ល្បែងចាប់កូនខ្លែង

16 ខែកក្កដា 2013 បញ្ចេញមតិ

ល្បែងចាប់កូនខ្លែង ជាល្បែងមួយរបស់កុមារាកុមារីជំទង់ៗ តែងលេងក្នុងវេលាយប់ខែភ្លឺ នៅរដូវចូលឆ្នាំ រឺនៅពេលទំនេរ។ ល្បែងនេះ ពេលលេងគេចាត់ម្នាក់ដែលមានមាឌធំ អោយធ្វើជាមេហ្វូងហៅថាមេមាន់ ចាត់ច្រើននាក់អ្នកអោយធ្វើជាកូនមាន់ ហើយគេចាត់ម្នាក់ទៀតអោយធ្វើជាខ្លែង ចាំចាប់កូនមាន់។ ម្នាក់គេយកក្រមាក្រវាត់ចង្កេះអោយតឹងណែន ការពារកុំអោយរបូតសំលៀកបំពាក់។ គេនាំគ្នាបង្កាត់ភ្លើងអោយបានជាភ្នក់១តូច ដោយកំទេចអុស ហើយម្នាក់ដែលធ្វើមេមាន់បញ្ជាអោយកូនរបស់ខ្លួនតោងចង្កេះតៗគ្នារហូតដល់អស់ ដោយឈរជាជួររួចដើរ ក្រឡឹងព័ទ្ធជុំភ្នក់ភ្លើង។ ជាមួយគ្នានេះមេមាន់ពោលពាក្យចំអកឡកឡឺយអោយន័យទៅខ្លែងថា៖

ចាប់កូនខ្លែងប្រលែងកូនអក	ពពេចញ៉ែកញ៉ក	កូនអញតែមួយ។
ជីកអន្លុងដាំត្រកួន	ទន្សាយរត់ពួន	ត្រកួនឡើងលាស់។
ទៀន១គូតាំងយូបាំងព្រះ	លើកដៃសំពះ	ដូនៗសុំភ្លើង។

ចំនែកម្នាក់ដែលធ្វើខ្លែងឈរធ្វើព្រងើយ កាលបានលឺមាន់និងកូនមាន់ស្រែកដូច្នេះ ក៏ដើរចូលទៅរកភ្នក់ភ្លើង ហើយនិយាយសុំភ្លើងថា «ដូនៗសុំភ្លើង!»។ មាន់ឆ្លើយថា «រលត់»។ ខ្លែងសុំថា : «សុំមួយអង្កត់»។

ខ្លែងកាលបានលឺមេមាន់ថា អោយកូនណាកំបាក់កំបែកដូច្នេះ ក៏តាំងដេញចាប់បេះយកកូន ណាដែលនៅក្រោយ គេអែមេមាន់ខំការពារកូនរបស់ខ្លួនកុំអោយគេបេះយកបាន ឯកូនមាន់ ក៏ខំប្រឹងតោងចង្កេះគ្នាយ៉ាងជាប់ រត់ពេនចុះពេនឡើង ខ្លាចខ្លែងចាប់បេះយកខ្លួនម្នាក់ៗបាន។ ជួនខ្លែងបេះយកកូនបានម្ខង១មួយ ២ ទាល់តែអស់ ជួនក៏បេះបានតែ១។ តែគេ មានលក្ខខ័ណ្ឌមួយថា បើកូនណារបូតចេញពីមេព្រោះប្រឹងគេចខ្លាំងហើយកូននោះគេក្រាបទៅ និងដីនោះមេខ្លែងមិនត្រូវចាប់គេទេ។ កាលអស់កំលាំងហត់រៀងខ្លួនហើយ ក៏ឈប់ សំរាកបន្ដិច ហើយផ្លាស់ប្ដូរគ្នាលេងតទៅទៀត គេលេងតែងរបៀបនេះរហូតដល់ពេល ឈប់។ ប៉ុន្ដែល្បែងដូចគ្នានេះ នៅស្រុកខ្លះ គេហៅតំរូវន័យតាមរបៀបលេងថា «ល្បែង ខ្លែងចាប់កូនមាន់» ក៏មាន។ ល្បែងនេះ ជាការបង្ហាត់មនុស្សអោយចេះប្រុងស្នៀតប្រុងស្មារតីអោយរហ័យរហួន ចេះការពារខ្លួននិងគ្រួសារផង។

បានរៀបជា សំណុំឯកសារ ក្នុង កម្ពុជា, កម្សាន្ត, ការអប់រំ, គួរយល់ដឹង, ចំណេះដឹងទូទៅ, ល្បែងប្រជាប្រិយ, ល្បែងប្រជាប្រិយខ្មែរ

សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាន ស្តីពីលទ្ធផល នៃ សម័យប្រជុំពេញអង្គគណៈរដ្ឋមន្រ្តី ថ្ងៃទី ១០ ខែ ឧសភា ឆ្នាំ ២០១៣

13 ខែឧសភា 2013 បញ្ចេញមតិ

ប្រភពឯកសារ៖ អង្គភាពព័ត៌មាន និង ប្រតិកម្មរហ័ស

បានរៀបជា សំណុំឯកសារ ក្នុង កម្ពុជា, ច្បាប់, ព័ត៌មាន Tagged with កម្ពុជា, ច្បាប់, ព័ត៌មាន

មហារីកឆ្អឹង

13 ខែឧសភា 2013 បញ្ចេញមតិ

មហារីកឆ្អឹងគឺជាអ្វី?

មហារីកឆ្អឹង គឺជាពាក្យទូទៅមួយចំពោះ ឆ្អឹងហើម ដែលអាចបណ្តាលឲ្យស្លាប់ រោគហើមឆ្អឹង រោគឆ្អឹងទន់ រោគហើមសរសៃ បានរួមគ្នាជា ជំងឺមហារីកឆ្អឹង ដែលយើងតែងតែជួបប្រទះ។ មហារីកឆ្អឹង អាចកើតឡើងនៅក្នុង កោសិកាឆ្អឹង ឆ្អឹងដែលជាកត្តា បង្កឈាម ឆ្អឹងទន់ និង ជាសរសៃ ឬ ជាសមាសភាគនៃឆ្អឹងសន្លាក់ ដែលជាបែបផែន នៃ សភាព ដែលមានតែ អំពើអាក្រក់ នៃ តួខ្លួនមនុស្សទាំងមូល។

គ្លីនិកខាងពិនិត្យ និងព្យាបាលជម្ងឺមហារីកឆ្អឹងបានបែងចែកជាមហារីកឆ្អឹងដំបូង និងមហារីកឆ្អឹងបន្ទាប់។ មហារីកឆ្អឹង បន្ទាប់តែងតែ កើតឡើងនៅនៅឆ្អឹងត្រគាក ឆ្អឹងខ្នង និង ឆ្អឹងភ្លៅ។ ដុំសាច់មហារីកដំបូង នៃ ឆ្អឹង ដែលអាចបណ្តាលឲ្យស្លាប់ នោះគឺ កំរនឹងជួបប្រទះ ភាគច្រើននៃជម្ងឺមហារីកឆ្អឹង គឺ វិវត្តន៍ ពី(ដូចជាសុដន់ ក្រពេញទីរ៉ូអ៊ីត និង មហារីកក្រពេញប្រូស្តាត) ត្រូវបានគេស្គាល់ថាជា ការប្តូរស្ថានភាពឆ្អឹង ពីទំហំ ឬជាលិកាផ្សេងៗគ្នា។

មហារីកឆ្អឹងមានអត្រាកើតឡើងខ្ពស់ប៉ុណ្ណាដែរ?

មហារីកឆ្អឹងប្រហែលជា ០.២% នៃ ចំនួនសរុបនៃជំងឺមហារីក។ ក្នុងមួយឆ្នាំៗ មានមនុស្ស ប្រហែលជា ២៨៩០ នាក់ ត្រូវបានទទួល រោគវិនិច្ឆ័យក្នុងការទទួលរងនូវជម្ងឺមហារីកឆ្អឹង មានមនុស្ស ប្រហែលជា ១៤១០នាក់ ត្រូវបានស្លាប់ នៃជំងឺមហារីកឆ្អឹង នៅលើ ពិភពលោក។ បើយោងទៅតាម ជំងឺមហារីកឆ្អឹង រោគមហារីកឆ្អឹង គឺជា មហារីកឆ្អឹង ដែលជួបប្រទះច្រើនជាងគេបំផុត គឺមាន ៣០%។ អត្រាកើតមានខ្ពស់ នៃ រោគមហារីកឆ្អឹងទៅលើ មនុស្សពេញវ័យ អត្រាកើតមាន ជំងឺភាគច្រើន អាយុពី ១០-២០ឆ្នាំ កើតមានជម្ងឺមហារីករវាងបុរស និងស្រ្តីគិតជាអនុបាតគឺ2：1។

មូលហេតុនៃជំងឺមហារីកឆ្អឹងមានអ្វីខ្លះ?

មូលហេតុនៃ ជំងឺមហារីកឆ្អឹង នៅមិនទាន់បានពិតប្រាកដនៅឡើយទេ តែងតែយល់ឃើញថាជា របួសរ៉ាំរ៉ៃខ្នាតតូច ស្រាល និង ជំងឺឆ្លងរ៉ាំរ៉ៃ ក៏បង្កឲ្យមាន ជំងឺមហារីកឆ្អឹង។ ជាទូទៅ ដំណាក់កាលលូតលាស់នៃឆ្អឹង ហើមរលាករ៉ាំរ៉ៃ កត្តាមកពីហ្សែន (Gene) ជាពិសេស ការឆ្លងនូវមេរោគផ្សេងៗ ការប្តូរឈាមនៅក្នុងឆ្អឹង គឺមិនបានស្រួល និង កត្តាពន្លឺវិទ្យុសកម្មជាច្រើន អាចមានការជាប់ទងនឹង ជំងឺមហារីកឆ្អឹង។

រោគសញ្ញាមហារីកឆ្អឹងដំណាក់កាលដំបូងមានការបង្ហាញអ្វីខ្លះ?

(១). អាចកើតមានជម្ងឺការខូចទ្រង់ទ្រាយឆ្អឹង។
(២). កើតមានការឈឺខ្នងដែលពិបាកនឹងពន្យល់ និងមិនព្រមជាស្បើយ។
(៣). គ្មានមូលហេតុបញ្ជាក់ច្បាល់លាស់ នៅក្នុងខ្លួនកើតមាននូវ ការបាក់ឆ្អឹងមួយ ឬក៏ច្រើនកន្លែង។
(៤). ដោយសារតែដុំសាច់ហើមមានសំពាធទៅលើស្មារតីនិងសរសៃឈាម បណ្តាលឲ្យ អវះយវះណាមួយ ឃ្លាតឆ្ងាយពីគ្នាកើតមានការស្ពឹកស្រពន់។
(៥). មានដុំសាច់ហើមរឹងនៅផ្នែកខាងក្រៅនៃឆ្អឹង មានអាការះឈឺ ឬអត់ឈឺ។
(៦). កើតមាននូវបាតុភូតដូចជាគ្រុនក្តៅ ថយទម្ងន់ អស់កម្លាំង និងសកម្មភាពសមត្ថភាពថយចុះ។
(៧). ឆ្អឹង និងកន្លែងសន្លាក់ឈឺ ឬ ក៏ហើម ការឈឺគឺធ្វើឲ្យរិលបន្ត ឬ ក៏មានអារម្មណ៍ឈឺ នៅពេលទទួលរងជម្ងឺ។

មធ្យោបារវិនិច្ឆ័យជម្ងឺមហារីកឆ្អឹងមានអ្វីខ្លះ?

១- ការត្រួតពិនិត្យស្គេន(Scan)ឆ្អឹង：ដោយការចាក់បញ្ចូលបរិមាណតិចនៃភ្នាក់ងារផ្ទុយគ្នា ការប្រើប្រាស់នូវឧបករណ៍រូបថតពិសេសសំរាប់ស្រាវជ្រាវ ក្នុងរូបភាពនោះអាចបង្ហាញឲ្យឃើញនូវរូបភាពឆ្អឹង។

២- ការពិនិត្យដោយឆ្លុះពីខ្លួនប្រាណមនុស្ស ៖ ដូចជាX-ray, CT scan, MRI និងឧបករណ៍ពិនិត្យជាច្រើនទៀត អាចជួយឲ្យវេជ្ជបណ្ឌិតវាយតំលៃនូវទំហំនៃការជាប់ទាក់ទងដុំសាច់មហារីក។

៣- ការត្រួតពិនិត្យផ្នែកផ្សេងៗនៃខ្លួនប្រាណមនុស្ស ៖ការត្រួតពិនិត្យចំនែកតូចនៃជាលិកាពីដុំសាច់មហារីកនៃមហារីកឆ្អឹងដែលជាប់ទាក់ទង ក្នុងនោះរួមមាន ：

(១) ការត្រួតពិនិត្យជាលិកាដោយម្ជុលស្រូប ៖ វេជ្ជបណ្ឌិតប្រើប្រាស់ម្ជុលស្តើង ដើម្បីយកចំណែកតូច នៃ ជាលិកា ពី ដុំសាច់មហារីក។
(២) ការវះកាត់ត្រួតពិនិត្យផ្នែកផ្សេងៗ នៃ ខ្លួនប្រាណមនុស្ស ៖ វេជ្ជបណ្ឌិតវះស្បែកចេញពីគ្នា រួចយកជាលិកា សាច់ហើម ទាំងមូល ឬ ជាលិកាសាច់ហើមមួយផ្នែក បន្ទាប់មកធ្វើការត្រួតពិនិត្យរោគមហារីកឆ្អឹង។

មធ្យោបាយព្យាបាលវះកាត់មហារីកឆ្អឹងមានអ្វីខ្លះ?

