ព្រះគ្រីស្ទ ព្រះឥតរូប

ដោយ អាន រស្មី
ថ្ងៃទី២៨មីនា២០២១
@កំពង់ធំ

អស់រយៈពេលពីរឆ្នាំជាងមកហើយ​ ដែលខ្ញុំបាននាំខ្លួនខ្ញុំចូលមកក្នុងអគារទាមផ្ទាល់ដីតូចមួយខ្នងកណ្តាលក្រុងស្ទឹងសែន ស្ទើតែគ្មាននរណាស្គាល់ថាទីនេះជាកន្លែងជំនុំនៃមនុស្សមួយក្រុម ដែលហៅខ្លួនឯងថាក្រុមជំនុំនៃព្រះវិញ្ញាណដ៏បរិសុទ្ធ ទីនោះគឺជាព្រះវិហារនៃគ្រីស្ទសាសនាមួយ។ នាំខ្លួនឯងមកនេះថាជាការបង្ខំក៏មិនមែន ថាមានភក្តីខ្លាំងចំពោះព្រះក៏មិនមែន ប៉ុន្តែមានមូលហេតុខ្លះៗដែរ ដែលខ្ញុំអាចជម្រាបនៅទីនេះបាន។ ទីនេះពិតតែតូច តែជាទាមបែបផ្ទះចិន ខាងក្នុងមានបរិយាកាសត្រជាក់ស្រួល ស្រឡះស្អាតគ្មានធូលី ជញ្ជាំងស មានលំអផើងថ្កាពីរអមតុសន្ទរកថាបញ្ឈរសម្រាប់បាំងដងខ្លួនគ្រូឈរបង្រៀន។ ទីនេះសមនឹងពាក្យថា បរិសុទ្ធ ដូច្នោះមែន។ ជាញឹកញាប់ណាស់ ដែលកំលុងពេលថ្វាយបង្គំ ខ្ញុំលក់ក្នុងតែញ៉យ ហើយអ្នកអង្គុយក្បែរដាស់ហៅនិងដៃកេសខ្លួនខ្ញុំពីរបីដង ទើបព្រលឹងខ្ញុំត្រឡប់មកចូលរូបដូចដើមវិញ នោះមកពីត្រជាក់ស្រួលនេះផង​ រួមទាំងសម្លេងចម្រៀងដែលពួកជំនុំច្រៀងសរសើរទៅព្រះជាមួយនឹងភ្លេងព្យាណូចាក់អមផង។ ពេលអានពាក្យពេជ្ជប្រែសម្រួលជាភាសាខ្មែរក្នុងគម្ពីរនោះ ស្តាប់ទៅពាក្យដ៏សែនពិរោះក្រៃលែង គ្រប់ល្បះណាក៏ខ្ញុំលួចសរសើរក្រុមអ្នកបកប្រែកាលជំនាន់នោះ ។ ព្រះនេះទៀតសោតគួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍ គឺខុសពីព្រះវិហារគ្រីស្ទដ៏ទៃ ដែលព្រះជាមនុស្សប្រុស តែនៅទីនេះព្រះមានភេទជាស្ត្រី គេហៅថាព្រះមាតា និងមានឈ្មោះបែបជាភាសាកូរ៉េផង ព្រោះថាវិហារនេះបង្កើតដោយក្រុមជនជាតិកូរ៉េនោះឯង។ ខ្ញុំមិនដឹងថានៅស្រុកកូរ៉េមានព្រះវិហារបែបនេះឬយ៉ាងណា ប៉ុន្តែការនេះខ្ញុំគ្មានចាប់អារម្មណ៍សោះ។ ការគោរពព្រះមានភេទជាស្ត្រីនេះ ជាប្រការទាក់ទាញចិត្តខ្ញុំមួយដែល ឲ្យចង់យល់អំពីរឿងជំនឿនៅទីនេះ។ បើសង្កេតលើក្រុមនេះគឺថា ក្រុមជំនុំនេះមានគ្នាតិចណាស់ មិនដែលឃើញលើសពី១០នាក់ទេ ដូច្នេះទៅងាយនឹងមានអារម្មណ៍ថាស្និតស្នាលគ្នាណាស់។ បើអាក់ខានទៅថ្វាយបង្គុំព្រះមានន័យថា ខានបានជួបមុខអ្នកទាំងនោះដែរ។ មានប្រការមួយទៀត គឺថាយ៉ាងហោចណាស់ ខ្ញុំអាចប្តូរបរិយាកាសបានម្តងដែលក្នុងមួយអាទិត្យ ត្បិតថ្ងៃដែលគេទៅវិហារនោះត្រូវនឹងថ្ងៃសៅពេលព្រឹក។ ហេតុផលលើកឡើងទាំងអម្បាលនេះល្មមនឹងជម្រុញឲ្យខ្ញុំទៅចូលក្នុងព្រះវិហារនោះ បើទោះជាមានការខកខានមិនបានចូលរួមខ្លះក៏ដោយ ហើយបើទោះជាខ្ញុំមិនសូវយល់ស្របចំពោះការអថាធិប្បាយពេលខ្លះរបស់គ្រូគង្វាល ឬក្នុងគម្ពីរនោះក្តី។ តែយ៉ាងណាខ្ញុំយល់ថា បន្តិចម្តងៗខ្លួនខ្ញុំបានរៀន និងយល់ដឹងអំពីជំនឿនេះច្រើនគួរសមដែរ ហើយអាចយកមកធ្វើការពិចារណាផង ត្បិតខ្ញុំមិនទុកក្បាលខ្ញុំជាត្រឡោកសុទ្ធសាទ្ធនោះទេ។

(រូបទី១ សេចក្តីក្នុងប័ណក្រដាសមួយមានចែងពីព្រះបន្ទូលរបស់ព្រះមាតា)

