Edges of what I am

اوریجینالیتی اورریتده. میگن مغز آدمیزاد اصلن قادر نیست که یک چیزی رو از صفر تولید کنه. کاری که می‌کنیم اینه که یه ایده‎ی موجودی رو می‎گیریم و روش کار می‎کنیم و جلوش می‎بریم یا تغییرش می‌دیم. تو کار ما که همیشه اینجوریه. همیشه از روی مدل یه پروژه‎ی قدیمی شروع می‎کنیم و کار رو ریز ریز جلو می‎بریم. تو صنعت‎های دیگه هم همینه. وگرنه چرا همه‎ی ماشین‎ها شکل همن؟ چرا همه‎ی موبایل‎ها، همه‎ی تلویزیون‎ها همه‎ی هواپیماها اسنشیالی یه چیزن؟ دیدی این کمربندهای ایمنی که الان تو ماشین می‎بندیم سه تا مهار دارن؟ یکی بالای کتف دو تا هم دو طرف لگن. این یه اختراعیه که یه بابایی تو ولوو کرد. تا قبل از اون دو مهاری بودن و ایمنی‎شون خیلی کم‎تر از این بود. کاری که ولوو کرد این بود که به‎جای اینکه این پتنت رو ببنده و نذاره کسی استفاده کنه، مطلقن آزادش کرد. گفت هر کی خواست می‎تونه مجانی این رو استفاده کنه. نتیجه اینکه الان همه‎ی ماشین‎ها همه‎جای دنیا از همین کمربندها دارن. پارسال مدیرعامل تسلا هم همین کار رو کرد. گفت آقا ما تکنولوژی ماشینمون رو اپن سورس می‎کنیم بیاین استفاده کنین ببرینش جلو. بقیه هم حتی اگر اعلام نمی‎کنن، حتی اگر طراحی‎هاشون رو پشت هزار تا حصار امنیتی مخفی می‎کنن، آخرش به همین جا می‎رسن. همه همین کار رو می‎کنیم. تکست رو نگه می‎داریم ملودی رو عوض می‎کنیم یا ملودی رو با یه تنظیم جدید می‎ذاریم زیر یه لیریک دیگه. این طوریه که موزیک جدید درست می‌کنیم. مرز بین اینکه کجا متریال جدید از متریال پایه جدا می‎شه خیلی وقت‎ها اصلن قابل تشخبص نیست. دیروز صیح یارو می‌گفت باب دیلان که باب دیلان باشه کلی از محبوب‎ترین آهنگ‎هاش یه جوری کپی‎کاریه که اگه امروز بود نیم ساعت بعد از ریلیز کردن تو توئیترش ترتیبش رو می‎دادن. دیگه بقیه که تکلبفشون معلومه.

اریجینالیتی اورریتده. من شکل حرف زدم رو دوست دارم. لحنم توی صحبت برای خیلی‎ها ناآشناست. اما بعضی‎ها هم دوستش دارن. منم معمولن با همین‎ها حرف می‎زنم. واسه بقیه بیشتر لبخند می‎زنم و سر تکون می‎دم. این لحن یه چیزیه که خودم هم دوستش دارم و بهش مفتخرم. اما من قبلن این‎جوری حرف نمی‎زدم. الان آروم و شمرده حرف می‎زنم اما پونرده سال پیش این‎قدر تند حرف می‎زدم که گاهی برای مخاطبم گنگ می‎شدم. لحن جدیدم رو از روی یکی که ازش خوشم اومده بود دزدیم. بعد ریز ریز المان‎های خودم رو بهش اضافه کردم. خود اون بابا هم از عموش دزدیده بود. اصلن سر کلاس خودش بود که یاد گرفتم لحن و استایل رو باید دزدید.تو وبلاگ ننوشتم اینو یه بار؟ عین این پیریا شدیم. هی به آثارمون ارجاع می‎دیم خواننده رو.

اما یه چیزی هست که این وسط قابل قبول نیست. یعنی همین منی که این رو می‎گم کلی آدم رو به گناه اریجینال نبودن گذاشتم کنار. همون جوری که تو بی‎رحمانه می‎ذاری کنار. کنار گذاشتن منم شدیده. خون میاد بعدش. اینکه مرزش کجاست رو نمی‎تونم توضیح بدم. یعنی بلد نیستم. یه ایده‎ای دارم راستش اما خیلی روش فکر نکردم.

