अध्ययन-अनुसन्धान(Essential Knowledge of the Overall Subject)

(गुरुत्वाकर्षण बलदेखि स्ट्रिङ सिद्धान्तसम्म) अनुवाद तथा सम्पादन – नारायण गिरी मेरो नाम स्टेफेन हकिङ हो । म एक भौतिकवैज्ञानिक,  खगोलवैज्ञानिक र  स्वप्नद्रष्टा हुँ । म हिडडुल गर्न सक्दिनँ र कुराकानी पनि कम्प्यूटरको माध्यमबाट गर्छु । तर मेरो मस्तिष्कको अवस्था धेरै उच्च छ,  जसलाई कुनै सहायताको आवश्यकता पर्दैन । मेरो मस्तिष्कले ब्रम्हाण्डको सबभन्दा गहन रहस्यलाई बुझ्ने Continue reading

– नारायण गिरी चेतना अनुभव,  चिन्तन र निर्णय लिने क्षमता प्रदान गर्ने मानव अस्तित्वको आधारभूत पक्ष हो । यो विचार र आत्म-जागरूकताको मूल आधार हो । यसले दर्शनशास्त्र,  विज्ञान,  चिकित्साविज्ञान, प्राविधिक विकास र कृत्रिम बौद्धिकतासम्मलाई गहिराईपूर्वक आकार प्रदान गर्छ । चेतनाले रङ्ग, स्पर्श, स्वाद, आदि जस्ता संवेदनात्मक अनुभवको क्षमता प्रदान गर्छ । यसले खुशी, दुःख, Continue reading

–नारायण गिरी स्ट्रिङ सिद्धान्त (string theory)  भौतिक विज्ञानको एक प्रमुख सैद्धान्तिक ढाँचा हो । यसले ब्रम्हाण्डका मूलभूत घटक (कण)  हरूलाई एक आयामिक स्ट्रिङ (तार)  को रूपमा वर्णन गर्दछ । स्ट्रिङ सिद्धान्तको प्रमुख लक्ष्य सूक्ष्म जगतलाई बुझाउने क्वान्टम सिद्धान्त र ब्ल्याक होल तथा ब्रम्हाण्डको विस्तारलाई वर्णन गर्ने जस्ता वृहत संरचनाहरूलाई बुझाउने सामान्य सापेक्षताको सिद्धान्तलाई एकसाथ जोड्नु Continue reading

–नारायण गिरी क्रमविकासको सिद्धान्तले पृथ्वीमा जीवनको अत्याधिक विविधता र जटिलता कसरी विकसित भयो भन्ने कुरा स्पष्ट बनाउँछ । यो सिद्धान्त अनुसार सबै जीव एक सामान्य पूर्वजबाट उत्पन्न भएका हुन् र समयको आधारमा साना-साना परिवर्तनहरूको कारण नयाँ प्रजातिहरू बनेका हुन् । पृथ्वीमा जीवका विभिन्न प्रजातिहरू धेरै लामो समयमा विस्तारै-विस्तारै भएको परिवर्तनका कारण विकसित भएका हुन् । Continue reading

– नारायण गिरी ब्रम्हाण्ड अत्यन्तै विशाल र असीमित छ । यसमा पृथ्वीको मूल्य एउटा वालुवाको कणभन्दा पनि सानो हुन्छ । ब्रम्हाण्डको अन्तसम्म शायद कहिल्यै पुग्न सकिंदैन कि ? ब्रम्हाण्डमा ग्यालेक्सी,  तारा, ग्रह,  उपग्रह र सबै अन्तरिक्ष पदार्थ एवम् ऊर्जा रहेका छन् । वैज्ञानिकहरूले अझै पनि ब्रम्हाण्डको बारेमा अत्यन्तै कम मात्र बुझ्न सकेका छन् । आकाशमा Continue reading

– नारायण गिरी परमाणु (एटम)  प्रकृतिको सबभन्दा सानो इकाई हो,  जसमा तत्त्वहरूका रासायनिक गुण संरक्षित हुन्छन् । यो अति सूक्ष्म,  रहस्यमय तथा जटिल संरचना भएको सूक्ष्म संसार हो । यसमा आधारभूत कणहरूको एउटा सम्पूर्ण ब्रम्हाण्ड समाहित भएको हुन्छ । यसलाई बुझ्न कण भौतिकविज्ञान, क्वान्टम सिद्धान्त र आधुनिक भौतिकविज्ञानका अन्य सिद्धान्तहरूको जानकारी हुनुपर्छ । मानिसले परमाणुको Continue reading

–नारायण गिरी क्वान्टम मेकानिक्स अत्यन्तै साना-साना कणहरूले कसरी काम गर्दछन् भन्ने कुराको अध्ययन  हो । यो भौतिकशास्त्रको त्यो शाखा हो,  जसले यो संसारका सबभन्दा साना ईंटाहरुले कसरी काम गर्दछन् भन्ने कुरा बताउँदछ । क्वान्टम यान्त्रिकीको सिद्धान्तले नै हाम्रो वरिपरिको संसारलाई संचालन गर्दछ । मानव शरीरदेखि लिएर सूर्यको प्रकाश र हामीले उपयोग गर्ने सबै कुरा क्वान्टम Continue reading

– नारायण गिरी क्वान्टम सिद्धान्त पदार्थद्वारा ऊर्जा उत्सर्जन (emission), अवशोषण (absorption) र कणहरूको गतिसँग सम्बन्धित छ । क्वान्टम सिद्धान्त एक मूलभूत सिद्धान्त हो,  जसको मुख्य उद्देश्य परमाणु स्तरमा पदार्थ र ऊर्जाको प्रकृति तथा तिनीहरूको व्यवहारको व्याख्या गर्नु हो । क्वान्टम सिद्धान्तले शास्त्रीय भौतिक विज्ञानको सीमलाई नाघेर उप-पारमाणविक स्तमा हुने घटनाहरूको व्याख्या गर्ने प्रयास गर्दछ । Continue reading

✍-नारायण गिरी आजको हाम्रो युग भनेको विज्ञान र प्रविधिको युग हो। विभिन्न वैज्ञानिक आविष्कारहरूको कारणले गर्दा हाम्रो जीवनप्रणाली अत्याधिक सुविधापूर्ण हुँदै गएको छ। सम्पूर्ण विश्व विज्ञानका आविष्कारहरू एवं खोजहरूको कारणले नै हाम्रो सम्पूर्ण जीवन प्रणाली सुन्दर, सुव्यवस्थित तथा सहज भएको प्रतीत हुन्छ। मानिस एक मात्र सोचविचार गर्ने क्षमता भएको सामाजिक प्राणी भएकोले उसले शुरूदेखि नै Continue reading