​ខ្ញុំចាប់ផ្តើមដឹងខ្លះៗថា ជំនឿនេះហាក់មានមូលដ្ឋានគំនិតមិនខុសពី ជំនឿតំបូងៗរបស់មនុស្សខ្មែរដែលអ្នកស្រាវជ្រាវកំណត់ហៅថា ជីវចល គឺជាភូតនានាដែលមានតែក្នុងគំនិត។ ព្រះដែលមានចែងក្នុងគម្ពីរគ្រីស្ទ គ្មានរូបរាងសោះ មិនអាចមានអ្វីមកស្នងឬតំណាងឡើង គឺថាជាព្រះឥតរូប។ នេះបើតាមការបង្រៀនរបស់គ្រូគង្វាលដោយបើកអានខ្លាំងៗក្នុងគម្ពីរឲ្យអ្នកចូលរួមស្តាប់ ត្រង់នេះបន្តិចត្រង់នោះបន្តិច ហើយដែលខ្ញុំមិនដែលចាំសោះថា នៅទំព័រទីប៉ុន្មាន ក្នុងជំពូកទីប៉ុន្មាន ឬក្នុងល្បះ និងខទីប៉ុន្មាន។ អ្នកបង្រៀននោះហៅខ្លួនឯងថា គ្រូគង្វាល ហើយចាត់ទុកអ្នកដែលកំពុងស្តាប់ និងរៀនតាមថាជាកូនចៀម។

បើព្រះឥតរូបដូច្នោះ តើធ្វើដូចម្តេចដើម្បីឲ្យទំនាក់ទំនងរវាងព្រះនិងពួកសាសនិកប្រព្រឹត្តិទៅបាន? គឺថាតាមរយៈការអធិដ្ឋានទៅរកព្រះដោយបិទភ្នែក ដើម្បីឲ្យចិត្តស្ងប់តាំងលុះតម្រង់ចិត្តឆ្ពោះទៅរកព្រះបាន ព្រះដែលមានតែត្រចៀក និងមាន វត្តមាននៅគ្រប់ទីកន្លែងគ្រប់ពេលវេលា មិនថាយប់ថ្ងៃ មិនថាក្នុងបន្ទប់បិតជិត នៅកណ្តាលវាល នៅចំនោមប្រជុំអ៊ូអរមនុស្ស នៅលើដី ក្នុងទឹក លើអាកាស។ល គឺព្រះអាចស្តាប់ឮសេចក្តីទូលថ្វាយបានទាំងអស់ បើទោះនិយាយក្នុងចិត្តមិនឮសម្លេងចេញមកខាងក្រៅក្តី ក៏ព្រះអាចស្តាប់ឮបានយ៉ាងច្បាស់។ ដើម្បីបានពរពីព្រះ (ពរទាំងនេះមិនដែលឮចេញពីមាត់ព្រះម្តងក៏គ្មាន) សាសនិកខិតខំស្រែកច្រៀងសរសើរព្រះយ៉ាងអស់ពីចិត្ត រួមទាំងមានពាក្យសរសើរលើកតម្កើងមិនដែលដាច់ពីមាត់ក្នុងពេលអធិដ្ឋាន។ ពាក្យសរសើរនោះហួសឆ្ងាយពីវិស័យមនុស្ស ហើយច្រើនតែអាចបញ្ចេញបញ្ចូលតាមចិត្តចង់។ ការនេះមិនបាច់ខ្ញុំរៀបរាប់ទេ។ មានរឿងរាវច្រើនទៀតក្នុងជំនឿនេះដែលគួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍ ប៉ុន្តែខ្ញុំសូមលើកយករឿងមួយដែលទើបកើតឡើងនៅក្នុងព្រះវិហារតូចមួយនេះ គឺក្នុងថ្ងៃទី២៧មីនា២០២១ថ្មីៗនេះ។

កាលនោះមានពិធីបុណ្យមួយគួរឲ្យចាប់អារម្មណ៍ខ្លាំងចំពោះខ្ញុំ ដែលគេឲ្យឈ្មោះតាមរយៈពាក្យបកប្រែក្នុងគម្ពីរថា បុណ្យរំលង។ ក្រុមជំនុំនេះចាត់ទុកបុណ្យនេះសំខាន់ខ្លាំងណាស់ ហើយដែលគេត្រូវប្រតិបត្តខានមិនបាន(គេប្រើពាក្យថា រក្សាបុណ្យ)។ នៅក្នុងថ្ងៃនោះគ្រូគង្វាលបើកគម្ពីរពន្យល់ត្រង់ឃ្លានានាៗដែលមានលើកឡើងនិយាយអំពីបុណ្យនេះយ៉ាងប៉ិនប្រសព្វ ម្តងនៅត្រង់ទំព័រនេះម្តងត្រង់ទំព័រនោះ ដើម្បីភ្ជាប់គ្នាឲ្យអ្នកស្តាប់យល់ គឺថាគេបានរៀនសូត្របើកកម្ពីរនេះយ៉ាងស្ទាត់ (ប៉ុន្តែការនេះខ្ញុំតែងតែមិនអស់ចិត្ត ដោយសារលើកយកឃ្លាខ្លីៗ ហើយទំនងក្នុងបរិបទរឿងផ្សេងៗគ្នាពីទំព័រផ្សេងៗនោះមកភ្ជាប់គ្នា)។ សកម្មភាពនៃពិធីនោះដែលខ្ញុំអាចសង្ខេបមកយ៉ាងដូច្នេះ។