شاید یه ربطی به زمان داره. یعنی تو الان منو می‎بینی و از حرف زدنم خوشت میاد و منم بهت می‎گم لحنم دزدیه و تو هم برات مهم نیست. اما اگر من رو قبل از دزدیدن این لحن می‎دیدی و اون بابایی که اداش رو در می‎آرم رو هم می‌شناختی و بعد در طول مدتی که داشتم لحن جدید رو تمرین می‎کردم هم حاضر بودی، احتمالن حالت به هم می‎خورد و نمی‎تونستی تحملم کنی. یعنی مهمه که کی به هم برسیم. معمولن مهمه که شاهد اون فرایند دزدی نباشیم. ایده آل اینه که وقتی دزد مال دزدی رو قشنگ شخصی سازی کرد ملاقاتش کنیم. مفهومم؟

واسه همین نیست که تحمل نوجوون در حال بلوغ اینقدر سخته؟ واسه همین نیست که از تین ایجرها فراری ایم؟ چون داریم تقلیدهاشون رو توی مسیر شکل دادن به شخصیت تازه می‎بینیم. معمولن هم ناشیانه تقلید می‎کنن، رج می‎زنن، انتخاب‎های غلط می‎کنن. ایناست که این‎قدر نچسبشون می‎کنه. قبول داری؟

به کسانی که دوستشان دارم بی دریغ محبت می‌کنم. گاهی سنگ تمام می‎گذارم که خوشحالشان کنم. اما بد به حالشان اگر دلگیرم کنند. جوری قطع می‌کنم که انگار هرگز وصل نبوده. به خیالم که اینجوری هم طرفم را تنبیه می‌کنم که چرا آزارم داده هم خودم را که چرا روی دیوار اشتباهی یادگاری نوشته‌ام

از تغییرات مهم شخصیتی‌ در سالی که گذشت، یکی هم این بود که یاد گرفتم خیلی به چراها فکر نکنم. جستجوی جواب برای پرسشی که با چرا شروع شده شاید نرمش ذهنی خوبی باشد اما همیشه بهترین راه استفاده ار وقت محدود نیست. پیشنهاد بهتر، گاهی، نگاه‌کردن به داده‌های موجود است و تنظیم جهت حرکت در آینده بر اساس داده های تاریخی؛ بدون اینکه لزومن بدانیم چطور این طور شد، معمولن همین که بدانیم چه طور شده بس است.

 در همین فقره‎ی دوستی‎های دونفره هم من به تاریخ نگاه می‎کنم. مشکلی با اینکه بیشتر از طرفم مایه بگذارم ندارم، اما دیدن اینکه شوقمان برای قسمت کردن چیزها یا وزن آورده‌هایمان با هم برابر نیست خاموشم می‌کند.

فکر کن یکی را دعوت کردی به چیزی و نیامد و دوباره دعوت کردی و نیامد و سه باره و نیامد. هربار به دلیلی کاملن موجه و منطقی. اما من که به چرا کاری ندارم. تاریخچه را نگاه می کنم. سابقه‌ی تلاش‌های ناکام جایی برای تلاش دوباره نمی گذارد. هر رابطه‌ای، برای یک تعداد مشخصی از دیس‎اپوینتمنت جا دارد. بیشتر، می‌ترکاندش.

 دنبال جوابشان  اما درباره‌ی اینکه چرا نباید به چرا پرداخت، نگاه‌کردن به این کتاب شاید بد نباشد، بعضی چراها هنوز و مو قتاً به دنبال جوابشان رفتن می ارزند.

Big data A revolution that will transform how we live, work and think

احتیاج به یکی دو تا آدم جذاب دارم دور و برم که حرف زدن باهاشون حال بده. آدمهایی که ورودی‎شون‎ فیس‎بوک و بی‎بی‎سی فارسی نباشه. خسته‎شدم از اینکه هی می‎شینن دور هم همون چیزها رو تکرار و تعریف می‎کنن. مخصوصن یکی هست که واقعن از دیدنش معذبم. از بار اولی که سه سال پیش دیدمش، بلااستثناء هر بار که با هم نشستیم درباره سه تا موضوع ثابت سه تا حرف ثابت زده. بقیه هم چندان بهتر نیستن. یه مساله هم البته روابط خانوادگیه. اگر یکی ویژگی‎های یه همنشین خوب رو داشته باشه، شانس اینکه شریکش هم همین‎طوری باشه واقعن خیلی کمه. برای همین معمولن مجبور می‎شی دوتاشون رو با هم ببینی. حتی وقتی با یکی قرار می‎ذاری با شریکش می‎آد. بعد دیگه مجلس اونی که باید بشه نمی‎شه و سطح بحث خیلی می‎آد پایین. چه‎جوری می‎شه آدم‎ها رو تنهایی دید؟

یک کاری که احتمال داره بکنم و تا چند وقت پیش هیچ فکرشو نمی کردم اینه که برم عضو یه فرقه ای چیزی بشم. یه جایی که چهارتا آدم ببینم که گرفتار وعلاقه‎مند یه چیزین. اگه یه لژ فراماسونری تو محله‎مون باشه می‎رم عضو می‎شم توش. وگرنه فعلن باید با همین دیدارهای گاه و بیگاه با الکسی بسازم. چه‎قدر به خودم مفتخرم که این رابطه‎ی دوستی رو مهندسی و اداره کردم تا به اینجا رسیده. الان یکی از سه چهار نفر آدمیه که می‎تونم به‎عنوان هم‎صحبت دل‎نشین بهشون نگاه کنم. شارپ، خوش‎سلیقه، با فکر منظم، کنج‎کاو و روس. آن‌چه خوبان همه دارند تو یک‎جا داری پسر. فقط باید زیاد زیاد و زود به زود نبینمش که تموم نشه.