ការព្យាបាលវះកាត់មហារីកឆ្អឹងនៅតែជាមធ្យោបាយព្យាបាលដែលប្រើប្រាស់ញឹកញាប់ ក្នុងនោះរួមមាន：

(១). ការខ្វារសំអាត ៖ ដុំសាច់មហារីករួមមានវះសាច់ឆ្អឹង យកជាលិកាដុំសាច់មហារីកនៅក្នុងឆ្អឹងមកកាត់ធ្វើការលាងសំអាត។
(២). ការវះកាត់ចេញ ៖ វានឹងលេចឡើង នូវ ការលូតលាស់ នៃ សាច់ហើមក្នុងការកាត់ចេញឆ្អឹង ពី គល់សាច់មហារីករបស់វា។
(៣). ការវះកាត់ដោយកំបុត ៖ ការកាត់ចេញនូវសាច់ទាំងមូល នៃ សាច់មហារីក នៅកន្លែងដែលជារយះកាលនៃឆ្អឹងខ្នង។

មហារីកឆ្អឹងមានមធ្យោបាយថែទាំអ្វីខ្លះ?

ការរក្សាចំណីអាហារ

(១). ថែទាំតុល្យភាពឳជារស និង ភាពសំបូរហូរហៀរគ្រប់ប្រភេទនៅក្នុងចំណីអាហារ។
(២). ត្រូវបរិភោគបន្លែ និងផ្លែឈើស្រស់ឲ្យច្រើន។
(៣). ជៀសវាងនូវការប្រើប្រាស់សុរា និងចំណីអាហារដែលមានជាតិហិរ។

ការថែទាំចិត្ត

(១). បង្កើតឲ្យមាននូវបរិយាកាសល្អ ព្រមទាំងផាសុកភាព និង បរិស្ថានសុវត្ថិភាព ដើម្បីផ្តល់សុវត្ថិភាព ដល់ អ្នកជម្ងឺមហារីកឆ្អឹង។
(២). គួរដល់ពេលណែនាំ ដល់ អ្នកជំងឺមហារីកឆ្អឹង ជាមួយនឹងចំនេះដឹង ដែលទាក់ទងនឹង ជំងឺដើម្បីជួយឲ្យ អ្នកជំងឺ ទទួលបាននូវទំនុកចិត្ត។
(៣). សមាជិកក្នុងគ្រួសារ ត្រូវតែភ្ញាក់រលឹក គាំទ្រយកចិត្តទុកដាក់ ដល់ អ្នកជំងឺមហារីកឆ្អឹង លុបបំបាត់ ទុកក្រៀមក្រំ របស់អ្នកជំងឺ និង ការអស់សង្ឃឹម និង ការរំជួលចិត្តអវិជ្ជមាន ដទៃៗទៀត។

មធ្យោបាយព្យាបាលមហារីកឆ្អឹងដ៏ល្អបំផុត

តាមរយៈ ការសហការគ្នា រវាងវេជ្ជបណ្ឌិតផ្នែកខាងមហារីក , វេជ្ជបណ្ឌិតផ្នែកខាងព្យាបាល, វេជ្ជបណ្ឌិតផ្នែកខាងមហារីកវិទ្យុសកម្ម, វេជ្ជបណ្ឌិតផ្នែកខាងមហារីកមុខរបួសតូចបំផុត, គិលានុបដ្ឋាយិកាថែទាំមហារីក និងអ្នកបកប្រែជាច្រើន ដោយយោងទៅតាម ស្ថានភាពជំងឺ របស់ អ្នកជំងឺមហារីកឆ្អឹង ត្រូវឆ្លងកាត់ការពិគ្រោះ ពី អ្នកជំនាញ ដើម្បីធ្វើការអភិវឌ្ឍន៍វិនិច្ឆ័យរោគ ឲ្យមានប្រសិទ្ធិភាព កម្មវិធីព្យាបាលនិងត្រួតពិនិត្យអាការះជំងឺ ដើម្បីឈានទៅ សំរេចគោលដៅធ្វើឱ្យ ស្ថានភាពអ្នកជំងឺ មានភាពប្រសើរឡើង ក្រោយពី ការព្យាបាល។

ប្រភពឯកសារ៖ មន្ទីរពេទ្យក្វាងចូវទំនើបផ្នែកមហារីក

បានរៀបជា សំណុំឯកសារ ក្នុង ការស្រាវជ្រាវ, ការអប់រំ, គួរយល់ដឹង, ចំណេះដឹងទូទៅ, មហារីកឆ្អឹង, សុខភាព Tagged with ការស្រាវជ្រាវ, ការអប់រំ, គួរយល់ដឹង, ចំណេះដឹងទូទៅ, មហារីកឆ្អឹង, សុខភាព

ប្រលោមលោក «ស្រ្តីនៃអង្គរ» ជួយផ្សព្វផ្សាយអង្គរ

11 ខែឧសភា 2013 បញ្ចេញមតិ

អ្នកកាសែតចូលនិវត្តន៍អាមេរិកាំងម្នាក់ គឺ លោក ចន ប៊ជិស (John Burgess) ព្យាយាម អស់រយៈពេល ១០ឆ្នាំ បង្កើត តួអង្គស្រ្តីអង្គរម្នាក់ ដែលរស់នៅជាមួយនឹងព្រះរាជា និង ដឹងរឿងរ៉ាវទាំងឡាយក្នុង សម័យអង្គរ តាមរយៈ សៀវភៅ ប្រលោមលោកមួយក្បាល ដែលមានចំណងជើងថា «ស្រ្តីនៃអង្គរ» ឬ «Woman of Angkor»។

នេះគឺជាសៀវភៅប្រលោមលោកដ៏អស្ចារ្យខ្នាតវែង៥០០ទំព័រ ដែលជួយដល់ ការស្រមៃរបស់លោក អំពីរឿងរ៉ាវនៃសម័យអង្គរ។

ពិធីផ្សព្វផ្សាយសៀវភៅរឿង «ស្រី្តនៃអង្គរ» នៅថ្ងៃទី២៦ ខែមេសា ឆ្នាំ២០១៣ នៅបណ្ណាគារ One More Page Book នាទីក្រុង Falls Church រដ្ឋVirginia សហរដ្ឋអាមេរិក ។

អ្នកនិពន្ធ ចន ប៊ជិស ៖ «ខ្ញុំចង់ឲ្យអង្គរល្បីជាងនេះ នៅក្នុង ពិភពលោក។ នៅលោកខាងលិច យើងធំដឹងក្តីដឹងអំពី អេហ្ស៊ីបបុរាណ ក្រិចបុរាណ និង រ៉ូមបូរាណ។ យើងដឹងអំពីព្រះរាជា ដ៏មាន ឫទ្ធិអំណាចអស្ចារ្យ ព្រឹត្តិការណ៍ប្ រវត្តិសាស្រ្ត នៃ អារិយធម៌ទាំងនោះ ប៉ុន្តែអរិយធម៌អង្គរ ដែលមានភាពរុងរឿង ភាពអស្ចារ្យ សំណង់ និងសិល្បៈ ដូច អារិយធម៌ទាំងនោះដែរ មិនសូវមានអ្នកស្គាល់ នៅសហរដ្ឋអាមេរិកទេ។ ដូច្នេះខ្ញុំសង្ឃឹមថា តាមរយៈសៀវភៅនេះ នឹងមានមនុស្ស មួយចំនួនថែមទៀត ដឹងអំពីអរិយធម៌ដ៏អស្ចារ្យនេះ»។

សៀវភៅប្រលោមលោករឿង«ស្រី្តនៃអង្គរ»លក់អស់គ្មានសល់នៅបណ្ណាគារ One Page Book៕

News: http://khmer.voanews.com/content/novel-a-woman-of-angkor-help-to-promote-angkor-temple/1658846.html

More Info: http://www.john-burgess.net/a-woman-of-angkor.html

Buy: http://www.amazon.com/A-Woman-Angkor-John-Burgess/dp/6167339252

បានរៀបជា សំណុំឯកសារ ក្នុង កម្ពុជា, ប្រលោមលោក, ព័ត៌មាន, សៀវភៅ Tagged with Angkor, Angkor Wat, Asia, Auto rickshaw, កម្ពុជា, ព័ត៌មាន, រឿងប្រលោមលោក, សៀវភៅ, Cambodia, John Burgess, Maps and Views, Siem Reap

ទុក និង ទុក្ខ

10 ខែឧសភា 2013 បញ្ចេញមតិ

ទុក

ទុក ( កិ. ) ដាក់វត្ថុអ្វីក្នុងទីណាមួយដើម្បីឲ្យគង់នៅ ឬរក្សាអ្វីៗឲ្យគង់ : ទុកទ្រព្យ ។ បម្រុងឲ្យ, ផ្គងឲ្យ : ទុកបាយឲ្យ, ទុកប្រាក់ឲ្យ ។ ទុកដាក់ ទុកអីវ៉ាន់មានរបៀប, ទុកដោយប្រយ័ត្ន ។ ទុកដាក់កូនចៅ រៀបចំឲ្យកូនឬចៅមានគូស្រករ ។ ព. ទ. បុ. ថា : ធ្វើស្រែមើលស្មៅ ទុកដាក់កូនចៅ មើលផៅសន្ដាន (មានអត្ថន័យរាក់ដែរទេ) ។ មួយយ៉ាងថា ទុកដាក់កូនចៅ ត្រូវពិនិត្យផៅពង្ស; មួយយ៉ាងទៀតថា : មុននឹងទុកដាក់កូន ត្រូវសួរបងប្អូននិងចិត្តកូនសិន (នេះក៏មានអត្ថន័យរាក់ៗដែរ) ។ យកចិត្តទុកដាក់ ផ្ចង់ចិត្តប្រុងប្រយ័ត្នជានិច្ច ។

ទុក្ខ

ទុក្ខ ទុក បា.; សំ. ( ន. ) (ទុះខ) សេចក្ដីព្រួយ, សេចក្ដីលំបាក (កាយនិងចិត្ត) : កើតទុក្ខ, មានទុក្ខ ។ ពាក្យផ្ទុយ : សុខ ។ ឈ្មោះអរិយសច្ចទី ១ (ក្នុងអរិយសច្ចទាំង ៤) បានខាងសេចក្ដីទុក្ខ ដែលកើតអំពី ជាតិ, ជរា, ព្យាធិ, មរណៈ, សេចក្ដីសោកស្ដាយ, ខ្សឹកខ្សួល, លំបាកកាយ, តូចចិត្ត, ទង្គឹះតានតឹងចិត្ត; ហៅឲ្យពេញថា ទុក្ខអរិយសច្ច ឬ ទុក្ខសច្ច (ម. ព. ចតុរារិយសច្ច ផង) ។

