frisdrank?

     Op de fles stond SPOEL MIJ UIT. Drink mij op, dacht ik. Nog spoel ik flessen uit. Met graagte. Als ze het zo mooi vragen dan toon ik mijn goede wil. En als ze het mij iets gebieden of verbieden dan toon ik graag mijn slechte wil.

     En zo zette ik dan elke dag de fles aan mijn lippen. Met gulzige slokken kolkte ik de fles leeg. Aan niets ben ik meer verslingerd dan aan de fles. Mijn glazen moederborst. 

     Alsof heel mijn bestaan een klein scheepje is in een glazen fles. Alsof de wereld van glas is. Alsof het leven zich afspeelt onder een glazen stolp. Dit is mijn boodschap in een fles.

De moderne ijskast heeft twee of drie uitneembare glazen platen, die als schappen dienen.  Onderaan zitten uitneembare plastic bakken voor het bewaren van groenten. Veelvoorkomend is de koel-vries-combinatie. De Amerikaanse koelkast is doorgaans groter, maar kouder, dan een vrouw; en even groot als John Wayne. De Amerikaanse koelkast heeft twee deuren naast elkaar, zoals de klapdeuren in een saloon. Ze opent als een tabernakel. In God we trust. En heeft een ijsblokjesmachine. In 1972 bezat 93% van de bevolking een koelkast. Sindsdien verdwenen er heel wat zaken in de koelkast.

Er was geen ontdooien meer aan. Het zou koelen zonder blazen. In 1954 had slechts 10% van de gezinnen een koelkast. De prijs van een koelkast lag voor de meesten veel te hoog. Albert Heijn, een verre nazaat van Piet Hein, schonk de mensheid koelkasten. In 1962 lanceerde de winkelketen de campagne 2 + 5 gratis. Men leverde aan huis met Brol-Dot-Kom. Godganse Kerk- en Dorpsstraten beschikten over een koelkast. Bergen koelkasten rezen op. Naast kasten van huizen. Een nieuwe ijstijd bood zich aan.

Langzaam (maar zeker) vormden zich lange rijen; van hier tot aan de horizon. Ze sloten de rangen, vulden de straten. Straten en pleinen, in steden en dorpen. Pas toen het laatste huis veroverde was, de bezetting compleet was, de laatste keuken binnengedrongen, kwam er een eind aan de lange mars van de koelkasten. Een Blitzkrieg kan je het niet noemen. Het verliep traag. Trager dan de vorming van ijs. Trager dan dat woorden zich laten schrijven. Trager dan het stijgen van de levensstandaard. Na W.O.II.

Deep Learning is een proces van langere adem; het vergt heel wat liefde en geduld. Ik probeer Jeroen, mijn gepersonaliseerde ai-chef-bot-kok, culinair vocabulair bij te brengen. Potjeslatijn, onmiddellijk bruikbaar in de keuken. Ik probeer zijn taalregisters uit te breiden. Heel wat anders dan de armzalige 31 talen waarover hij beschikt. Als het Coco, onze papegaai, gelukt is waarom dan niet Jeroen? Ik leer hem oude geheimen en woorden die al lang overleden zijn. “Schapraai” is zo’n woord dat zijn beste tijd gehad heeft. Nog even en het belandt op het olifantenkerkhof. Zwerfvuil van ons taalregister. De schapraai was de kast waar huisraad en eten in bewaard werden. Ook was in elk huis, een groot van de beschikbare ruimte, voorbestemd voor het bewaren van voedsel. De kelder, de zolder… Erg energieneutraal allemaal. Je kon toen nog proeven wat je at.   Ik weet niet wanneer de epidemie juist begonnen is, maar op een ochtend werd ik wakker en besefte ik dat iedereen een koelkast had.