دوست‌داشتم که می‌تونستم درباره‌ی ترس‌هام بنویسم. بهداشتی نیست که این‌جوری نگهشون می‌دارم. اما برای نوشتن‌شون هم امنیتی می‌خوام که ندارم. این احساس امنیت برای نوشتن چیزهایی که توی سرمه الان بزرگ‌ترین مشکلمه و دارم روش کار می‌کنم و امیدوارم که زود دوباره به دستش بیارم.

برام جالبه که آدمی‌زاد چه‌طوری با این ترس‌ها کنار می‌آد. یه چیزی که خیلی‌ها استفاده‌می‌کنن معاشرت‌کردنه. دور خودت رو شلوغ می‌کنی که حواست پرت شه و نفهی چته.  یک راه‌دیگه که من قبلن امتحان‌کردم برای فرار از این ترس‌ها مسخره کردنه. وقتی مسخره می‌کنی، می‌شی آدم باهوشه‌ی قصه. جات امن و راحته و اعتمادبه‌نفست هم زیاد می‌شه. اما وقتی مسخره‌گی رو رها می‌کنی، اون امنیت دیگه نیست. اون‌وقت کار سخت می‌شه. چون این شمایی که ممکنه در مقابل مخاطبت یا سوژه‌ات، طرف خنگ ماجرا باشی.

آدم باید توی یک سن خاصی حتمن یک حالت شیدایی رو تجربه کنه. من فکر نمی‌کنم که موضوعش واقعن مهم باشه. شما می‌تونی شیدای سیمون دوبوار، حضرت عباس، کورش کبیر یا حتی ناصر حجازی بشی. مهم اینه که آدم حالت شیدایی و دلباخته‌گی داشته‌باشه. یعنی از حالت به فن عادی خارج بشی. اگر عاشق یکی شدن رو بذاریم کنار، برای بیشتر آدم‌هایی که من می‌شناسم، این حالت شیدایی توی یه کانتکست متافیزیک درست شده. ایرانی‌هاش معمولن مشخصن مذهبی بوده و خارجی‌هاش یه‌جور عرفان بازی. هرکی به نوعی. اما اصل اینه که اون ماجرا، فارغ از اینکه شما در آینده موضعت بهت چی باشه، به یک دوره‌ای از زندگی یک کیفت یکّه‌ می‌ده. خبر بد اینه که شما اگر مغزت به صورت طبیعی رشد سنی کنه، از یه زمانی به بعد خیلی امکان این رو نداری که بری توی فضاهای این‌چنینی. البته بعضی از دانشمند‌ها می‌گن که توی پایان میان‌سالی دوباره موقعیت روحی و روانی مناسب برای شیدایی فراهم می‌شه اما من درموردش مطمئن نیستم و خودم هم نمونه‌های کافی برای اینکه نتیجه‌گیری علمی کنم ندیدم. برای همین با تکیه بر دانسته‌های قطعی و معلومات ثابت‌شده، سقف سنی برای اخذ تجربه‌ی شوریده‌گی رو بیست و سه‌ساله‌گی درنظر می‌گیریم. عاشق یکی شدن رو چرا گذاشتیم کنار؟

من با آدمی که یه‌دوره‌ی شوریده‌گی رو تجربه‌کرده باشه گِلم خیلی خوب می‌گیره. اوائل فکر می‌کردم که مساله فقط زمینه‌ی مشترک خاطراتی باشه. اما الان فهمیدم که حتی با اون بابایی که یه مدتی یه گوشه‌ی دور دنیا توی یه وادی پرتی، حال مومنانه‌ی یک‌سره متفاوتی داشته هم جنسم خوب جور می‌شه. یه چیزی که مومن بودن با خودش می‌آره توی زندگی آدم اینه که آدم رو به یک چیزی متعلق می‌کنه و متقابلن از خیلی از تعلق‌های دیگه آزاد می‌کنه. آدمی که این تمرین رو داشته باشه، بعدن هم می‌تونه راحت ببُره. یعنی آدم سبک‌بارتریه توی زندگی و سبکی بی‌بروبرگرد یکی از علامت‌های آدم با کیفیته. چه‌جوری می‌شه با آدمی که آمادگی نداره شش ماه دیگه زندگیش رو این سر دنیا ول‌کنه بره اون‌یکی سر دنیا خوش گذروند؟ چه‌جوری می‌شه از مصاحبت چنین آدم کارمندصفتی لذت برد؟