គេមានកិច្ចចំនួនពីរដែលត្រូវធ្វើបន្តបន្ទាប់គ្នា ក្នុងពិធីបុណ្យរំលងនេះ នេះមិនរាប់បញ្ចូលអំពីសកម្មភាពច្រៀងសរសើរព្រះ និង អធិដ្ឋានយ៉ាងច្រើនលើកផងក្នុងកំលុងនោះ។ កិច្ចទាំងពីរនេះសាសនិកមិនអាចរំលងមួយណាបានឡើយ គឺថាមុននឹងធ្វើកិច្ចទីពីរ ត្រូវឆ្លងកាត់កិច្ចទីមួយជាដាច់ខាត។ ហេតុអ្វីដាច់ខាត? ខ្ញុំនិងពន្យល់តទៅនេះ។ នៅក្រៅបន្ទប់នៃទីដ៏បរិសុទ្ធនោះ គេបានរៀបចំកៅអី ចានដែកដាក់ទឹក និងកន្សែងសម្រាប់ជូតទឹកជាការស្រេច។ នៅកាលវេលាកំណត់មកដល់ គេចាប់ផ្តើមធ្វើកិច្ចលាងជើង ឲ្យគ្នាទៅវិញទៅមកម្តងម្នាក់ មនុស្សប្រុសលាងជើងឲ្យមនុស្សប្រុស ស្ត្រីលាងជើងឲ្យស្ត្រី។ ដូចបញ្ជាក់ហើយថា កិច្ចនេះធ្វើឡើងនៅក្រៅបន្ទប់។ ចប់កិច្ចនេះមក ទើបដើរសំដៅចូលមកក្នុងបន្ទប់ ដែលគេចាត់ទុកលំហនេះជាទីដ៏បរិសុទ្ធ ជាទីថ្វាយបង្គំព្រះ។ គេពន្យល់ថា មិនអាចចូលទីបរិសុទ្ធនេះបានជាដាច់ខាត បើមិនធ្វើកិច្ចលាងជើង។ បំណងចម្បងនៃកិច្ចលាងជើងនេះទៀតសោតក្នុងន័យជម្រះសម្អាតចិត្តកាយឲ្យស្អាតបរិសុទ្ធឥតមន្ទល តែរូបភាពជាក់ស្តែងឃើញថាជើងបានស្អាតដូច្នោះមែន។ កិច្ចបន្ទាប់នោះគឺធ្វើនៅក្នុងបន្ទប់ដែលចាត់ទុកថាទីដ៏បរិសុទ្ធនោះឯង។ នៅចន្លោះកិច្ចទាំងពីរនេះមានការច្រៀងតម្កើងព្រះនិងអធិដ្ឋានជាហូរហែ។​ នៅក្នុងបន្ទប់នោះ គេបានរៀបចំជាស្រេចនូវ នំមួយដំធ្វើពីម្សៅអង្ករដុតគ្មានដាក់តំបែ(ក្នុងគម្ពីរហៅថានំបុ័ង) និង ស្រាទំពាំងបាយជូរ ក្នុងដបជ័រមួយ(ក្នុងគម្ពីរចែងថាដាក់ក្នុងពែង)។ កិច្ចដែលនឹងធ្វើនេះឈ្មោះថា លៀងបរិសុទ្ធ គឺគេយកនំម្សៅដុតនោះឲ្យអ្នកចូលរួមហូប បន្ទាប់មកត្រូវលើកស្រាទំពាំងបាយជូរផឹកឲ្យអស់ គ្មានឲ្យសល់បន្តិចឡើយទាំងនំនិងស្រា។ ការប្រព្រឹត្តនេះគេធ្វើត្រាប់តាមពាក្យក្នុងគម្ពីរ ដោយចាត់ទុកនំបុ័ងនោះជារូបកាយព្រះ ពែងស្រាទំពាំងបាយជូរជាឈាមរបស់ព្រះ បើនិយាយឲ្យស្រួលស្តាប់គឺថា បរិភោគសាច់ឈាមព្រះទៅក្នុងខ្លួន។ អំណេះតទៅអ្នកនោះរស់ដោយសារព្រះ ហើយវត្តមានព្រះក្នុងខ្លួននាំឲ្យមានជីវិត គឺជីវិតដែលនឹងអស់កល្ប(មិនចេះស្លាប់) គឺថាស្លាប់ផុតពីមនុស្សលោកីយនេះទៅ និងទៅរស់នៅស្ថានសួគ៌របស់ព្រះដែលមិនចេះស្លាប់ទៀត)។ គេបញ្ជាក់ថា ការប្រព្រឹត្តពិធីនេះចប់ទៅ សេចក្តីវេទនាផ្សេងៗនឹងរំលងផុតទៅ ដូចមានពាក្យថាបុណ្យរំលង ដូច្នោះឯង។ ក្រោយលើកស្រាអកដាច់ចប់ ខ្ញុំឮស្ត្រីអ្នកចូលរួមម្នាក់ឧទានភ្លាមៗមិនទុកមាត់ ថា ចង់ក្តៅពោះឆេវ ! ត្រង់នេះនាំឲ្យគិតថា ស្រាទំពាំងបាយជូរដែលគាត់លេបអំប្បាញមិញនោះ បានជ្រួតជ្រាបចូលទៅក្នុងខ្លួន ហើយគាត់ក៏បានដឹងដូច្នោះមែន ខុសពីការផឹកទឹក ដែលមិនអាចផ្តល់ប្រតិកម្មឲ្យដឹងដូចស្រាឡើយ។

(រូបលេខ២ កៅអីអង្គុយ ចានដែកដាក់ទឹក កន្សែង សម្រាប់ធ្វើកិច្ចលាងជើង នៅក្រៅបន្ទប់ថ្វាយបង្គំព្រះ)
(រូបលេខ៣ នំបាំងដុតគ្មានតំបែ និង ស្រាទំពាំងបាយជូរ តំណាងសាច់និងឈាមព្រះយេស៊ូគ្រីស្ទ ដែលសាសនិកត្រូវហូបនិងផឹកឲ្យអស់គ្មានសល់ឬជ្រុះ ក្នុងពិធីលៀងបរិសុទ្ធ ដែលធ្វើក្នុងបន្ទប់ថ្វាយបង្គំព្រះ។)

ភ្លេងមេមត់ភូមិផ្លុង

អឺងអើយ មុំអើយស្រី ថ្ពាល់ដូចត្រប់ទុំ ដៃអូនលាយលក្ខណ៍
បាតដៃខ្នងដៃ មុំអើយដាក់លើទ្រូងបងត្រជាក់
បាតដៃអូនលាយល័ក្ខ ដាក់លើទ្រូងបង
អូនអើយ មុំអើយស្រីមុំ ថ្ពាល់ដូចត្រប់ទុំ ដៃអូនត្រជាក់

ហៅព្រលឹងយាយអៀន

ឈ្មោះអី?
ខ្ញុំឈ្មោះអៀន
មកវើយមក ព្រលឹងយាយអៀន មកនៅផ្ទះធំ ស្រណំស្រណុក ស៊ីចេកអំបុក ស៊ីត្រាវដំឡូង ស៊ីចេកដេកនៅ ហូបអំពៅដើរលេង គេលួងកុំទៅ គេហៅកុំដោយ រវៀសមកក្រោយ រក្សាកូនចៅ មកវើយមកព្រលឹងយាយអៀន។

មកវើយមក ព្រលឹងយាយអៀន មើលកុកមើលទុងមើលជ្រុងទន្លេកុំទៅតាមគេ មកផ្ទះយើងវិញ មកវើយមកព្រលឹងយាយអៀន។