ទុក្ខក្ខន្ធ (ទុក-ខ័ក-ខ័ន) ន. (បា.; សំ. ទុះខស្កន្ធ) គំនរទុក្ខ, កងទុក្ខ គឺប្រជុំនៃសេចក្ដីទុក្ខគ្រប់យ៉ាង ។
ទុក្ខក្ស័យ (ទុក-ខ័ក ក្សៃ) ន. (បា. ទុក្ខក្ខយ; សំ. ទុះខក្សយ) ដំណើរអស់ទុក្ខ, ទីអស់ទុក្ខ (ព្រះនិព្វាន) : ព្រះអរហន្តទាំងឡាយ លោកបានដល់នូវទុក្ខក្ស័យហើយ; ព្រះនិព្វានជាទុក្ខក្ស័យ ។
ទុក្ខនិរោធ (ទុកខៈនិរោត) ន. (បា.) សេចក្ដីរំលត់ទុក្ខ; ទីរំលត់ទុក្ខ (ព្រះនិព្វាន), ជាឈ្មោះនៃអរិយសច្ចទី ៣ (ក្នុងអរិយសច្ចទាំង ៤) បានខាងដំណើររំលត់តណ្ហាអស់ មិនមានសល់; ហៅឲ្យពេញថា ទុក្ខនិរោធអរិយសច្ច ឬ ទុក្ខនិរោធសច្ច (ម. ព. ចតុរារិយសច្ច ផង) ។
ទុក្ខនិរោធគាមិនី (ទុក-ខៈនិរោធៈ–) ន. (បា.) សេចក្ដីប្រតិបត្តិជាផ្លូវឬជាឧបាយឲ្យរលត់ទុក្ខ (អដ្ឋង្គិកមគ្គ), ជាឈ្មោះនៃអរិយសច្ចទី ៤ (ក្នុងអរិយសច្ចទាំង ៤) បានខាងផ្លូវមានអង្គ ៨ គឺ សេចក្ដីយល់ត្រូវ, តម្រិះត្រូវ, ការស្ដីនិយាយត្រឹមត្រូវ, ការងារត្រឹមត្រូវ, ការចិញ្ចឹមជីវិតត្រឹមត្រូវ, ព្យាយាមត្រូវ, ការរឭកត្រូវ, ដំណើរតាំងចិត្តខ្ជាប់ខ្ជួនត្រូវ ហៅឲ្យពេញថា ទុក្ខនិរោធគាមិនីបដិបទាអរិយសច្ច ឬហៅថា មគ្គសច្ច ក៏បាន (ម. ព. ចតុរារិយសច្ច ផ) ។
ទុក្ខនិរោធសច្ច (ទុក-ខៈនិរោធៈស័ច) ន. (បា.) សេចក្ដីរលត់ទុក្ខជាធម៌មានពិត (ម. ព. ទុក្ខនិរោធ) ។
ទុក្ខបរិញ្ញា (ទុ-ខៈប៉ៈរ៉ិញ-ញ៉ា) ន. (បា.) កំណត់ដឹងច្បាស់នូវទុក្ខ, កំណត់បានថាជាទុក្ខ, ប្រាជ្ញាដែលកត់សម្គាល់យល់ថាជាទុក្ខ ។
ទុក្ខប្បទាន (ទុក-ខ័ប-ប៉ៈ–) ន. (បា.) ការលើកទុក្ខធុរៈទម្លាក់ទៅលើគេ, ការផ្ដេកវេរទុក្ខធុរៈឲ្យគេ ។
ទុក្ខប្បហាន (ទុក-ខ័ប-ប៉ៈ–) ន. (បា.) ការលះសេចក្ដីទុក្ខ គឺការរលាស់សេចក្ដីទុក្ខចោលមិនឲ្យទំនៅក្នុងចិត្ត : ទុក្ខប្បហានជាហេតុនាំឲ្យបានសេចក្ដីសុខ ។
ទុក្ខវេទនា (ទុក-ខៈវេទៈនា) ន. (បា.) ដំណើរដឹងនូវសេចក្ដីព្រួយ, លំបាក; ដំណើររងអារម្មណ៍ ឬទទួលអារម្មណ៍ជាទុក្ខ, សេចក្ដីសោយទុក្ខ ។ ហៅត្រឹមតែ វេទនា ប៉ុណ្ណេះ ក៏គង់សំដៅសេចក្ដីថា ទទួលរងអារម្មណ៍ជាទុក្ខដែរ : រងវេទនា ។ ខ្មែរយើងប្រើជា កិ. ក៏មាន : វេទនាណាស់ !, វេទនាអ្វីម៉្លេះទេ! ឬ វេទនាអ្វីម្ល៉េះហ៎្ន ! ។
ទុក្ខសច្ច (ទុក-ខៈ ស័ច) ន. (បា.) សេចក្ដីទុក្ខជាធម៌មានពិត (ម. ព. ទុក្ខ) ។
ទុក្ខសមុទយ (ទុក-ខៈសៈមុទៈយៈ) ន. (បា.) ហេតុដែលនាំឲ្យកើតទុក្ខ (តណ្ហា), ជាឈ្មោះនៃអរិយសច្ចទី ២ (ក្នុងអរិយសច្ចទាំង៤) បានខាងតណ្ហាដែលជាហេតុនាំបណ្ដាលឲ្យកើតទុក្ខ; ហៅឲ្យពេញថា ទុក្ខសមុទយអរិយសច្ច ឬ ទុក្ខសមុទយសច្ច (ម. ព. ចតុរារិយសច្ច ផង) ។
ទុក្ខសមុទយសច្ច (ទុក-ខៈសៈមុទៈ យៈស័ច) ន. (បា.) ហេតុដែលនាំបណ្ដាលឲ្យកើតទុក្ខជាធម៌មានពិត (ម. ព. ទុក្ខសមុទយ) ។ល។

ប្រភពឯកសារ៖ វចនានុក្រមខ្មែរ សម្តេចសង្ឃវាជ ជួន ណាត

បានរៀបជា សំណុំឯកសារ ក្នុង កម្ពុជា, ការអប់រំ, គួរយល់ដឹង, ចំណេះដឹងទូទៅ, ភាសាខ្មែរ Tagged with កម្ពុជា, ការអប់រំ, គួរយល់ដឹង, ចំណេះដឹងទូទៅ, ភាសាខ្មែរ

សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាន៖ សារមន្ទីរមេត្រូប៉ូលីតែន (Metropolitan Museum) នៅទីក្រុងញ៉ូវយ៉ក សំរេចប្រគល់រូបបដិមាខ្មែរ មកឱ្យកម្ពុជាវិញ

10 ខែឧសភា 2013 បញ្ចេញមតិ

ក្រោយពីការពិភាក្សាជាច្រើនលើកជាមួយទីស្តីការគណរដ្ឋមន្រ្តីមក សារមន្ទីរ Metropolitan នៅទីក្រុងញ៉ូវយ៉ក នៅពេលថ្មីៗនេះ បានសំរេចចិត្តប្រគល់មកឱ្យព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជាវិញ នូវ រូបបដិមាថ្មពីរនៃសតវត្សរ៍ទី ១០ ដែលមានឈ្មោះថា “បនទវៈ លុតជង្គង់” (Kneeling Pandawas) ពេលខ្លះត្រូវបានគេស្គាល់ថា “ជាអ្នកបំរើ លុតជង្គង់” (Kneeling Attendants) ដែលត្រូវបានគេលួច ចេញពីប្រាសាទចិន នៅកោះកែរ អំឡុងពេលនៃសង្រ្គាមស៊ីវិលក្នុងប្រទេសកម្ពុជា នាទសវត្សរ៍ ទី៧០។

រូបទាំងពីរនេះ ជាផ្នែកមួយនៃរូបបដិមាមួយក្រុមដែលតំណាងឱ្យការប្រយុទ្ធតស៊ូដ៏ល្បី ល្បាញរវាង ភីម (Bhima) និងឌូរីយោដាន (Duryodhana) នៃរឿងព្រេងមហាភារតះ (Mahabharat) ហើយដែលត្រូវបានគេកាច់បំបាក់យ៉ាងឃោរឃៅចេញពីជើងទម្ររបស់វា និងបញ្ជូនចេញទៅសារ មន្ទីរ និងការសន្សំទុកឯកជននានាជុំវិញពិភពលោក។

នៅក្នុងសេចក្តីប្រកាសព័ត៌មានរបស់ខ្លួនចុះថ្ងៃទី ០៣ ខែ ឧសភា ឆ្នាំ២០១៣ សារមន្ទីរ Metropolitan បានដកស្រង់សំដី នាយករបស់ខ្លួន លោក Thomas P. Campbell ថាៈ «សារមន្ទីរប្តេជ្ញា ចិត្តអនុវត្តយ៉ាងហ្មត់ចត់ នូវបទដ្ឋាននៃទីកន្លែងដើម គឺមិនគ្រាន់តែទៅលើរបស់ដែលទើបទទួល បានថ្មីៗប៉ុណ្ណោះទេ គឺថែមទាំងទៅលើការសិក្សាស្វែងយល់ ពីការងារក្ នុងការប្រមែប្រមូលសន្សំ ទុក របស់ខ្លួនដ៏យូរយារមកហើយ ក្នុងកិច្ចខិតខំប្រឹងប្រែងដែលកំពុងតែប្រព្រឹត្តទៅដើម្បីសិក្សា ស្វែងយល់ឱ្យបានច្រើន ដែលអាចធ្វើបាន ទៅលើប្រវត្តនៃកម្មសិទ្ធិផងដែរ»។ នេះជាករណីមួយ ដែលក្នុងនោះព័ត៌មានបន្ថែម… បានធ្វើឱ្យសារមន្ទីរពិចារណាទៅលើភាពពិតជាក់ស្តែងដែល មិនបានដឹងនៅពេលដែលបានទទួលនិងចាត់វិធានការ…។ ក្នុងការបញ្ជូនត្រឡប់មកវិញនូវរូប បដិមាទាំងពីរនេះ លោក Thomas P. Campbell នាយកសារមន្ទីរ Metropolitan បានមាន ប្រសាសន៍ថា៖ “…សារមន្ទីរកំពុងតែពង្រឹងទំនាក់ទំនង ល្អ ដែលខ្លួនបានរក្សាជាយូរមកហើយនោះ ជាមួយនឹង ស្ថាប័នអ្នកសិក្សាស្ រាវជ្រាវ និងសហសេវិកកម្ពុជា ក៏ដូចជាការជំរុញ និងបន្តនូវទំនាក់ ទំនងល្អព្រមទាំងកិច្ចពិភាក្សាល្អរវាងគ្នា និងគ្នា”។ […] លំអិត

ប្រភពឯកសារ៖ អង្គភាពព័ត៌មាន និងប្រតិកម្មរហ័ស

បានរៀបជា សំណុំឯកសារ ក្នុង កម្ពុជា, បេតិកភណ្ឌ, ព័ត៌មាន Tagged with Alexander McQueen, កម្ពុជា, បេតិកភណ្ឌ, ព័ត៌មាន, Bhima, Duryodhana, Haute couture, mahabharat, Metropolitan Museum of Art, New York City, Thomas P. Campbell, United States

ប័ណ្ណប្រកាស ក្រដាសប្រាក់គំរូថ្មី ប្រភេទ ១០០០០០ រៀល

10 ខែឧសភា 2013 បញ្ចេញមតិ

ដើម្បីចូលរួមអបអរសាទរព្រះរាជពិធីបុណ្យចម្រើនព្រះជន្ម ព្រះករុណា ព្រះបាទសម្ដេច ព្រះបរមនាថ នរោត្តម សីហមុនី ព្រះមហាក្សត្រនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ក្នុងគម្រប់ព្រះជន្មាយុ ៦០ យាងចូល ៦១ ព្រះវស្សា ដែលនឹងប្រព្រឹត្តទៅនៅថ្ងៃទី១៣-១៤-១៥ ខែឧសភា ឆ្នាំ២០១៣ ខាងមុខនេះ សម្ដេចអគ្គមហាសេនាបតីតេជោ ហ៊ុន សែន នាយករដ្ឋមន្ត្រីនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា បានអនុញ្ញាតឱ្យធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា បោះផ្សាយ ដាក់ឱ្យចរាចរ និងប្រើប្រាស់នូវធនប័ត្រ ប្រភេទ ១០០០០០ រៀល គំរូថ្មី ក្នុងព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ។

ធនប័ត្រប្រភេទ ១០០០០០ រៀល គំរូថ្មីនេះ នៅផ្ទៃខាងមុខមានរំលេចឡើងនូវរូបភាព ព្រះឆាយាល័ក្ខណ៍នៃអតីតព្រះមហាក្សត្រ ព្រះបរមរតនកោដ្ឋ និង សម្តេចព្រះមហាក្សត្រី នរោត្តម មុនិនាថ សីហនុ មើលពីមុខបញ្ឆិតចំហៀងខាងឆ្វេង ព្រមទាំងមានរូបភាពនាគក្បាល ៩ ដែលយកគំរូតាមរូបចម្លាក់ថ្មនៅស្ពានកំពង់ក្តីតាមបណ្តោយផ្លូវជាតិលេខ៦ ក្នុងខេត្តសៀមរាប ។ នៅផ្ទៃខាងខ្នង ផ្នែកកណ្ដាលនៃធនប័ត្រនេះ មានរំលេចរូបភាពព្រះឆាយាល័ក្ខណ៍នៃអតីត ព្រះមហាក្សត្រ ព្រះបរមរតនកោដ្ឋ និង សម្តេចព្រះមហាក្សត្រី នរោត្តម មុនិនាថ សីហនុ ព្រមទាំង ព្រះករុណា ព្រះបាទសម្តេចព្រះបរមនាថ នរោត្តម សីហមុនី ព្រះមហាក្សត្រនៃព្រះរាជាណាចក្រកម្ពុជា ហើយនៅផ្នែកខាងស្តាំ មានរូបភាពស្តេចគ្រុឌឈរសម្តែងឫទ្ធ ដែលយកគំរូតាមរូបចម្លាក់ថ្ម នៅប្រាសាទព្រះខ័ន ក្នុងខេត្តសៀមរាប ។

ប្រភពឯកសារ៖ ធនាគារជាតិនៃកម្ពុជា

បានរៀបជា សំណុំឯកសារ ក្នុង កម្ពុជា, ព័ត៌មាន, សេដ្ឋកិច្ច Tagged with កម្ពុជា, ធនប័ត្រ, ព័ត៌មាន, ព្រះមហាក្សត្រ, សេដ្ឋកិច្ច