یه بخشی از اوقات فراغتم رو این‌طوری می‌گذرونم که چشم‌ها رو می‌بندم و به یه ماجرایی، یه فضایی یا به قصه‌ای فکر می‌کنم. فضا رو با چیزهایی که تو بیداری دیدم یا خوندم یا شنیدم می‌سازم. سر حوصله و با دقت. بعد خودم رو خیلی نرم جا می‌دم تو قصه و کیف می‌کنم. بعضی‌وقت‌ها همین‌طوری خوابم می‌بره و خیلی اگه خوش‌شانس باشم ادامه‌ی همین‌وضعیت رو تو خواب هم می‌بینم. اگر هم نه همون‌طوری چشم بسته می‌مونم و به رویابینی ادمه می‌دم.

مثلن دیشب یه مهمونی شلوغ رو تصورکردم. روی فضای مهمونی زیاد کار نکردم و مستقیم از یه فیلمی که تازه دیده بودم کپی‌کردمش. چند تا از آدم‌ها رو هم از اون‌جا آوردم. بقیه دوست‌های خودم بودن. از این مهمونی خرتوخری‌ها بود که سر و ته نداره و ملت همین‌جوری وارد و خارج می‌شن. مهمونی ایرانی نبود و مکانش هم تو ایران نبود و من هم به جز ف آشنای ایرانی دیگه‌ای نمی‌دیدم. اما روی میزهای پایه‌بلند کاسه‌های انار بود با گلپر و نمک. توی حیاط هم استخر بود و یه عده‌ای دورش وایساده بودن. ف رفته بیرون اما من از تو بیشتر خوشم اومده بود که گرم‌تر بود. عصری توی کافه یه مبلی چشمم رو گرفته بود که چون روش مشتری نشسته بود نشده‌بود امتحانش کنم. اون رو هم برده بودم توی خوابم و نشسته بودم روش. به همون راحتی بود که فکر کرده‌بودم. تکیه که می‌دادم عقب، ژست مطلوب و محبوبم خودش درست می‌شد. دسته‌اش هم یه جای ظریفی داشت که لیوان رو گذاشته بودم توش. هرچند واقعن چیزی نمی‌نوشیدم. گرم صحبت بودم بیشتر. خاطره می‌گفتم اولش اما کم‌کم رفته‌بودم روی منبر وعظ و روشن‌گری. درباره‌ی استدلال استقرایی حرف می‌زدم. چون‌که اون آخرین چیزی بود که قبل از این‌که برم توی رخت‌خواب گوش کرده‌بودم. یکی دو تا مثال زدم بعدش خوابم برد. خوابم هم متاسفانه دنباله‌ی این رویای دست‌سازم نبود.

یک‌دوره‌ای توی زندگی من فکر می‌کردم که ممکنه خالق بشم. فیلم بسازم یا فیلم‌نامه بنویسم یا از این کارها. الان می‌دونم که دیگه این‌کاره نمی‌شم. خوب نبودم توش و نشد. دیگه خیلی برام جذاب هم نیست الان. اما کلکی که می‌زنم اینه که این‌طوری انتقام می‌گیرم. هرجا لازم داشته باشم از این و اون می‌دزدم اما شکل نهایی کار اثر خودمه و صرفن هم برای خودمه. بعضی‌وقت‌ها با وسواس زیاد هم روش کار می‌کنم. مثلن یه سکانسی هست که الان چندین ماهه دارم مشغولشم. نور و دکوپاژ و دیالوگ‌ها آماده‌است. اما فضا هربار عوض می‌شه و برای همین هنوز مطمئن نیستم که شکل نهاییش چیه.

 الان وقتی نقاشی یا عکس می‌بینم، اون‌هایی‌شون توجهم رو جلب می‌کنن که می‌تونم به عنوان متریال کار ازشون استفاده‌کنم. از بقیه خیلی زود عبور می‌کنم. یعنی نگاهم به مونش و پیکاسو هم ابزاریه. تا جایی مشتریشونم که توی کامل‌کردن کارم بهم کنن. وقتی ازشون لذت می‌برم که کمکم کنن بیشتر و عمیق‌تر توی رویای خودم غرق بشم. جدیدن یاد گرفتم که از فیلم‌ها هم همین استفاده رو بکنم. فیلم خوب برام فیلمیه که فضا و سوژه‌ی کافی برای رویاپردازی بهم بده. این نگاه ترحم‌آمیزم رو به مردم شدیدتر از قبل هم کرده. من دارم فضاهای کم‌نقصم رو می‌سازم اما به کسی شانس دیدنش رو نمی‌دم.