មកវើយមក ព្រលឹងយាយអៀន បាយគេមិនល្អ អង្ករគេមិនឆ្ងាញ់ កន្ទក់កន្ទិញព្រលឹងទឹកភ្នែក មកវើយមកព្រលឹងយាយអៀន។

មកវើយមក ព្រលឹងយាយអៀន បាយគេនឹងថ្ម អង្ករគេនឹងគ្រួស សម្លរលួសចត់ហើយ ល្វីងផង មកវើយមក ព្រលឹងយាយអៀន។

រាមន្ត

រាមន្តដល់ហើយ ចន្ទ្រអើយ រាមន្តដល់ហើយ
រៀបពួកខ្នល់ខ្នើយ ចន្ទ្រអើយ ចាំទទួលរាមន្ត
សូមអញ្ជើញគ្រូតូច ចន្ទ្រអើយ សូមអញ្ជើញគ្រូធំ (២ដង)
ចុះពីកំពូលភ្នំ ចន្ទ្រអើយ កំសាន្តសប្បាយ
ជមចារខ្ញុំរៀប ចន្ទ្រអើយ របៀបខ្ញុំថ្វាយ (២ដង)
សូមអញ្ចើញគ្រូសប្បាយ ចន្ទ្រអើយ រដូវឡើងរោង



ក្ងោកកកាយ

ស្ទើអើយស្រីស្ទើ បងរៀបដំណើរ បានអ្វីជូនបង
ម្លូមួយមាត់ បារីមួយផង បានអ្វីជូនបង បងទៅទន្លេ
បងទៅទូកបង ឬមួយទូកគេ
បងទៅទន្លេប្រយ័ត្នជើងដៃ
មុសវាខាំយប់ សុចវាខាំថ្ងៃ
ប្រយ័ត្នជើងដៃក្រែងខ្យល់រលក
បងជិះដំរី ឲ្យស្រីនាងជិះទូក
ដល់ពាមមាត់ជ្រូក រកឆ្នាំងមួយគ្មាន
អង្ករមួយក្តាប់ កាប់ឫស្សីដុតជាក្រឡាន
រកឆ្នាំងមួយគ្មាន គៀកកគ្នាយំ

ស្ទើអើយស្រីស្ទើ
បងរៀបដំណើរ បានអ្វីជូនបង
ម្លូមួយមាត់ បារីមួយផង
បានអ្វីជូនបង បងទៅទន្លេ
បងទៅទូកបង ឬមួយទូកគេ
បងទៅទន្លេ ប្រយ័ត្នជើងដៃ
មុសវាខាំយប់ សុចវាខាំថ្ងៃ
ប្រយ័ត្នជើងដៃក្រែងខ្យល់រលក
បងជិះដំរី ឲ្យស្រីជិះទូក
ដល់ពាមមាត់ជ្រូក រកឆ្នាំងមួយគ្មាន

ខ្ញុំអុជទៀនមួយប្រចាំនៅតោក
សុំលោកឈានមក មកលេងសប្បាយ

មានអី មានស្រាចំណាយ
មកលេងសប្បាយ រក្សាកូនចៅ
ខ្ញុំលត់ជង្គុងដៃខ្ញុំប្រណម
ក្រាបថ្វាយបង្គំ ដល់អស់លោកតា
អស់លោក លោកនៅទីណា
ជួយថែរក្សា សូមសុខសប្បាយ
មានអី មានស្រាចំណាយ
មកលេងសប្បាយ រក្សាកូនចៅ