ព្រះអាទិត្យថ្មីលើផែនដីចាស់

8 ខែឧសភា 2013 បញ្ចេញមតិ

សង្ខេបរឿង៖

សួន សម ជាកូនប្រុសរបស់លោកពូ សួន សុខ និង មីងសន កសិករនៅភូមិបរវិល ស្រុកសង្កែខេត្តបាត់ដំបង។ កាលពីឆ្នាំ ១៩៤៩ ពូសុខ ត្រូវទាហានបារាំងចាប់យកទៅធ្វើទា រុណកម្មនៅស្រុកអាចម៍រមាសរហូតដល់បាត់បង់ជីវិតដោយ គេចោទថាគាត់ ចូលដៃជាមួយ ខ្មែរឥស្សរៈ។ មរណៈភាពរបស់ឳពុកបានបង្ខំអោយ សម បញ្ឈប់ការសិក្សារត្រឹមថ្នាក់ ឧត្តម ដ្ឋាន ដើម្បីមកធ្វើស្រែចំការ ជាមួយម្តាយ មេម៉ាយ។ មួយឆ្នាំក្រោយមក សម ត្រូវពួកខ្មែរ ឥស្សរៈសង្ស័យថា ចូលដៃជើង ជាមួយពួកបារាំងវិញ។ មើលឃើញ សេចក្តីស្លាប់ដែលអាន កើតមានដល់ជីវិតខ្លួន សម ក៏គេចខ្លួនមកនៅក្រុងបាត់ដំបង។ បួនថ្ងៃក្រោយមកម្តាយសម ក៏លាចាក លោកនេះទៅទៀត ដោយសារជម្ងឺអាសន្នរោគ។ លុះបានធ្វើបុណ្យបូជាសព ម្តាយរួចរាល់ហើយ សម ក៏សំរេចចិត្តធ្វើដំណើរ ទៅរស់នៅទីក្រុងភ្នំពេញ។ ពេលនោះ សម ទើបតែមានអាយុ ១៨ឆ្នាំ ហើយជាដំបូងដែលសម មកស្គាល់ទីក្រុងភ្នំពេញ។
មកដល់ទីក្រុងភ្នំពេញ សម ស្នាក់នៅក្នុងវត្តមហាមន្ត្រីជាមួយព្រះភិក្ខុសៅ ដែល និមន្តមកពីខេត្តបាត់ដំបង ព្រះភិក្ខុអង្គនេះបាន ជួយជ្រោមជ្រែងរកការងារអោយ សម ធ្វើក្នុងហាងជំនួញមួយ បានកំរៃប្រចាំថ្ងៃ ១៥៛។ សមបានឈប់ធ្វើការនៅក្នុងហាងនោះ ដោយពុំអានទ្រំាទ្រ ពីការមើលងាយពីសំណាក់កាប៉ូរ៉ាល និងអ្នកធ្វើការមួយចំនួននៅទី នោះ។ សម បានសុំចូលធ្វើជា កម្មករហាងជំនួញផ្សេងៗ និងកិច្ចការរាជការខ្លះទៀតហើយ ផ្លាស់ប្តូរកន្លែងជារឿយៗ ដោយពុំអាចអត់ទ្រាំ និង ពាក្យសំដី មើលងាយពីអ្នកត្រួតត្រាកន្លែង នោះបាន។ ទីបំផុត សម សំរេចចិត្តធ្វើជាកម្មករធាក់ស៊ីក្លូ (ត្រីចក្រយាន)។
ក្នុងក្របខណ្ឌជាកម្មករ ធាក់ស៊ីក្លូ សម បានទទួលយកនាង សយ ជាស្រីបំរើក្នុងគេ ហដ្ឋានគហបតីម្នាក់ធ្វើជាប្រពន្ធ។ ពេលនោះ សម លែងនៅក្នុងវត្តទៀតហើយ គាត់នំាប្រ ពន្ធគាត់ទៅជួលខ្ទមមួយតូចនៅជិតផ្សារសួនថ្មី (ផ្សារចាស់)។ ក្នុងជីវភាពដូចនេះ សម ត្រូវ រកប្រាក់អោយបាន៣០រៀល មួយថ្ងៃសំរាប់បង់ថ្លៃស៊ីក្លូ និង១០០រៀល ក្នុងមួយខែសំរាប់ អោយឈ្នូលផ្ទះខ្ទម។ ដោយរដូវនោះភ្ លៀងធ្លាក់ញឹកញាប់ពេក សម មិនអាចរកប្រាក់បាន គ្រប់ចំនួនទេ សូម្បីប្រាក់ ៣០រៀល ក្នុងមួយថ្ងៃ ក៏សមរក មិនបានផង។ មានពេលខ្លះសម ត្រូវភ្នាក់ងារប៉ូលីសបង្ខំអោយបង់ពិន័យ ជាប្រាក់បន្ថែម លើកង្វះប្រាក់លើស៊ីក្លូទៀត ដោយ គាត់បានធ្លាប់ ប្រព្រឹត្តខុសច្បាប់ចរាចរណ៍។ ពីមួយថ្ងៃទៅមួយថ្ងៃ ជីវភាពកាន់តែដុនដាប សមរកប្រាក់បង់ថ្លៃស៊ីក្លូមិនបានធ្វើអោយថៅកែ គឹមលៀង ប្រពន្ធ គឹម ឈុន អូសយកស៊ីក្លូ ទៅវិញ។
ក្នុងជីវភាពជាកម្មករត្រីចក្រយាន សម តែងតែទទួលនូវការមើលងាយមើលថោកពី សណាក់អ្នកមានប្រាក់ អ្នកមានបុណ្យសក្ត័ និងអ្នកមានអំណាច ជាហេតុធ្វើអោយគាត់តូច ចិត្តនឹងវាសនា នៃជីវិតរបស់គាត់។ ក្រោយពេលអ្នកស្រី គឹម លៀង អូសយកស៊ីក្លូទៅវិញ សម ធ្លាក់ខ្លួនទំនេគ្មានការងារធ្វើ។ ទោះបីជាខំស្វែងរកការងារគ្រប់ទីកន្លែងយ៉ាងណាក៏ ដោយ ក៏សម រកមិនបានដែរ ព្រោះគ្មានប្រាក់ ៥០០ រៀលសូកគេមុន។ ជីវភាពរបស់ សម កាន់តែដាបទៅៗ ជាលំដាប់រហូតដល់របស់ទ្រព្យបន្តិចបន្តួចដែលមានដើម្បីដោះស្រាយប្រ ចាំថ្ងៃកុំពុងស្ថិតនៅក្នុងស្ថានភាពបែបនេះ តាសានម្ចាស់ខ្ទមបានមកទារប្រាក់ឈ្នូលផ្ទះទៅ ទៀត។ សម មានការសំបាកចិត្តយ៉ាងខ្លាំងក្នុងរឿងប្រាក់ ១០០ រៀលនេះ កំពុងតែពិបាក ចិត្តឈ្មោះសៅ ដែលជាជនរកស៊ីលួចឆក់ស្នាក់នៅម្តុំខ្ទមនោះដែរ បានមកបញ្ចុះបញ្ចូល អោយរកស៊ីជាមួយវា។ ប៉ុន្តែដោយមិនធ្លាប់ប្រព្រឹត្តអំពើទុច្ចរិតហើយស្រឡាញ់តែភាពទៀង ត្រង់ ទោះបីលំបាកវេទនាយ៉ាងណាក៏សម មិនព្រមធ្វើតាម សៅឡើយ។
ឥឡូវនេះសម ធ្លាក់ខ្លួននាំប្រពន្ធដើរត្រាច់ចរគ្មានគោលដៅជ្រកកោនតាមសំយាប ផ្ទះចិន យប់ត្រង់ណាដេកត្រង់ហ្នឹងព្រោះតាសានបានបណ្តេញចេញពីខ្ទម។ ល្ងាចមួយសម និងសយ បានមកស្នាក់នៅសំយាបព្រះវិហារ លោកសង្ឃយួននៅម្តុំទួលព្រះស្រី ដោយនៅ សល់ប្រាក់ ១០រៀលប៉ុណ្ណោះ។ នាងសយក៏សំរេចប្រាប់ប្តីថា នាងនឹងទៅស៊ីឈ្នូលបំរើថៅ កែហុក នៅថ្ងៃស្អែក។ សម មិនចង់អោយប្រពន្ធជាទីស្រឡាញ់របស់គាត់ទៅស៊ីឈ្នូលគេ ទេ តែដោយសារការខ្វះខាតនិងដោយសារការទទូចអង្វររបស់សយ ហើយប្រាក់ឈ្នួលក៏ បានច្រើនរហូតដល់ ២០០រៀលក្នុងមួយខែ សមក៏យល់ព្រម។ ពេលនោះសម ក៏សំរេចចិត្ត វិលត្រឡប់ទៅស្រុកកំណើតដើម្បីលក់របស់កេរ្តិ៍អាករ ដែលនៅសេសសល់យកលុយមករក ស៊ី។ ស្អែកឡើងប្តីប្រពន្ធទាំងពីរនាក់បែកគ្នា សយ ទៅស៊ីឈ្នួលបំរើថៅកែហុក ឯសម ធ្វើដំណើរទៅបាត់ដំបង។
រាត្រីដំបូងនៅផ្ទះថៅកែហុក នាយទុនរូបនេះបានរំលោភលើរាងកាយនាង សយ។ ព្រឹកឡើងនាងសយ លួចរត់ចេញពីផ្ទះថៅកែហុក មកស្នាក់នៅផ្ទះនាយម៉ី-នាងមុំ ដែលជា មិត្តរួមមុខរបររបស់សម។ លុះត្រឡប់មកពីបាត់ដំបងវិញ សមបានដឹងរឿងនេះហើយបាន ផ្តេជ្ញាសំលាប់ថៅកែហុក សងជំងឺចិត្តទាល់តែបានទោះបីនាង សយអង្វរយ៉ាងណាក៏ពុំព្រម ដែរ។ ក្នុងរឿងនេះសមត្រូវចាញ់ឧបាយកលថៅកែហុក ដោយសារតែ ប្រាក់ ១០០០០រៀល ហើយត្រូវជាប់គុក ៣ខែក្នុងគុកធំ។
ក្រោយចេញពីគុកមក សម បាននាំសយ ទៅរស់ជាបណ្តោះអាសន្នជាមួយគ្រួសារ នាយម៉ី តាមការទទូចមិនអនុគ្រោះពីគ្រួសារនេះ។ ពេលនោះសមប្រកបការងារជាអ្នកធាក់ ស៊ីក្លូ ទៀតថ្ងៃមួយសម ត្រូវរងគ្រោះដោយឡានបុករួចរត់បាត់ទៅ សមមានគ្រោះថ្នាក់ជា ទម្ងន់ត្រូវសំរាកព្យាបាលនៅមន្ទីពេទ្យធំអស់រយៈពេលជាងមួយខែ។ ពេលចេញធ្វើពីពេទ្យ សម សំរេចចិត្តប្តូរមុខរបរដោយយល់ថា របរនេះមានគ្រោះថ្នាក់ហើយរកប្រាក់ពុំសូវបាន ផង។ សម បានចូលធ្វើការក្នុងរោងចក្រធ្វើសារប៊ូរបស់នាយទុនចិនម្នាក់ដោយបានកំរៃ ៣០ រៀលក្នុងមួយថ្ងៃ ពីរខែក្រោយមកសមបានឡើងឋានៈជាកាប៉ូរ៉ាលហើយនាំប្រពន្ធទៅ ស្នាក់ នៅក្នុងរោងចក្រនោះតែម្តងតែមិនយូរប៉ុន្មាន សមត្រូវអ្នកចាត់ការថ្មីឈ្មោះ សេង ហុង ដែល ជាក្មួយរបស់សេង លី មកជំនួសអោយ សេង អានជាកូនសេង លី បណ្តេញចេញពីកន្លែង ធ្វើការដោយសារតែ សម ពុំព្រមយកកម្មករចិនមកជំនួសកន្លែងកម្មករខ្មែរតាមសំនើររបស់ វា។ សមបាននាំ សយទៅរស់នៅជាបណ្តោះអាសន្ន ជាមួយគ្រួសារនាយម៉ីម្តងទៀតដោយ យកស៊ីក្លូរបស់នាយម៉ីមកធាក់ក្នុងពេលយប់ ហើយជួយចេញតម្លៃឈ្នូលស្មើគ្នា។
