Γέροντας Ζαχαρίας του Έσσεξ
Όλες αυτές οι Κυριακές πριν από τη Μεγάλη Τεσσαρακοστή μας μυούν στη σοφία της μετάνοιας και κάθε Κυριακή μας δίνει σταθερές, αρχές που πρέπει να τηρούμε καθ’ όλη τη διάρκεια της περιόδου αυτής για την ανανέωσή μας. Όλα τα μαθήματα που παίρνουμε τώρα μας βοηθούν να συνειδητοποιήσουμε το μεγαλύτερο σκοπό της ζωής μας∙ το να ανακαλύψουμε την καρδιά μας και να γίνουμε αληθινές εικόνες του Θεού, ικανοί να συνομιλούμε μαζί Του πρόσωπο με Πρόσωπο. Η Κυριακή του Ζακχαίου έχει δύο κύρια θέματα. Το πρώτο είναι η σημασία της εκούσιας αισχύνης στην κάθαρσή μας από την αισχύνη της αμαρτίας που έχουμε συσσωρεύσει στη ζωή μας.
Το δεύτερο θέμα είναι ο πόθος του Θεού. Για να είναι τέλεια η άσκησή μας κατά τη διάρκεια της Μεγάλης Τεσσαρακοστής, χρειαζόμαστε τον πόθο του Θεού να υπερισχύει των πάντων, διότι ο πόθος αυτός στρέφει όλη την καρδιά προς τον Θεό.
Ο άγιος Αντώνιος δεν μετρούσε την πνευματική του πρόοδο σύμφωνα με τα χρόνια που είχε ζήσει στην έρημο, αλλά με τον θείο πόθο που είχε στην καρδιά του κάθε φορά που παρίστατο ενώπιον του Θεού. Ο θείος πόθος νικά οποιονδήποτε άλλο εμπαθή πόθο του κόσμου τούτου και τότε ο Θεός έρχεται να βασιλεύσει στην καρδιά μας ως Βασιλιάς. Όταν ο άνθρωπος στρέφεται προς τον Θεό σαν τον Ζακχαίο, γίνεται «διδακτός Θεού» και όσα προφέρει έχουν αιώνια αξία. Είναι ο Θεός που μιλάει μέσω αυτού, που τον δικαιώνει και ανακαινίζει τη ζωή του.
***
Ερώτηση: Ήταν ο Ζακχαίος σε κατάσταση χάριτος ώστε να έχει τέτοιο πόθο να δει τον Χριστό;
Αρχιμ. Ζαχαρίας: Η χάρη άρχισε να ενεργεί μέσα στον Ζακχαίο από τη στιγμή που δεν λογάριασε την αξιοπρέπειά του, αλλά έδωσε προτεραιότητα στον πόθο του να δει το Πρόσωπο του Χριστού. Αγνόησε την καλή γνώμη του όχλου και συγκεντρώθηκε μόνο στο να δει τον Κύριο. Η ψυχή μας χορταίνει όταν αξιώνεται να δει το Πρόσωπό Του: «εγώ δε εν δικαιοσύνη οφθήσομαι τω προσώπω σου, χορτασθήσομαι εν τω οφθήναί μοι την δόξαν σου» (Ψαλμ. 16, 15). Τότε εκπληρώνεται ο σκοπός του ερχομού τού ανθρώπου στον κόσμο.
Ερώτηση: Πώς μπορεί ο άνθρωπος να αποκτήσει πόθο Θεού; Γεννηθήκαμε με αυτό;
Αρχιμ. Ζαχαρίας: Γεννηθήκαμε όλοι με κάποια έμφυτη δυνατότητα να αποκτήσουμε τον πόθο του Θεού. Για να δεχθούμε χάρη, πρέπει να μάθουμε να ταπεινωνόμαστε, γιατί ο Θεός «υπερηφάνοις αντιτάσσεται, ταπεινοίς δε δίδωσι χάριν» (Ιακ. 4, 6). Η ταπείνωση προσελκύει τη χάρη του Θεού, η οποία γίνεται έμπνευση και πόθος Θεού μέσα μας. Η ταπείνωση και ο φόβος του Θεού γεννούν ανδρεία στον άνθρωπο. Όταν έχει φόβο Θεού και ταπείνωση, δεν φοβάται τίποτε. Ακόμη και «αν κολληθή ο ουρανός τη γη», αυτός δεν θα σαλευθεί. Φοβάται μόνο ένα: να μην αμαρτήσει εναντίον της αγάπης του Λυτρωτή του. Ο Ζακχαίος δεν είπε ότι θα διορθώσει τις αδικίες του διότι γόγγυζαν οι άλλοι, αλλά χάρη στην ενέργεια της παρουσίας του Χριστού. Κανένας δεν μπορεί να πάρει και να εκφράσει τέτοιες αποφάσεις με ψυχολογικό τρόπο. Τέτοια ρήματα προέρχονται από τη χάρη με την οποία φλέγεται η βαθιά καρδιά. Τότε ο άνθρωπος γίνεται σαν λιοντάρι στη μετάνοιά του, παριστάμενος ενώπιον του Θεού και στρέφοντας κάθε βέλος μομφής εναντίον του εαυτού του ποθώντας μόνο να ευαρεστήσει Αυτόν.