ចម្រៀងប្រជាប្រិយខ្មែរ នៅបុរីរម្យ

(១)
ដំរីភ្លុកធំ បងជិះទៅឈប់ ក្រោមម្លប់ស្នាយ
ជើងវាជាន់ភក់ កន្ទុយបក់ខ្ចាយ
…បងមិនទាន់ចុះស្រាយ ល្វើយបាយនាងទេដឹង
ភ្លេចហើយនាងភ្លេច ប្រុសបងដណ្តឹង ម៉ែនាងស៊ីស្លា
ស៊ី…ស៊ីប្រាក់ខាន់ស្លា ម៉ែនាងស៊ីប៉ុន្មាន បងរៀបតាមច្បាប់
បងរៀបពែជ្រុងបី ក្រែងវាមិនធូន បងរៀបពែបួន គ្រប់ញាតិសណ្តានស្រី
ស្រីអើយនាងស្រី បើសិននាងយកប្តី ឲ្យប្រាប់ប្រុសបងផង
…បងយកទៅចង ឲ្យនាងប្រាប់បងផង ហូបជ្រូកជុំគ្នា
……………………….
 (២)
ម្លប់ដូងអើយ ដែលបងអង្គុយ អង្គុយអត់ងងុយ ចាំស្រី….
បងសរសេរសំបុត្រ ដាក់បាតកន្ទោង ចាំស្រីឆ្នាំរោង …..
ស្រីនាងចោលសត្វ ចោលនឹងដំបង ស្រីនាងចោលបង ចោលនឹងកន្ទុយភ្នែក
ស្រីនាងចោលសត្វ ចោលនឹងដំបង ស្រីនាងចោលបង ចោលនឹងស្លាឆ្មាត់
ស្រីនាងចោលស្លាមូល រសាត់ចូលព្រៃបាត់ នាងចោលស្លាឆ្មាត់ រសាត់ចូលមាត់បង
ស្រណោះ…
ប្រសិនគូព្រេង បងនៅចាំ ……….
ស្រណោះផ្កាបាក់ដង​ ផ្ការីក ធ្វើម្តេចបានផ្កាពាក់
យកដៃទៅកាច់ បងខ្លាចផ្ការោយធ្លាក់ ធ្វើម្តេចបានពាក់ ផ្កានេះបានម្តង
នាងហើយនាងណា ហៅបងស៊ីស្លា កំបោរក្រៀមក្តាំត យកឈើបុកក៏ឡើងបាក់ ថ្នាំដាក់ដង្កូវ
នាង…ធ្វើម្តេចដង្កូវ…ចាក់ចោល
បើនាងមិនជឿ ឲ្យមើលមកខាងក្រោយ ដែលបងចាក់ចោល……..
ពៅអើយនាងពៅ កុំទៅយកគេ
គិតបង…គិតបង…កុំទៅយកគេ ……
…វាចាក់កាច់សម្បុក គិតស្រុកគិតស្រីសង្សា
អាំអើយនាងអាំ ព្រះពុទ្ធលោកផ្តាំលោកផ្តាំ ឲ្យអាំបានបង
បងដាំពោធិ៍មួយ មិនទាន់បានឆ្លង ឲ្យអាំចាំបង ឆ្លងពោធិ៍ជុំគ្នា
លាហើយ….ខ្លួនបងមុនប្រាស បងសុំដៃកើយ ដៃមួយធ្វើពួក ដៃមួយធ្វើខ្នើយ បងសុំខ្នើយកើយ កើយសះអាល័យ
ស្រីសបងអើយ ស្រីល្អសម ស្លៀកសំពត់ជ្រលក់ត្រុំ ដាក់ថ្នាក់ទៅឆ្វេង​ នាងដឹងពីណាថាបងនឹងលែង ដាក់ថ្នក់ទៅឆ្វេង បងមិនលែងឡើង។
ស្រីអើយនាងស្រី បងចង់និយាយ ក្រែងស្រីអៀលគេ បងចង់តែថា បងចង់តែជេរ ផ្គរលាន់ក្រោយគេ ឆ្នាំណានឹងបាន
រត្នហើយនាងរត្ន មុននឹងបងប្រាត់ បងសុំថ្នាំខ្លាំង បើបងបានជក់ គ្រាន់មានកំលាំង បើបានថ្នាំជក់ តកំលាំងរឿយៗ
មាសអើយនាងមាស ត្រយ៉ងហើរជៀស បងមិនឲ្យមាសដើរ …គ្រប់ផ្លូវជណ្តើរ បងមិនឲ្យនាងដើរ ក្រែងនាងត្រូវស្នេហ៍កេ
ស្រីស្តើងបងអើយ បង…….. ………
 (៣)
ស្រីក្មេងបងក្មេង បង….មិនគួរអីនាងយំ
នាងយកមិនយក ចាស់ណាបង្ខំ ហេតុអីនាងយំ ឲ្យបង….
…សូត្រស បងមិនហ៊ានប្រកាន់ សង្សាអូនមាន
…សព្វថ្ងៃ….សង្សាប្អូនមាន…….
មាសអើយមាសមេ
ត្រយ៉ងហើយជៀង បងមិនឲ្យនាងដើរ​..គ្រប់ផ្លូវជណ្តើរ បងមិនឲ្យនាងដើរក្រែងត្រូវស្នេហ៍គេ
….ក្រូចទំចិតក្បាល ផ្តាំទៅសង្សា កុំសូវអត់ចិត្ត
…ដាក់ទាន…កុំសូវអន់ចិត្ត នឹងប្រុសបងឡើយ
ស្លាម្លូ បើសិនស្រីគូ ស្លាបាត់ម្លូបង់
….ស្លានៅពេញថ្នក់ សង្សា…..
ស្លាម្លូ បើលើកឡើងទាំងគូ …..
ស្លឹកមួយបង…..ស្លឹកពីរបង….. ធ្វើឲ្យបងអន់ចិត្ត ……
សង្សាសង្សិត សង្សាមានពិត ប្រាប់បងឲ្យស្មោះ
បាតដៃខ្នងដាក់ដោយចន្លោះ ប្រាប់បងឲ្យស្មោះ បងដោះខ្លួនចេញ
សង្សាសង្សាក់ បងសង្សាអារក្ស ប្រាសបានទៅគេ
បើបានមកបង បង……. បានទៅគេធ្វើពែបញ្ចូន
ស្រណោះផ្គរលាន់ ផ្គរឮរំជាន់ លាន់អីក្រោយគេ
ផ្គរលាន់ឯលិច ព្រះចន្ទលិច …..
កាច់……ស្រះផ្លូវដើរ……បងមិនយកខ្មៅឡើយពីថ្ងៃនេះទៅ
ប្អូនមាសស្នេហា ….បងឮសូរកី
បងស្រែហៅ ក្រែងម៉ែនាងវៃ បងឮសូរកី ពីព្រឹកលោះល្ងាច
អូនខ្មាសបងខ្មាស …..បន្លា
ទឺកល្អក់ មិនដែលយល់ទឹកថ្លា
ស៊ីតែបន្លា ..ស្មៅ….
ទៅហើយប្រុសបងទៅ បុកក្បាលដំរី …
មាត់….បុកក្បាលដំរី លាស្រីត្រឡប់ស្រុក
 (៤)
ស្រីនាងចោលសត្វ ចោលនឹងដំបង បើស្រីនាងចោល ចោលនឹងស្លាឆ្មាត់
ចោលនឹងស្លាមូល រសាត់ចូលព្រៃបាត់ ចោលនឹងស្លាឆ្មាត់ ស្លាចូលមាត់បង
ស្រណោះផ្កាកំភ្លឹង ផ្កាដុះត្រ…នៅកណ្តាលផ្លូវធ្លា
យកដៃទៅ……….ផ្កាដែលគេត្រុយ
គេត្រុយគេត្រាស់ ស្តាយអីប៉ុណ្ណោះ បើសិននាងស្មោះ កាត់ចុងបន្តូលដើម
ចេកហើយអន្សើម កាត់ចុងផ្តួលដើម កុំស្រីបានគេ
 (៥)
ម្លប់ដូងអើយដែលបងអង្គុយ អង្គុយអត់ងងុយ ចាំស្រីរវៃសូត្រ
រវៃរួចហើយ បំពេញកម្រង រវៃសូត្រចំណង អាធ្រាតបងចូលដល់
អាធ្រាតយប់ជ្រៅ ប្រាសខ្លួនដេកទៅ ទ្រូងបង…
ទ្រូងគេឯទៀត…… ទ្រូងបងប្រាសស្រុករឿយៗ
កន្ទុកកន្ទេងដើរលេងមាត់ស្ទឹង ……….
…ពោធិ៍មួយ មិនទាន់បានឆ្លង ……….
ផ្គរលាន់ឯត្បូង បាញ់ផោង….
បងលោតឡើងសេះ សេះរត់ផាស់………
ផ្លូវណា……
…..  ………….កំលោះច្រើន…..ចូលទីណា
វាយកពីខែចេត្រ ដល់ខែវស្សា …បំពេញលំអង
ស្រណោះផ្ការំចេក កំពុងតែរីក មិនគួរអីផ្កាបាក់
បងក្រោកពីព្រឹកដងទឹកទៅចាក់ មិនគួរផ្កាបងបាក់ បាក់បានទៅគេ
ស្រណោះផ្កាកំភ្លឹង ដើមដុះត្រឈឹង ……..
ដើមដុះ..ផ្លូវមិនមាននរណាហ៊ានចូលកាច់ ដុះ..ព្រៃ រីកឯងរោយឯង
សំពោងផ្កាត្រាច ក្រអូនវាល់ល្ងាច ដើមដុះឯណា