ជីវភាពបែបនេះពុំបានគ្រប់គ្រាន់ឡើយ សម ខំស្វែងរកការងារថ្មីធ្វើវិញ ហើយបាន ធ្វើជាកម្មកររោងចក្រមួយទៀត។ តែមិនយូរប៉ុន្មានក៏ត្រូវថៅកែបណ្តេញមិនអោយធ្វើការ មកពីរឿងជួយការពាផលប្រយោជន៍កម្មករដូចគ្នា។ ចេញពីនោះមក សមចូលធ្វើការកម្មករ លីសែងនៅកំពង់ផែ តែក៏ត្រូវនាយទុនបញ្ឈប់អោយលែងធ្វើការទៀតពីរឿងដូចមុនដដែល ។ សមក៏វិលត្រឡប់ទៅធ្វើកម្មករធាក់ស៊ីក្លូដូចដើម ដោយយកស៊ីក្លូរបស់នាយម៉ី មកធាក់ ពេលថ្ងៃ ទុកពេលយប់អោយម្ចាស់គេ។ សមមានគំនិតថ្មីចង់ការពារនិងលើកស្ទួយជីវភាព កម្មករ ក៏នាំពួកកម្មករស៊ីក្លូបង្កើតបានជាសមាគមស្ងាត់ៗ ដោយមិនសុំច្បាប់អនុញ្ញាតពីរាជ ការហើយ សមមានតួនាទីជាប្រធាន។ ក្រោយមកមានពួកអ្នកនយោបាយពីរនាក់ មកអែប ជាមួយសម យកសមាគមនេះធ្វើជាឈ្នាន់សំរាប់ជាប់ឆ្នោតជាតំណាងរាស្ត្រ។ ក្រោយពេល ពួកអ្នកទាំងពីររូបនេះបានសំរេចដូចបំណងគេលែងរវល់នឹងសមាគមនេះទៀត សមាគម ក៏រាយបាត់រូបទៅ។ ផ្ទះដែលជួលធ្វើជាទីស្នាក់ការសមាគមក៏ត្រូវគេដកហូតទៅជួលអោយ ចិនយូនវិញព្រោះបានថ្លៃច្រើនជាង។ សមនិងប្រពន្ធដែលបានស្នាក់នៅទីនោះក៏ត្រូវទៅរក ជួលកូនខ្ទមតូចមួយនៅជាយក្រុងវិញ។ នៅតែជាអ្នកធាក់ស៊ីក្លូដដែល ប៉ុន្តែកំលាំងកាយ គាត់កាន់តែទ្រុឌទ្រោមណាស់ទៅហើយ។ សម មិនអាចធាក់ស៊ីក្លូពេញមួយថ្ងៃដូចមុនទៀត ទេមានពេលខ្លះសមដេកឈឺមិនធាក់ស៊ីក្លូទៀតផង។ យប់មួយដោយពីថ្ងៃមិនបានទៅធាក់ ស៊ីក្លូ សមបានឆ្លៀតចេញទៅធាក់ដើម្បីយកកំរៃខ្លះ សន្សំទុកដល់ថៃ្ងដែលប្រពន្ធខ្លួនសំរាល កូន សមមិនគ្រាន់តែរកប្រាក់មិនបានទេតែថែមទាំងត្រូវពួកអ្នកលេងពីរនាក់ទាត់ធាក់ថែម ទៀតព្រោះគ្មានលុយមួយសេនសំរាប់ពួគវាប្លន់។ លុះត្រលប់មកខ្ទមវិញសយបានប្រាប់ ថានាង ឈឺពោះបី បួនដងរួចមកហើយ។ សម ពិបាកចិត្តយ៉ាងខ្លាំងពីរឿងប្រពន្ធឆ្លងទន្លេ នេះព្រោះគ្មានប្រាក់ និងគ្មានទីពឹងទីបំផុតនាងសយក៏ត្រូវបាត់បង់ជីវិតដោយសារតែឆ្លង ទន្លេមិនរួចព្រោះគ្មានជំនួយពីគ្រូពេទ្យ។ ក្រោយពីបូជាខ្មោចប្រពន្ធយ៉ាងស្ងាត់ៗ ក្រោមការ ជួយជ្រោមជ្រែងពីពួកកម្មករដូចគ្នា សម ក្លាយជាមនុស្សគ្មានទីពឹង ប្រាក់កាសក៏គ្មានស៊ីក្លូ ត្រូវគេដកហូតវិញ។ សម ខំរកការងារដែរតែមិនបាន ហើយក៏គាត់ដាច់ចិត្តទៅពឹងពាក់ លោកយ៉េង អ្នកនយោបាយដែលធ្លាប់សមអោយជួយកាលពីលើកមុន។ លោកយ៉េងបាន បដិសេដ មិនទទួលស្គាល់ហើយក៏មិនព្រមជួលស៊ីក្លូអោយ សមធាក់ទៀតផង ព្រោះសម គ្មានលុយកាក់អោយគេមុន។ សមក្លាយទៅជាជនអនាថា។ ក្នុងជីវិតបែបនេះ សមមិនគ្រាន់ តែគ្មានអាហារចំអែតក្រពះប៉ុន្នោះទេ តែថែមត្រូវគេចាប់យកទៅឃុំឃាំ ហាលមូសទៀតផង ។ សម ត្រូវអត់បាយមួយថ្ងៃ ពីរថ្ងៃ បីថ្ងៃ ជាប់គ្នាការស្រេកឃ្លានជំរុញសមអោយផុះគំនិត មួយថ្មីគឺប្តូរសីលធម៌ជាមួយនិងបាយដើម្បីបំបាត់ការស្រេកឃ្លាន។ សមដាច់ចិត្តឆកកាបូប ប្រាក់ពីបុរសប្តីប្រពន្ធដែលកំពង់ជ្រៀតចេញពីរោងកុន។ សម យកប្រាក់ដែលឆក់បាននោះ ទៅទិញចំណីអាហារបរិភោគយ៉ាងស្កប់ស្កល់ ហើយទៅជួបនាយម៉ី។ ដោយមានការនឹក ស្តាយកំហុស និងដោយត្រូវនាយម៉ីស្តីបន្ទោសផង សម សំរេចចិត្តយកមាសពេជ្រ និង ប្រាក់កាសដែលឆក់បាននោះទៅប្រគល់អោយម្ចាស់គេវិញ ដោយមានសង្ឃឹមថាម្ចាស់ ទ្រព្យ នឹងអាណិតអាសូរខ្លួនជាមិនខាន។ ផ្ទុយស្រឡះពេលសម យករបស់ទៅប្រគល់ អោយម្ចាស់ទ្រព្យ ក៏ចាប់សម យកទៅប្តឹងប៉ូលីស ហើយប៉ូលីសក៏បញ្ជូនទៅតុលាការ។ សមត្រូវជាប់គុកប្រាំមួយខែ ពីរឿងឆក់របស់ទ្រព្យគេ។ ពេលចេញពីគុក សមដើររក នាយម៉ី មិនឃើញសោះ ហើយក៏ដើរពីកន្លែងមួយទៅកកន្លែងមួយដោយក្តីអស់សង្ឃឹម។ សម ត្រូវ រងគ្រោះថ្នាក់ដោយរថយន្ត រដ្ឋមន្ត្រីម្នាក់ទើបត្រឡប់មកពី ស្រុកបារាំងបុក នៅពេលសមដើរ ឆ្លងផ្លូវធំមួយ។ ដោយក្តីអាណិតអាសូរ និងដោយសំណូមពររបស់ សម រដ្ឋមន្ត្រីនោះ ក៏យក សម អោយបំរើ ការងារក្នុងលំនៅដ្ឋានរបស់ខ្លួន ជីវិតសម បានជួបប្រទះនឹងពន្លឺរស្មីបន្តិច ឡើងវិញ។ លុះក្រោយមកទៀតសមបានសំរេចចិត្តចាកចេញពីទីក្រុងភ្នំពេញទៅរស់នៅធ្វើ ស្រែដូចដើមវិញដោយយល់ថាជីវិតជាកម្មករនៅទីក្រុងភ្នំពេញប៉ុន្មាន ឆ្នាំមកនេះ ពុំមាន សេចក្តីចំរើនឡើយ។ សម បានគិតឃើញថា ការដែលខ្លួនរត់ចោលរបរកសិកម្មមករស់នៅ ទីក្រុងកន្លងមកនេះមិនមែនខ្លួន ស្អប់ខ្ពើមរបរនេះទេ តែដោយសារមកពីស្រុកមានអសន្តិ សុខ ដូច្នេះពេលស្រុកទទួលឯករាជ្យហើយនោះគេត្រូវតែត្រឡប់ទៅរកមុខរបរដើមរបស់ គេវិញ។
អស់រយៈពេលបីឆ្នាំ សម ធ្វើស្រែពុំបានលទ្ធផលល្អឡើយព្រោះគាត់ធ្វើស្រែប្រវាស នឹងមេឃ។ លុះសម័យសង្គមរាស្រ្តនិយមកើតឡើង សម ធ្វើកសិកម្មតាមលក្ខណៈវិទ្យា សាស្រ្តដោយផ្អែកលើនយោបាយទឹក។ សម ក៏ដូចជាកសិករដទៃទៀតមានជីវភាពធូរធារ ជាលំដាប់ពីមួយឆ្នាំ ទៅមួយឆ្នាំ មិនយូរប៉ុន្មានសមត្រូវប្រជាជនក្នុងស្រុកភូមិបោះឆ្នោត អោយធ្វើប្រធានគណៈកម្មការក្នុងឃុំ នៃសង្គមរាស្រ្តនិយមដោយសារតែសម មានចិត្ត ស្មោះត្រង់ចំពោះជាតិ សាសនា ព្រះមហាក្សត្រ។ ក្នុងឋានៈជាប្រធាន សម បានដឹកនាំអ្នក ស្រុកអោយដើរតាមនយោបាយ សម្តេចសហជីវិន ពិសេសសមនាំអោយប្រជាជនស្គាល់ តំលៃនៃសមាជជាតិ។
ថ្ងៃទី ១៩ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ ១៩៦០ សម បានធ្វើដំណើរមករួមធ្វើសមាជជាតិលើកទី៩។ មកដល់ ភ្នំពេញ សមបានជិះស៊ីក្លូដើរមើលទីក្រុង។ សម សង្កេតឃើញថារាជធានីភ្នំពេញ ប្រែមុខមាត់ ខុសពីដើមឆ្ងាយណាស់ មិនដូចជាភ្នំពេញកាលពីប្រាំពីរ ប្រាំបីឆ្នាំមុនទេ។ សម នឹកស្តាយដល់ ជីវិតអតីតកាលរបស់ខ្លួន ‹សមនឹកស្តាយខ្មោចប្រពន្ធរបស់ខ្លួនជាខ្លាំង›។
ស្អែកឡើងថ្ងៃទី២០ ខែកុម្ភៈ ឆ្នាំ១៩៦០ សមាជជាតិលើកទី៩ បានចាប់ផ្តើមពីម៉ោង ៨និង៣០ នាទី ទៅ។ សមាជលើកនេះបានប្រព្រឹត្តទៅអស់រយៈពេល ៣ថ្ងៃកន្លះ។
លុះចប់សមាជជាតិហើយ សមក៏ជិះរថភ្លើងរួមជាមួយអ្នកដំណើរឯទៀតដែលវិល ត្រលប់ពីសមាជដូចគ្នាធ្វើដំណើរត្រលប់ទៅខេត្តបាត់ដំបង វិញប្រកបការងារកសិកម្មដូច ធម្មតា។