បងដុះឯស្រុក ដើមដុះឯចំការ ក្រអូនឯណា ក្រអូបផ្កាដល់
កន្ទើរឺរើត មាន់ព្រៃរងាវខ្ទឺត ដាក់នាងជ្រោងខ្ទឹម ពាក់ជំនីកតូចៗ វាមិនបែកគុម្ព ប៉ះជំនីកធំៗបែកគុម្ពច្រងាងៗ
ខ្មៅបងរលើម បងសុំថ្ពាល់ថើប ខូចខាតប៉ុន្មាន បងថើបថ្ងៃនេះ ស្អែកបងខាន ខូចខាតប៉ុន្មាន ថ្ពាល់នៅដដែល
………..
ទ្រូអើយទ្រូ បងទ្រូទៅដាក់ត្រីស្លាត ឃើញស្រីដេកស្រាត​ ស្រីស្លាតវាចូលទ្រូ
ទ្រូអើយទ្រូបងយកទ្រូទៅដាក់ត្រីអណ្តែង នាំនាងលេង…….ត្រីអណ្តែងចូលទ្រូ
ទៅហើយបងទៅ បងកាច់ស្លឹក…បងឡើងដំរី
ដៃបងបោយ មាត់បងផ្តាំស្រី ..ក្បាលដំរី លាស្រីត្រឡប់ស្រុក
ស្រុកបងឆ្ងាយក្តាត់ សត្វហើរមិនដល់ ដល់ភ្នំ….សត្វស្លាប់អន្តរាយ
សត្វស្លាប់អត់ទឹក​សត្វស្លាប់អត់បាយ សត្វស្លាប់អន្តរាយជើងគរលើគ្នា
ស្រុកបងឆ្ងាយមែន ……..បើម៉ែឲ្យ បងលើកស្រុកមកតាម
បង….បែកញើសហូររហាម បងលើកស្រុកតាម ឲ្យតែបងបានស្រី
បងស្រលាញ់ម្ល៉េះ…….ខ្លួនបងស្រលាញ់ស្រីនេះបាត់មុខមិនបាន
បងបាត់មុខមួយថ្ងៃ ដូចបាត់មួយខែ បាត់មុខមួយខែ ដូចឆ្កែបាត់ម្ចាស់
ស្រណោះផ្គរអារ ផ្គរដាច់សង្សា ផ្គរអារ….
បងឮភ្លៀងផ្គរ បងចង់ស្រែយំ ផ្គរអារ……ផ្គរបងយំស្តាយស្រី
ផ្គរលាន់ឯកើត ឆ្កែអើតរំភើយ បានគេទៅហើយ បងមិនហ៊ានចូលស្រុក
បងលាក់តែខ្លួណ​ បងពួនតែមុខ បងមិនហ៊ានចូលស្រុក ខ្មាសស្រីនាងបានគេ
បើបានមកបង បងថ្នមបំពេ ក្រមុំនាងបានទៅគេគក់ទ្រូងស្តាយក្រោយ
ស្រីអើយ…..
ពាក្យបងនិយាយស្រីកុំស្រណោះ ទៅយកគេទៅចុះ កុំស្រណោះបងឡើយ
មុំអើយនាងមុំ ចង្កេះក្តាប់ជុំ កូនចៅនរណា​ កូនចៅព្រះពុទ្ធទេវតា កូនចៅនរណា នាងល្អម្ល៉េះទេ
ផ្គរលាន់…. បងតាម….យកគេទៅចុះ
ពាក្យបងនិយាយស្រីកុំស្រណោះ ក្រមុំយកគេទៅចុះ កុំស្រណោះប្រុសបងឡើយ
កុំស្រណោះប្រុសបងឡើយ ស្រីយកគេអ្នកមាន គេដេកពួក កើយខ្នើយ
ក្រមុំកុំយកបងឡើយ ដេកក្តារកើយដៃ
បងស្រលាញ់ស្រីក្រែល …. បងស្រលាញ់ស្រីនេះ បាត់មុខនាងមិនបាន
បាត់មុខមួយថ្ងៃ បងដើរលូដូចឆ្កែ បាត់មុខមួយខែ ដូចឆ្កែបាត់ម្ចាស់
 (៦)
បងអុំទូកទៅ ទូកធំ…
ស្រីខ្មៅ…ចុះទូកនាងអើយទៅណា
ជើងជាន់គែមទូក ដៃឆោងឈើច្រវា
នាងចែវទូកទៅណា ស៊ីស្លាបងសិន
ស្តាយអើយរែងស្តាយ ដូចចេកនួនក្លាច ស្រគាលទុំដើម
បងចូលទៅកាច់ ចូលហាលអន្សើម
ស្រគាលទុំដើម ក្រអូប….
 (៧)
លាហើយហើយមាសមេ
ត្រយ៉ងហើរជៀស បងមិនឲ្យនាងដើរ គេដាក់ស្នេហ៍នាង គ្រប់ជណ្តើរ​ បងមិនឲ្យនាងដើរ ក្រែងត្រូវស្នេហ៍គេ
អូនមាសបងអើយ អូនមាសស្នេហ៍ អ្នកត្បាញឯណា ឮសូរកី
បងនឹងស្រែកហៅ ក្រែងម៉ែនាងវៃ មិចឮសូរកីពីព្រឹកវល់ល្ងាច
ខែរះក្រឡង់ ខែត្រង់…
អញ្ជុល……..
អូនមាសព្រលឹង ស្រីនាងបត់តាមស្ទឹង កុំឲ្យបែរតាមថ្ងៃ បើបែរតាមបង បងគ្រាន់ដឹកដៃ នាងបែរតាមថ្ងៃថ្ងៃលិច….
បងចុះទៅម៉ែ បងចុះទៅឯលិច ថ្ងៃល្ងាចបន្តិច សារិកាហើរទំ កាលដើមមិញសេកមិនយំ សារិកាហើរទំ ស្រីនាងស្រែយំ
នាងអាំអើយនាងអាំ ព្រះពុទ្ធលោកផ្តាំឲ្យអាំបានបង
បងដាំពោធិ៍មួយមិនទាន់បានឆ្លង ឲ្យអាំបានបង ឆ្លងពោធិ៍រួមគ្នា
ម៉ាស់ដេកម្នាក់ឯង ម៉ាស់ដេកនឹងបង ក្រែងបានបងបន្លែង ម៉ាស់ដេកម្នាក់ឯង ប្រឡែងនឹងខ្នើយ
ថ្ងៃបែរក្រឡ់ង ថ្ងៃត្រង់ក្រឡួច ត្រូវស្នេហ៍នាងហើយ
នាងឆ្លងផ្លូវ…….
ស្រីអើយនាងស្រីក្រមុំស្រីនាងស្រី បើសិននាងយកប្តី ឲ្យយកប្តីក្បាលទំពែ នាងបានទៅហើយ កុំទាន់យំយែក ទំពែមានច្រើនយ៉ាង​ទំពែខាងមុខ ទំពែចាហ្វាយ ទំពែខាងៗទំពែខ្ចៅគ្រុំ?
ស្រណោះផ្កាក្រង ស្នាដៃបងចង ក្រងផ្ការំដួល ក្រងផ្ការាសី មានមេមានឈ្មោល
ក្រងផ្ការំដួល ក្រអូប…….
ផ្គរលាន់ឮឯលិច..។
ពីដើមៗមិញចិត្តមូលដូរខ្សែ មិនគួរអីស្រីចិត្តបែរ បំបែកពីប្រុសបងឆ្ងាយ
នាងអើយយប់យន់ ចុះថាបងចុះរៀនមន្ត រៀនមហាស្រឡប់
រៀនថ្ងៃមិន….បងចុះរៀនយប់ រៀនមហាស្រឡប់ បន្ទន់ចិត្តស្រី
បងរៀនស្នេហ៍មួយពីស្រុកនេនរោង បងរៀនស្នេហ៍ចង ចងស្រីចិត្តបែក
(៩)
កន្ត្រំលែងគោ បងលែងក្របី កន្ត្រំលែងប្តី បងលែងប្រពន្ធ កន្ត្រលែងមុន បងលែងពីក្រោយ
ស្រីនាងអើយនៅល្អ អូនមានខ្លួនលន់ ឲ្យនាងលែងប្តីមុន បងលែងពីក្រោយ
កន្ទិកថយលាក់ថយលិះ ថតស្រសេក ថយជាន់ក្តប្តី
កញ្ចាញ់ចេកមេមិនចេះកាយបូល ប៉ះកញ្ចាញ់ចេកឈ្មោល កាយបូលហិតក្លិន
(១០)
សាពិតាន
បងកាច់ផ្កាអី កាច់ផ្កាសាពិតាន
បងកាច់ឲ្យបាន ឲ្យស្រីនាងយកលេង
បងកាច់ផ្កាអី កាច់ផ្ការំដួល
បងកាច់ឲ្យស្រួល កុំឲ្យរបូតមែក
ផ្កាណាក្រពុំ ចូលកាច់ខានស្អែក កុំឲ្យរបូតមែក ខាងស្អែកបេះទៀត
ផ្កាអើយព្រះផ្កា ដើមដុះឯណា ក្រអូបក្លិនផ្កាដល់
ផ្កាដុះរាទឹក ផ្កាដុះរាខ្យល់
ក្រអូនក្លិនផ្កាដល់ ពេញចិត្តប្រុសបង
ស្រណោះផ្កាកំភ្លឹង ដើមដុះរ៉កមាត់ស្ទឹង …
នរណាចូលកាច់ ត្រូវមុត….ខ្លួននៅក្មេង
លាហើយកូនលា លាម៉ែឪរាល់គ្នា កូនលាទៅហើយ (ស្រុកកូននៅឆ្ងាយ)