សិក្សារអត្ថន័យរបស់អត្ថបទរឿងព្រះអាទិត្យថ្មីរះលើផែនដីចាស់

– ប្រធានរឿង

តាមរយៈរឿង ព្រះអាទិត្យថ្មីរះលើផែនដីចាស់ អ្នកនិពន្ធបានលាតត្រដាងពី ‹វាសនា របស់ប្រជាពលករ តូចតាចនៅក្រោមនឹមអាណានិគម និយមនាយទុន›។ តាមការអធិប្បាយ របស់លោក សួន សូរិន ជីវភាពរបស់ប្រជាពលករថ្នាក់ក្រោមក្នុងរបបអាណានិគមនិយម មានការលំបាក វេទនាជាទីបំផុត ខាងផ្នែកជីវភាពរស់នៅក្រលំបាក បានព្រឹកខ្វះល្ងាច គ្មាន សំលៀកបំពាក់ គ្មានលំនៅជ្រកកោន និងគ្មានការធានារ៉ាប់រងដល់ អាយុជីវិត ខាងផ្នែកស្មា រតី ត្រូវជិះជាន់ មើលងាយមើលថោក ចាត់ទុកដូចជាសត្វតិរច្ឆាន។

– មូលបញ្ហារឿង

តើអ្វីជាកត្តាកំនត់វាសនារបស់អ្នកក្រីក្រ?
– តាមរយៈសំដីតួអង្គមួយចំនួន អ្នកនិពន្ធបានចង្អុលបង្ហាញ និងឆ្លុះ បញ្ចាំងពីទស្សនៈរបស់ប្រជាជនខ្មែរក្នុងសម័យអាណានិគមនិយម ដែលយល់ថា ‹ភាពក្រីក្រ តោកយ៉ាករបស់ពួកគេ គឺបណ្តាលមកពីកម្មផល›។
*ពេលសមចង់ទៅសំលាប់ថៅកែហុកដើម្បីសងសឹក នាងសយពោលថា ‹នេះជាកម្មផលរបស់យើង›
*នៅពេលជាប់គុក សមបាននិយាយលួងលោមប្រពន្ធខ្លួនថា ‹បងទ្រំតាម កម្មទៅចុះ›។
– តែតាមរយៈដំណើររឿង លោក សួន សូរិន បានកំណត់ច្បាស់ថា ‹វាសនា របស់ប្រជាពលករក្រីក្រដែលរស់នៅ ក្រោមរបបអាណា និគមនិយមត្រូវធ្លាក់ក្នុងកណ្តាប់ដៃ នាយទុននិងអ្នកកាន់អំណាចផ្តាច់ការ›។
ពោលគឺមិនមែនប្រជាពលករ ខ្វះសម្ថភាពនឹងកសាងជីវភាពរបស់ខ្លួនអោយបានធូរ ធារនោះទេ គឺរបបសង្គមនេះឯងដែលបំផ្លាញគុណធម៌ ហើយជុំរុញអ្នកទាំងនោះអោយ ធ្លាក់ក្នុងសភាពទ័លច្រក ភាពអនាថា និងអំពើអបាយមុខគ្រប់បែប។ តួអង្គសម ក្នុងរឿង ព្រះអាទិត្យថ្មីរះ លើផែនដីចាស់ របស់លោក សួន សូរិន ក៏ដូចជាតួអង្គទាំងឡាយក្នុងរឿង Les Misérables របស់លោក Victor Hugo សុទ្ធតែមានលក្ខណៈ សម្បត្តិល្មមនឹងបានថ្លៃថ្នូរ ផ្ទុយ ទៅវិញ អ្នកទាំងនោះបែរជាគ្មានបានទទួលគុណបំណាច់អ្វីបន្តិចណាសោះពីសមត្ថភាព ដែលធម្មជាតិប្រគល់ អោយខ្លួន។ នេះគឺដោយសារសង្គមខ្វះការធានារ៉ាប់រងលើជីវិត ប្រជាពលរដ្ឋ ខ្វះការអប់រំ គឺមានតែការចាប់ចង បោកប្រាស់ អយុតិ្តធម៌ គ្រប់បែបយ៉ាង។
របបអាណានិគមនិយម បានបំផ្លាញភាពម៉ឺងម៉ាត់របស់ សម បំផ្លាញជីវិតភរិយាសម ហើយថែមទាំងបានជុំរុញសម អោយលះបង់អំពើ ល្អដែលខំការពារយូរណាស់មកហើយ ធ្វើអោយសមធ្លាក់ខ្លួនអស់សង្ឃឹម អនាថា ប្រព្រឹតអំពើឆក់ប្លន់ ដែលប្រឆាំងនឹងឧត្តមគតិ របស់ខ្លួន។

– ឧត្តមគតិរឿង

រវាងគុណធម៌និងអំពើអាក្រក់ អ្នកនិពន្ធបានកំនត់អោយ សម ជ្រើសរើសយកគុណ ធម៌រួចទៅហើយ ការពិតមនុស្សត្រូវតែប្រកាន់យកគុណធម៌នេះ ជាដាច់ខាត ទោះក្នុងរបប សង្គមណាក៏ដោយ ព្រោះការប្រព្រឹត្តចោរកម្ម ឬអំពើពាលាមិនមែនជាមាគ៌ានៃការរំដោះទុក្ខ នោះឡើយគឺវាជាការទ័ល ច្រកប៉ណ្ណោះ។ បានជាអ្នកនិពន្ធបង្ហាញអោយយើងឃើញថា សមតែងតែមានទំនាស់ក្នុងផ្លូវចិត្តខ្លួនឯងជានិច្ច មុនពេលប្រព្រឹត្តអំពើមិនគប្បីក្នុង សង្គម អយុត្តិធម៌ មនុស្សភាគច្រើនត្រូវធ្លាក់ខ្លួនជាមនុស្សអនាថា ឬជាមនុស្សពាលាអាវ៉ាសែ ក៏ ប៉ុន្តែមិនមែនក្នុងសង្គមអយុត្តិធម៌ មនុស្សដាច់ខាត ត្រូវតែធ្វើអាក្រក់នោះទេ។ អ្នកនិពន្ធ ដែលបង្ហាញពីជីវភាព ដ៏សែនទារុណរបស់សម គឺក្នុងគោលបំណងវែកមុខដើម្បីបង្ហាញពី បុព្វហេតុនៃទុក្ខ វេទនាដែលបណ្តាលមកពីការជិះជាន់ កេងប្រវ័ញ្ចរបស់វណ្ណៈ នាយទុន ដែល យកពួកអាណានិគមជាបង្អែក។
ទន្ទឹមនឹងនេះ អ្នកនិពន្ធបានបង្កប់នូវទស្សនៈ ស្អប់ ស្រឡាញ់ ដល់អ្នកអាន អ្នកសិក្សារដូចខាងក្រោម៖

– ស្អប់សារជាតិរបស់ពួកមូលធន៖ កេងប្រវ័ញ្ច អយុត្តិធម៌ ពាលាអាវ៉ាសែ…
– ស្រឡាញ់ប្រជាពលករក្រីក្រ ស្លូតត្រង់ ដែលចេះដឹងទុក្ខធុរៈជួយគ្នាទៅ វិញទៅមក (មានតែអ្នកដែលត្រូវទទួលទុក្ខទោសដូចគ្នាដែលចេះជួយ យកអាសារគ្នា)។

សន្និដ្ឋាន៖ រឿងព្រះអាទិត្យថ្មីរះលើផែនដីចាស់ ជាស្នាដៃអក្សរសិល្ប៍មួយ ជឿនលឿន បានបឆ្លុះបញ្ចំាងយ៉ាងគ្រប់ជ្រុងជ្រោយ ពីតថភាពក្នុងសង្គម ខ្មែរសម័យ អាណានិគម។ រឿងនេះបានបង្ហាញយ៉ាងច្បាស់ពីបុព្វហេតុ ពិតប្រាកដដែលនាំអោយប្រជា ជនរងទុក្ខវេទនា ដោយធ្វើការរិះគុន យ៉ាងខ្លាំង ទៅលើរបៀបរបបគ្រប់គ្រង បែបសក្តិភូមិ ក្រោមនឹមពួកអាណានិគមនិយម។ ការដែលអ្នកនិពន្ធងាកមកសរសើរ របបសង្គម នៅចុង បញ្ចប់នៃរឿងនេះ ក៏មិនមែនជាការបញ្ចប់នូវការរិះគន់សង្គមនោះទេ តែជាការរកច្រកចេញ ផ្សាយស្នាដៃរបស់ខ្លួនតែប៉ុណ្ណោះ។ ដូច្នេះ យើងឃើញថា លោក សួន សារិន គឺជាអ្នកនិពន្ធ ជឿនលឿនដែលមានកំហឹងឈឺចាប់ ចំពោះវណ្ណៈជិះ ជាន់ហើយចេះស្រឡាញ់ និងអាណិត ប្រជាពលករ ស្នាដៃរបស់គាត់អាចតំណាងអោយប្រជាជនក្រីក្ររាប់លាននាក់ លើកទឹកចិត្ត ខ្មែរក្រោមនឹម អាណានិគមនិយម។

(ដកស្រង់ពីសៀវភៅ ប្រវត្តិអក្សរសាស្រ្តខ្មែរ)(រៀបរៀងដោយ លោក ពន់ ឆាយ)

បានរៀបជា សំណុំឯកសារ ក្នុង កម្ពុជា, ការអប់រំ, គួរយល់ដឹង, ចំណេះដឹងទូទៅ, ប្រវត្តិសាស្ត្រ Tagged with កម្ពុជា, ការអប់រំ, គួរយល់ដឹង, ចំណេះដឹងទូទៅ, ប្រវត្តិសាស្ត្រ, ភាសាខ្មែរ, អក្សរសិល្ប៍

ព្រឹត្តិការណ៍កំពុងតែក្តៅហុយនៅកម្ពុជា

7 ខែឧសភា 2013 បញ្ចេញមតិ

http://postkhmer.com/index.php/national

បានរៀបជា សំណុំឯកសារ ក្នុង កម្ពុជា, ព័ត៌មាន, សេដ្ឋកិច្ច Tagged with កម្ពុជា, ការបោះឆ្នោត, គ.ជ.ប, នយោបាយ, ព័ត៌មាន, សេដ្ឋកិច្ច

គណៈអភិបាលរាជធានីភ្នំពេញ អាណត្តិទី ២ ត្រូវបានប្រកាសចូលកាន់តំណែង

7 ខែឧសភា 2013 បញ្ចេញមតិ

សំណេរដកស្រង់

[…] តាមព្រះរាជក្រឹត្យលេខ នស/រកត/០៤១៣/៣៤៥ ចុះថ្ងៃទី ១៤ ខែ មេសា ឆ្នាំ២០១៣ ឯកឧត្តម ប៉ា សុជាតិវង្ស ត្រូវបានប្រកាស តែងតាំងជា អភិបាល នៃ គណៈអភិបាលរាជធានីភ្នំពេញ ជំនួស ឯកឧត្តម កែប ជុតិមា ។ ដោយឡែក អភិបាលរងរាជធានីភ្នំពេញ ចំនួន ០៥ រូបទៀត ត្រូវបាន ប្រកាសតែងតាំងតាមអនុក្រឹត្យលេខ ៤៣១ អនក្រ ត.គ ចុះថ្ងៃទី ១៧ ខែ មេសា ឆ្នាំ ២០១៣ រួមមាន លោក ជ្រាង សុផាន់ លោក ត្រាក់ ថៃសៀង លោក ច័ន្ទ សំអាន លោក សេង រតនៈ និង លោកស្រី ម៉ក់ វណ្ណស៊ីថា ។

ពិធីប្រកាសចូលកាន់តំណែងអភិបាល អភិបាលរងរាជធានីភ្នំពេញ ត្រូវបានរៀបចំធ្វើឡើងនៅព្រឹកថ្ងៃទី០៣ ខែ ឧសភា ឆ្នាំ ២០១៣ ក្រោមអធិប តីភាពដ៏ខ្ពង់ខ្ពស់ ឯកឧត្តម ស ខេង ឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី រដ្ឋមន្រ្តី ក្រសួងមហាផ្ទៃ ។

ក្នុងនាមជា អភិបាល នៃគណៈអភិបាលរាជធានីភ្នំពេញ អាណត្តិទី២ ឯកឧត្តម ប៉ា សុជាតិវង្ស បានធ្វើការប្តេជ្ញាចិត្តខ្ពស់ ដើម្បីបន្តអនុវត្ត ឲ្យបាន ជោគជ័យនូវការងារ ដែលនៅសេសសល់ ពីអាណត្តិទីមួយ ក្នុងនោះ ការដោះ ស្រាយបញ្ហា ចរាចរ សណ្តាប់ធ្នាប់ សាធារណៈ បញ្ហាអនាម័យ បរិស្ថាន និងទីក្រុងបៃតង បញ្ហាហេដ្ឋារចនាសម្ធន្ធ័ ពិសេសផ្លូវ លូ ទឹកស្អាត និងបញ្ហាទំនាស់ទីធ្លី ជាដើម ។[…]

ប្រភពឯកសារ៖ សាលារាជធានីភ្នំពេញ

បានរៀបជា សំណុំឯកសារ ក្នុង កម្ពុជា, ព័ត៌មាន Tagged with កម្ពុជា, ព័ត៌មាន

បញ្ជីផ្លូវការ បេក្ខជនឈរឈ្មោះបោះឆ្នោត ជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី៥ ថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៣ គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា

6 ខែឧសភា 2013 បញ្ចេញមតិ

–បញ្ជីផ្លូវការបេក្ខជនឈរឈ្មោះបោះឆ្នោតជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី៥ ថ្ងៃទី២៨ ខែកក្កដា ឆ្នាំ២០១៣ គណបក្សប្រជាជនកម្ពុជា

០១- បន្ទាយមានជ័យ	០២- បាត់ដំបង	០៣- កំពង់ចាម	០៤- កំពង់ឆ្នាំង
០៥- កំពង់ស្ពឺ	០៦- កំពង់ធំ	០៧- កំពត	០៨- កណ្តាល
០៩- កោះកុង	១០- ក្រចេះ	១១- មណ្ឌលគិរី	១២- រាជធានី ភ្នំពេញ
១៣- ព្រះវិហារ	១៤- ព្រៃវែង	១៥- ពោធិ៍សាត់	១៦- រតនគិរី
១៧- សៀមរាប	១៨- ព្រះសីហនុ	១៩- ស្ទឹងត្រែង	២០- ស្វាយរៀង
២១- តាកែវ	២២- កែប	២៣- ប៉ៃលិន	២៤- ឧត្តរមានជ័យ

ប្រភពឯកសារ៖ គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត (គ.ជ.ប)

[…] យោងតាមបញ្ជីឈ្មោះបេក្ខជនសម្រាប់ការបោះឆ្នោតរបស់គណបក្សប្រជាជន ដែលភ្នំពេញ ប៉ុស្តិ៍ទទួលបាន កាលពីម្សិលមិញ បានឲ្យដឹងថា គណបក្សកាន់អំណាច បានជ្រើសរើសកូនមន្ត្រីជាន់ខ្ពស់ របស់ខ្លួនចំនួន១៤ នាក់ឲ្យឈរជាបេក្ខជនតំណាងរាស្រ្ត ក្នុងខេត្តចំនួន៩។

បេក្ខជនវ័យក្មេងទាំងនោះ មាន៖

១- លោក ហ៊ុន ម៉ានី អាយុ៣១ ឆ្នាំ កូនប្រុសលោកនាយករដ្ឋមន្រ្តី ហ៊ុន សែន ឈរឈ្មោះនៅមណ្ឌលខេត្តកំពង់ស្ពឺ។
២- លោក សុខ សូកាន អាយុ ៣០ឆ្នាំកូនប្រុសលោកឧបនាយករដ្ឋមន្ត្រី សុខ អាន ឈរឈ្មោះនៅខេត្តតាកែវ។
៣- លោក ស សុខា អាយុ ៣១ ឆ្នាំ កូនប្រុសលោកឧបនាយករដ្ឋមន្រ្តី ស ខេង ឈរឈ្មោះនៅខេត្តព្រៃវែង
៤- លោក សាយ សំអាល់ អាយុ ៣៤ ឆ្នាំ កូនប្រុសលោកសាយ ឈុំ អនុប្រធានព្រឹទ្ធសភា ឈរឈ្មោះនៅខេត្តកំពង់ចាម។
៥- លោក ឌិត ទីណា កូនប្រុសរបស់ លោក ឌិត មន្ទី ប្រធានតុលាការកំពូលឈរឈ្មោះនៅខេត្តកណ្តាល
៦- លោក គីម រិទ្ធី អាយុ ៣៣ ឆ្នាំ កូនប្រុសអគ្គមេបញ្ជាការរងកងយោពលខេមរភូមិន្ទលោក គន់ គីម ឈរឈ្មោះនៅខេត្តកណ្តាល។
៧- លោក ជាម ច័ន្ទសោភ័ណ អាយុ៤០ឆ្នាំ កូនប្រុសលោក ជាម យៀប ឈរឈ្មោះនៅខេត្តបាត់ដំបង និង
៨- លោក ឌី វិជ្ជា អាយុ ៣២ ឆ្នាំ ជាកូនប្រសារបស់លោក ហ៊ុន សែន ឈរឈ្មោះនៅខេត្តស្វាយរៀង។

ក្រៅពីនេះ មានកូន និងសាច់ញាតិ របស់មន្រ្តីជាន់ខ្ពស់ គណបក្សប្រជាជនដទៃទៀត ក៏ត្រូវបានជ្រើសរើសឲ្យ ឈរឈ្មោះជាបេក្ខជនតំណាងរាស្ត្រ ផងដែរ មានដូចជា ៖

៩- លោក ថេង ចន្ទសង្វា អាយុ ៤០ ឆ្នាំ
១០- កញ្ញា ដំ ដារីនី អាយុ ២៨ ឆ្នាំ
១១- លោក ទុយ ស៊ីផាន អាយុ ២៩ឆ្នាំ
១២- លោក សួរ យ៉ារ៉ា អាយុ ៤០ ឆ្នាំ
១៣- លោកស្រី បាន ស្រីមុំ អាយុ ៣៩ ដែលជាភរិយា លោក អ៊ី ឈាន អភិបាលខេត្តប៉ៃលិន និង
១៤- លោកគង់ ធារ៉ា អាយុ៣៨ ឆ្នាំ។

[…]

http://postkhmer.com/index.php/national/1-national-news/97408-2013-05-06-02-38-27

បានរៀបជា សំណុំឯកសារ ក្នុង កម្ពុជា, ព័ត៌មាន Tagged with កម្ពុជា, ការបោះឆ្នោត, គ.ជ.ប, ព័ត៌មាន

ពិធីរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍របស់ប្រជាជនខ្មែរ

6 ខែឧសភា 2013 បញ្ចេញមតិ

ក្រោយការភ្ជាប់ពាក្យ ការរៀបការត្រូវតែប្រារព្ធធ្វើឡើងតាមប្រពៃណីជាតិ បន្ទាប់ពីបានសុំការអនុញ្ញាតច្បាប់។ ពិធីរៀបមង្គលការ គឺជាពិធីមួយដែលរៀបចំឡើងសម្រាប់ផ្សំផ្គុំមនុស្សប្រុស ស្រីឲ្យក្លាយជាប្ដីប្រពន្ធ។ នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាយើង គូស្វាមីភរិយាថ្មីតែបានទទួលដំបូន្មានពីអាចារ្យ មាតាបិតា និងចាស់ទុំញាតិមិត្តទាំងសងខាង។ ដំបូន្មានទាំងនោះទាក់ទងទៅនឹងជីវិតរស់នៅប្រចាំថ្ងៃ ដើម្បីលើកកំពស់ ទំនាក់ទំនងប្រកបដោយសុភមង្គលក្នុងជីវិតអាពាហ៍ពិពាហ៍របស់គេ។

ហេតុអ្វីបានជាគេត្រូវរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍?

មនុស្សត្រូវតែរៀបការព្រោះមូលហេតុដូចខាងក្រោម៖

កសាងគ្រួសារមួយដោយមានការទទួលស្គាល់ ពីច្បាប់ ពីប្រពៃណី និងពីសង្គម
បង្កើត និងចិញ្ចឹមបីបាច់ថែរក្សាកូន ដើម្បីបន្តពូជពង្សវង្សត្រកូល
បំពេញតម្រូវការខាងជីវសាស្ត្រ មានមិត្តរួមជីវិត
ធ្វើឲ្យអ្នកដែលយើងស្រឡាញ់មានចិត្តសប្បាយរីករាយ ធានាសុវត្ថិភាព សេចក្ដីស្រឡាញ់ និងអារម្មណ៍
រស់នៅដោយខ្លួនឯង មិនពឹងផ្អែកលើម្ដាយឪពុក។

ការរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍អាចមានហេតុផលផ្សេងៗទៀត ប៉ុន្តែចំណុចសំខាន់ដែលត្រូវចងចាំគឺការរួមរស់ស្របច្បាប់រវាងបុរស និងស្ត្រី។ ការរៀបការមានសារៈសំខាន់ណាស់ព្រោះវាជាសញ្ញានៃការចាប់ផ្ដើមជីវិតគ្រួសារថ្មី។ គូស្វាមីភរិយាថ្មីមានទំនួលខុសត្រូវដូចខាងក្រោម៖

រក្សាទំនាក់ទំនងក្នុងគ្រួសារឲ្យល្អប្រកបដោយសុភមង្គល
រៀបចំ និងអនុវត្តផែនការគ្រួសារ
មានមុខជំនាញដើម្បីងាយរកការងារធ្វើ
ថែរក្សា និងរៀបចំគេហដ្ឋានឲ្យស្អាត មានអនាម័យ
រក្សាទំនាក់ទំនងល្អ និងយោគយល់ចំពោះសាច់ថ្លៃ និងញាតិមិត្តជិតឆ្ងាយ
លើកកម្ពស់សុខភាព និងសុខុមាលភាពគ្រួសារ
គោរព ទទួលខុសត្រូវ យោគយល់ និងថែរក្សាគ្រួសារគ្រប់ពេលវេលា។

ច្បាប់អាពាហ៍ពិពាហ៍នៅកម្ពុជា

អាយុ

អាយុរៀបការ គឺជាបញ្ហាដ៏សំខាន់ក្នុងការយកមកគិតពិចារណានៅមុនពេលរៀបការ។ នៅក្នុងមាត្រាទី៥នៃច្បាប់អាពាហ៍ពិពាហ៍ចែងថា បុរសអាចរៀបការនៅអាយុ២០ឆ្នាំ ហើយស្ត្រីត្រូវតែមានអាយុចាប់ ពី១៨ឆ្នាំឡើងទៅ ។
មូលហេតុនៃការកំណត់អាយុនេះ គឺជាការយកចិត្តទុកដាក់យ៉ាងខ្លាំងរបស់រដ្ឋាភិបាលលើសុខភាព និងសុខុមាលភាពរបស់ប្រជាពលរដ្ឋគ្រប់ៗរូប ដែលមានបំណងកសាងគ្រួសារឲ្យបានរឹងមាំ មានសុភមង្គល និងធានាការចិញ្ចឹមបីបាច់ថែរក្សាអប់រំកូនរបស់គេបានល្អប្រសើរ។
ទោះជាយ៉ាងនេះក៏ដោយ ដើម្បីឲ្យមានលទ្ធភាពគ្រប់គ្រាន់ក្នុងការកសាងគ្រួសារមួយប្រកបដោយសុភមង្គល បុរសគួររៀបការក្នុងអាយុ ២៥ឆ្នាំ និងស្ត្រី ២១ឆ្នាំ។

ការជ្រើសរើសគូស្រករ

ប្រទេសកម្ពុជា ជាប្រទេសហត្ថលេខីនៃសន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិស្ដីពីផែនការសកម្មភាពប្រជាករ និងអភិវឌ្ឍន៍ (ICPD ១៩៩៤)។ នៅក្នុងកិច្ចព្រមព្រៀងនោះ ប្រទេសកម្ពុជាបានយល់ព្រមទទួលយកមកអនុវត្តលើច្បាប់អាពាហ៍ពិពាហ៍នៅក្នុងប្រទេស តាមមាត្រាដូចខាងក្រោម៖

១. មាត្រាទី១៦ ការប្រកាសអំពីសិទ្ធិមនុស្ស

បុរសស្ត្រីដែលមានអាយុរៀបការមានសិទ្ធិរៀបការ និងបង្កើតគ្រួសារដោយមិនប្រកាន់សញ្ជាតិ ជនជាតិ និងសាសនាឡើយ។ ពួកគេមានសិទ្ធិស្មើៗក្នុងការរៀបការ និងដំណោះស្រាយក្នុងជីវិតអាពាហ៍ពិពាហ៍។ ការរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ ត្រូវតែធ្វើឡើងដោយមានការព្រមព្រៀងរវាងសាមីខ្លួនទាំងពីរដោយគ្មានការគំរាមកំហែង និងបង្ខិតបង្ខំពីនរណាម្នាក់ឡើយ។ គ្រួសារជាកោសិកាសង្គមតាមបែបធម្មជាតិ មានសារៈសំខាន់ និងមានសិទ្ធិទទួលការការពារពីសង្គម និងពីរាជរដ្ឋាភិបាល។

២. មាត្រាទី២៣ ស្ដីអំពីសន្ធិសញ្ញាអន្តរជាតិអំពីសិទ្ធិរបស់ប្រជាពលរដ្ឋ និងនយោបាយ

គ្មានការរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ណាមួយដែលត្រូវធ្វើឡើងដោយគ្មានការព្រមព្រៀង និងដោយគ្មានការស្ម័គ្រចិត្តពីភាគីទាំងសងខាងទេ ។ បច្ចុប្បន្ននៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាទោះបីមានគ្រួសារមួយចំនួនជ្រើសរើសគូស្រករតាមរយៈម្ដាយឪពុកក៏ដោយ ក៏សាមីខ្លួនភាគច្រើនបានធ្វើការសម្រេចចិត្តដោយខ្លួនគេផ្ទាល់ក្នុងការជ្រើសរើសគូអនាគត។

ពិធីរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍

ពិធីរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍នៅក្នុងប្រទេសកម្ពុជាត្រូវបានរៀបចំឡើងតាមលំដាប់លំដោយដូចខាងក្រោម៖

ស្វែងយល់ថា តើភាគីទាំងសងខាងអាចរស់នៅបានសេចក្ដីសុខនឹងគ្នាឬទេ?
ដំណាក់ចែចូវ
ការកំណត់វេលាភ្ជាប់ពាក្យ
ពិធីរៀបមង្គលការ។

ពិធីដែលបានរៀបរាប់ខាងលើនេះ គេអាចធ្វើជាលក្ខណៈធំ ឬតូចទៅតាមលទ្ធភាពស្ថានភាពគ្រួសារ។ តែគេក៏មិនភ្លេចដែរថា អ្វីដែលសំខាន់ក្នុងជីវិតអាពាហ៍ពិពាហ៍ គឺសុភមង្គលក្នុងគ្រួសារ។ ការរៀបចំពិធីរៀបមង្គលការត្រូវបានធ្វើឡើងតាមដំណាក់កាលដូចខាងក្រោម៖

ការរៀបចំមុន

ជាធម្មតាមុននឹងឈានចូលដល់ថ្ងៃរៀបមង្គលការ ប្រជាជនកម្ពុជា ត្រូវគោរពតាមទំនៀមទម្លាប់ប្រពៃណីជាតិ និងច្បាប់អាពាហ៍ពិពាហ៍។
មាតាបិតាទាំងសងខាង និងសាមីខ្លួនទាំងពីរត្រូវរៀបចំឯកសារមួយចំនួន ដើម្បីសុំការអនុញ្ញាតពីរដ្ឋអំណាចមូលដ្ឋាន និងរៀបចំពិធីមង្គលការដូចខាងក្រោម៖