នំនាល

បុកអង្ករឲ្យម៉ត់ផង់ជាម្សៅ

ត្បាល់ អង្រែ ម្សៅ

ម្សៅអង្ករ លាយ ស្ករត្នោត រោយល្ង និងអំបិលបន្តិច

នាល ជារង្វាល់ធ្វើពីត្រឡោកដូង។ គេយកនាលដាក់លើមាត់ក្អម យកម្សៅមកបិតចន្លោះមាត់ក្អម និង នាល

បាតនាល គេចោះរន្ធចំនួន៧ ដើម្បីឲ្យចំហាយក្តៅទឹកពុះក្នុងក្អមភាយមកខាងលើ ឲ្យម្សៅក្នុងនាលក្តៅឆ្អិន

គេដាក់ខ្សែរំដេកទ្រាប់បាតនាល ដើម្បីងាយលើកនំចេញពីនាល ពេលនំឆ្អិន

ដាក់ម្សៅអង្ករដែលបានលាយសព្វគ្រប់មុខខាងលើ ចូលក្នុងនាល

ក្នុងក្អមមានទឹកខ្លះ ពេលដាំពុះ ចំហាយទឹកក្តៅភាយមកលើចូលតាមរន្ធនាល ក្តៅដល់ម្សៅក្នុងនាល

យកស្លឹកចេកមកគ្របពីលើនាលមានម្សៅ

គ្របឆ្នាំងស្ពាន់គ្របពីលើនាល បង្ហប់ឲ្យក្តៅងំ ឆ្អិនម្សៅបានល្អ

ចាប់ស្លឹករំចេកលើកនំឡើងចេញពីនាល ពេលឆ្អិន។

នេះនំនាល។ ទំហំវាមិនធំជាងនាលទេ ព្រោះវានៅក្នុងពុម្ពនាល។ យើងឃើញពណ៌ស្ករត្នោត និង ល្ង។ ជួនកាលមិនដាក់ល្ង។

ស្ត្រីអ្នកធ្វើនំនាលនេះ រស់នៅក្នុងភូមិល្វា ឃុំជ័យ ស្រុកកំពង់ស្វាយ។ កាលនោះគាត់ធ្វើនំនាល ក្នុងពេលឡើងអ្នកតា ខែមាឃ ជារៀងរាល់ឆ្នាំ។ នំនេះគេធ្វើតែពេលឡើងអ្នកតានេះឯង មួយឆ្នាំធ្វើហូបម្តង និង យកទៅឡើងអ្នកតា។​

នំនាលនៅក្នុងជមព្រះពិស្ណុការរបស់អ្នកភ្លេង និង នំនាលពេញមួយល្អី ដែលគេយកមកចូលរួមក្នុងពិធីឡើងអ្នកតា

នំប្រង់លូម ឬ​ បំពង់ស្រមោច

នំលើកមកបង្ហាញនេះឈ្មោះថា នំប្រង់លូម ឬ នំបំពង់ស្រមោច ខ្ញុំឃើញជនជាតិកួយមួយគ្រួសារក្នុងខេត្តកំពង់ធំធ្វើហូប។ ហៅឈ្មោះនំ ដោយហៅតាមឈ្មោះរុក្ខជាតិម្យ៉ាងជាពពួកដើមវល្លិ៍ ចេញស្លឹកដូចស្លឹកឈើទូទៅ ប៉ុន្តែបើសង្កេតមើលឲ្យមែនទែន ទើបឃើញនៅចុងស្លឹកមានចេញស្លឹកម្យ៉ាងទៀត រាងដូចបំពង់ កួយហៅថា ប្រង់លូម ឯខ្មែរហៅ បំពង់ស្រមោច។ ខ្ញុំមិនដឹងថាសរសេរយ៉ាងណាឲ្យត្រូវ តែបើតាមសំនៀងកួយគឺប្រង់លូម។ រុក្ខជាតិនេះច្រើនដុះនៅតំបន់មានបរិយាកាសត្រជាក់ មានសន្សើម ក្បែរទឹក ឬ ភ្នំ ហើយមានច្រើនប្រភេទផង ក្នុងអំបូរដូចគ្នា ជាភាសាវិទ្យាសាស្ត្រហៅថា Nepenthes។

ស្លឹកប្រង់លូម និង បំពង់ដែលចេញពីស្លឹក

ជាដើមវល្លិ ប្រង់លូមដុះចាក់ស្រេះលើខ្លួនឯង និង លើរុក្ខជាតិផ្សេងៗ ពិសេសចាប់ដុះក្នុងដើមរដូវភ្លៀងខែពិសាខ

គេបេះយកតែផ្នែករាងបំពង យកទៅប្រើការ។ គេបេះប្រង់លូមដែលចាស់ល្អមានពណ៌ក្រហមព្រឿងៗ

លាងសម្អាតខាងក្នុងបំពង់ប្រង់លូម។ ខាងក្នុងច្រើនតែមានទឹកភ្លៀងឬសន្សើមដក់តិចៗក្នុងប្រង់លូម លាយឡំកំទេចសម្រាម ហើយច្រើនឃើញស្រមោចស្លាប់លង់ទឹកក្នុងនោះ។

កិនម្សៅខ្សាយដែលរីកក្រោយត្រាំទឹក៤ទោ៥ម៉ោង។ ក្នុងម្សៅនេះគេចាក់ខ្ទិះដូង និង បង់អំបិលបន្តិច។

សាច់ដូងដែលគេកោស ពួតយកខ្ទិះ ចាក់លាយក្នុងម្សៅ

ដួសម្សៅចាក់ក្នុងប្រង់លូម។ គេចាក់មិនឲ្យពេញហៀរ។

ខាងលើខ្ទាស់នឹងបន្លាដើមរវៀង ដែលកាច់ពីព្រៃ

តម្រៀបក្នុងឆ្នាំងចំហុយ លើភ្លើង។ កាលនោះគេមិនបានចំហុយ គេចាក់ទឹកត្រឹមពាក់កណ្តាលប្រង់លូម ហើយស្ងោរ។ ធ្វើដូច្នេះទឹកមិនចូលតាមមាត់ប្រង់លូមទៅក្នុងម្សៅ។

ក្រោយចំហុយអស់រយៈពេលកន្លះម៉ោង

នំប្រង់លូមដែលចំហុយឆ្អិន។ ក្រៅពីដាក់អំបិលឲ្យប្រៃឡែមៗ ជួនកាលគេដាក់ស្ករខ្លះដែរ តម្រូវចិត្តអ្នកហូបផ្អែម។

សម្លម្ជួរត្រួយអំពិល ក្នុងគ្រួសារចាមមួយនៅPhan Rang

ផ្ទះបាយ ដាំបាយ និង ធ្វើម្ហូប

គ្រឿងស្លស្លុកមាន ត្រីងៀត(ត្រីសមុទ្រ) ប៉េងប៉ោះ ធាងត្រាវ ស្លឹកខ្ទឹម ជីនាងវង(ជីលីងល័ក) និង ស្លឹកអំពិលខ្ចី

ដាក់ត្រីងៀតក្នុងឆ្នាំង ចាក់ទឹក ដាំលើភ្លើងឲ្យពុះ

ដាក់ផ្លែប៉េងប៉ោះទាំងមូល និង ធាងត្រាវ

បង់ម្ជួរស្លឹកអំពិល

ដោយសារស្លឹកអំពិលមិនសូវជូរ អ្នកស្លស្រង់ប៉េងប៉ោះមកបុកក្នុងត្បាល់ឲ្យបែកចេញជាតិជូរ ហើយបង់ក្នុងសម្លវិញ

កាត់ស្លឹកជីនាងវង និង ស្លឹកខ្ទឹម បង់ក្នុងសម្ល ពេលសម្លពុះឆ្អិន

ដើមអំពិលធំមួយដើម ដុះក្នុងធ្លាផ្ទះរបស់គាត់

ទេសភាពមើលពីបង្អួចផ្ទះបាយទៅក្រៅ។ ផ្ទះនេះស្ថិតនៅក្នុងភូមិចាមឈ្មោះធន ខេត្តផាន់រ៉ាង ប្រទេសវៀតណាម។

ម្ចាស់ផ្ទះស្រី ជាអ្នកស្លម្ជួរត្រួយអំពិល