សំបុត្រកំណើតមួយច្បាប់
វិញ្ញាបនប័ត្របញ្ជាក់ទីលំនៅ និងនៅលីវ
សេចក្ដីប្រកាសពីកន្លែងរៀបការ
លិខិតយល់ព្រមពីរដ្ឋអំណាច ដោយសុំសំបុត្រអាពាហ៍ពិពាហ៍ពីរដ្ឋអំណាច និងបិទប្រកាសជាសាធារណៈឲ្យបាន១0ថ្ងៃមុនថ្ងៃរៀបការចូលមកដល់
រៀបចំសម្លៀកបំពាក់រៀបការ និងវត្ថុចាំបាច់ដទៃទៀត បើគូស្វាមីភរិយាថ្មីត្រូវទៅរស់នៅផ្ទះផ្សេង
រៀបចំបញ្ជីឈ្មោះភ្ញៀវ និងសំបុត្រអញ្ជើញ
រកអាចារ្យ និងនិមន្តព្រះសង្ឃ
រៀបចំកន្លែង និងអាហារសម្រាប់ទទួលភ្ញៀវ
រៀបចំអញ្ជើញភ្ញៀវឲ្យបានយ៉ាងតិច ៥ថ្ងៃមុនពេលរៀបការ
សម្អាត និងតុបតែងផ្ទះសម្បែងឲ្យបានមុនពេលរៀបការ ១ថ្ងៃ ឬ២ថ្ងៃ។

ពិធីរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍

តាមប្រពៃណីខ្មែរ ពិធីរៀបមង្គលការត្រូវធ្វើឡើងរយៈពេលបីថ្ងៃ តាមកម្មវិធីដូចខាងក្រោម៖

ថ្ងៃទី១

ជាថ្ងៃចូលរោង គឺថ្ងៃដែលគេដង្ហែកូនកម្លោះចូលទៅរោងដែលគេសង់នៅក្បែរផ្ទះកូនក្រមុំមុននឹងនាំឡើងទៅផ្ទះខាងស្រី។ នៅពេលដង្ហែនោះមានភ្លេងលេងកំដរផង។

ថ្ងៃទី២ ជាថ្ងៃដែលគេប្រារព្ធពិធី

ពិធីលើកកំណត់៖ គេដង្ហែគ្រឿងភស្តុភារបណ្ណាការ(ជំនូន)ឡើងទៅលើផ្ទះខាងស្រី។
ពិធីសែនជំនាងផ្ទះ៖ គេដាក់ចំណីក្នុងកន្ទោង លើកដាក់ទៅក្នុងច្រម ជាកន្លែងសម្រាប់តង្វាយជូនដល់ជំនាងផ្ទះ។
ពិធីសែនដូនតា៖ គេរៀបចំសែនដូនតាទាំងសងខាង។
ពិធីស៊ីស្លា៖ គេលើកម្លូស្លាជូនមេបាចាស់ទុំពិសា។
ពិធីកាត់សក់៖ ជាដំបូងអាចារ្យបួងសួងសុំរបស់ទិព្វពីទេវតា និងវត្ថុស័ក្តិសិទ្ធិ រួចឧទ្ទិសរំងាប់ចង្រៃ ហើយឧបកិច្ចកាត់សក់បីកន្ត្រៃដាក់ក្នុងកន្ទោងដែលដាក់បណ្តែតក្នុងផ្តិល។ បន្ទាប់មកអ្នកច្រៀងកំប្លែងបានបួងសួងសុំកន្ត្រៃ ក្រាស កាំបិតកោរ កញ្ចក់… រួចច្រៀងរៀបរាប់ពីព្រៃព្រឹក្សា និងការដើរលក់កន្ត្រៃ។
ពិធីសូត្រមន្ត៖ គេនិមន្តព្រះសង្ឃចម្រើនព្រះបរិត្ត។
ពិធីរៀបភោជនាហារជូនភ្ញៀវ៖ គេនិយមរៀបចំពិធីជប់លៀងភ្ញៀវនៅពេលយប់។

ថ្ងៃទី៣ ជាថ្ងៃផ្ទឹម ដែលគេមានរៀបចំពិធីដូចតទៅ

ពិធីលាងជើងឲ្យកូនប្រុស
ពិធីសំពះផ្កាស្លា៖ កូនប្រុសយកដៃកែផ្កាស្លាចំនួនបីដង
ពិធីរាំបើកវាំងនន៖ គេច្រៀងអញ្ជើញកូនស្រីឲ្យចេញមកផ្ទឹម។
ពិធីបង្វិលពពិល
ពិធីចងដៃ
ពិធីបាចផ្កាស្លា
ពិធីតោងស្បៃចូលក្នុងបន្ទប់។

គឺថ្ងៃនេះហើយ ដែលគូស្វាមីភរិយាសន្មតជាថ្ងៃជោគមង្គលសម្រាប់ការចាប់ផ្ដើមដំណើរជីវិតរួមគ្នា។
ប៉ុន្តែសព្វថ្ងៃនេះ គេបានបំព្រួញពិធីរៀបអាពាហ៍ពិពាហ៍ឲ្យមកនៅត្រឹមតែមួយថ្ងៃប៉ុននោះ គឺចាប់ពីព្រលឹម គេហែកូនកម្លោះ ទៅផ្ទះកូនក្រមុំ ដោយនាំគ្រឿងភស្តុភារ ទៅជាមួយផង។ បន្ទាប់មកគេរៀបចំពិធីផ្សេងៗទៀតជាបន្តបន្ទាប់ ដូចបានរៀបរាប់ខាងលើ។ ដល់ពេលល្ងាចគេរៀបចំពិធីជប់លៀងនៅគេហដ្ឋានខាងស្រី ឬនៅភោជនីយដ្ឋានជាកិច្ចបញ្ចប់ពិធី។ ដោយមានគូស្វាមីភរិយាថ្មី អមដោយយុវជន យុវនារីកិត្តិយស(អ្នកកំដរ) ឈរនៅច្រកចូលរោងពិធី ចាំទទួល និងជូនផ្កាថ្លែងអំណរគុណចំពោះភ្ញៀវដែលបានអញ្ជើញមកចូលរួម។ មាតាបិតាទាំងសងខាងត្រូវឈរទទួលភ្ញៀវដែលអញ្ជើញមកចូលរួមជិតកូនកម្លោះ កូនក្រមុំ៕

ឯកសារវិភាគ

សៀវភៅសិក្សាសង្គមថ្នាក់ទី៩ ក្រសួងអប់រំឆ្នាំ១៩៩៩

ប្រភពឯកសារ៖ វិគីភីឌា

បានរៀបជា សំណុំឯកសារ ក្នុង កម្ពុជា, ការអប់រំ, ចំណេះដឹងទូទៅ, ទំនៀមទំលាប់, ប្រពៃណី, អាពាហ៍ពិពាហ៍ Tagged with កម្ពុជា, ការអប់រំ, គួរយល់ដឹង, ចំណេះដឹងទូទៅ, ទំនៀមទំលាប់, ប្រពៃណី, ពិធីបុណ្យខ្មែរ, អាពាហ៍ពិពាហ៍

មហារីកបំពង់ក

4 ខែឧសភា 2013 បញ្ចេញមតិ

អ្វីទៅជាជំងឺមហារីកបំពង់ក? 　

ជំងឺមហារីកបំពង់ក មានប្រភពមកពី ស្រទាប់កោសិកា ផ្នែកខាងលើបង្អស់ នៃ បំពង់ក ផ្នែកខាងក្នុង, ជំងឺមហារីកបំពង់ក ដែលតែងតែ កើតជាញឹកញាប់ គឺ ជំងឺមហារីក ដែលមានប្រភពមកពី កោសិកាម្យ៉ាង មានឈ្មោះថា (Squamous cell carcinoma) ។ តើអត្រា នៃ ការកើត ជំងឺមហារីកបំពង់ក មានកម្រិតណា? អត្រា នៃ ការកើតជំងឺ មហារីកបំពង់ក ប្រហែលជា ១-៥% នៃ ជំងឺមហារីកសរុប, សម្រាប់ នៅក្នុង ផ្នែកត្រចៀក, ច្រមុះ, បំពង់ក, វាស្ថិត នៅក្នុង លេខរៀងលំដាប់ទីបី នៃ ជំងឺមហារីក ដែលកើតមាន នៅក្នុងផ្នែកនេះ។ ជាទូទៅ វាឧស្សាហ៍កើត ទៅលើ ក្រុមមនុស្ស ដែលមានវ័យពី ៥០-៧០ឆ្នាំ, ជាពិសេសគឺមនុស្សប្រុស។

តើមានកត្តាអ្វីខ្លះដែលបង្កអោយកើតជំងឺមហារីកបំពង់ក?

១. ការជក់បារី៖ ផ្សែងបារី អាចបង្កើត បានទៅជា សារធាតុបង្កជំងឺមហារីក, ម្យ៉ាងវិញទៀតផ្ សែងបារី អាចធ្វើឱ្យ កោសិកាម្យ៉ាង ដែលមាន តួនាទី ក្នុងការសម្អាត បំពង់ក មានការរាំងស្ទះ, និង ធ្វើឱ្យ ប្រព័ន្ធរបត់ឈាម នៅបំពង់កផ្នែកខាងក្នុង មានភាព រអាក់រអួល, ដែលទាំងនេះ បង្កើតបានជា មូលដ្ធានគ្រឹះមួយ អំណោយផល សម្រាប់ ការរីកលូតលាស់ របស់ កោសិកាមហារីក។
២. ការពិសារស្រាហួសកនត់៖ ការពិសារស្រា មានរយៈពេលយូរអង្វែង ក៏អាចបណ្ដាលឱ្យកើត ជំងឺមហារីកបំពង់ក ដែរ។
៣. ជំងឺរលាករាំរ៉ៃ៖ ដូចជា រលាកបំពង់ករាំរ៉ៃ, និង រលាកផ្លូវដង្ហើមរាំរ៉ៃ ក៏អាចបណ្ដាលឱ្យកើត ជំងឺមហារីកបំពង់ក ដែរ។
៤. បំពុលបរិយាកាស៖ ការដកដង្ហើមស្រូបយក ឧស្មន័មូយចំនួន ដូចជា ស្ពាន់ធរ័ឌីអុកសីត(SO2) និង លំអងធូលី, ឧស្មន័ ដែលចេញពី រោងចក្រ នៅក្នុងបរិយាកាស ក៏អាចបណ្ដាលឱ្យកើត ជំងឺមហារីកបំពង់ក ដែរ។
៥. ការឆ្លងវីរុស៖ មានវីរុស ដូចជា HPV-16,18 ដែលមានទំនាក់ទំនង យ៉ាងជិតស្និទ្ធជាមួយនឹង ការកើត ជំងឺមហារីកបំពង់ក។
៦. ដំណាក់កាលមុនក្លាយជាមហារីក៖ ការវិវត្តន៍ របស់ កោសិកាបំពង់ក ផ្នែកខាងក្នុង មានភាពមិនប្រក្រតី និង ដុំមហារីកស្លូត ជាដើមចម នៃ ជំងឺមហារីកបំពង់ក។
៧. ការបាញ់កាំរស្មី៖ ការប្រើកាំរស្មី ធ្វើការព្យាបាលដុំសាច់ នៅផ្នែកក ក៏អាចបណ្ដាលឱ្យកើត ជំងឺមហារីកបំពង់កដែរ។
៨. អរមូនភេទ៖ ការពិសោធន៍ បានបង្ហាញថា កោសិកាអ្នកជំងឺ មហារីកបំពង់ក ងាយធ្វើប្រតិកម្ម ឆ្លើយតបទៅនឹង អរមូនភេទញី (Estrogen)។

តើជំងឺមហារីកបំពង់កប្រើមធ្យោបាយអ្វីដើម្បីធ្វើការរីករាលដាលទៅសរីរាង្គដទៃទៀត?

១. ការរុករានទន្រ្ទាន ដោយផ្ទាល់ទៅ សរីរាង្គនៅជុំវិញវា, ជាទូទៅបញ្ហានេះ ច្រើនតែកើតមាន ទៅលើ ជំងឺមហារីកបំពង់ក ដំណាក់កាលចុងក្រោយ។
២. ការរីករាលដាល តាមប្រពន្ធ័ទឹករងៃ៖តាមរយៈនេះ វាអាចរីករាលដាល ដល់ ទីតាំងកូនកណ្ដុរណាមួយ ដែលស្ថិតនៅលើ សរីរាង្គ របស់យើង និង លូតលាស់នៅទីនោះ។
៣. ការរីករាលដាលតាមប្រព័ន្ធសរសៃឈាម៖តាមរយៈប្រពន្ធ័របត់ឈាម ជំងឺមហារីកបំពង់ក អាចរីករាលដាល ដល់ សួត, ថ្លើម, តំរងនោម, ឆ្អឹង, ខួរក្បាល ។ល។

តើត្រួវធ្វើការពិនិត្យអ្វីខ្លះដើម្បីធ្វើរោគវិនិច្ឆយ័?

១. ធ្វើការពិនិត្យផ្នែកក
២. ការឆ្លុះមើលផ្នែកក
៣. ការថតកាំរស្មីមានដូចជា៖កាំរស្មីX, CT, MRI, ឆ្លុះអេកូ។ល។

ចំនុចពិសេសរបស់ពេទ្យចិនបុរាណក្នុងការព្យាបាលជំងឺមហារីកបំពង់ក

តាមរយៈការសិក្សាស្រាវជ្រាវ ខាងវិសយ័វិជ្ជសាស្រ្តជាច្រើនឆ្នាំ របស់ប្រទេសចិន, ការព្យាបាលជំងឺ តាមរយៈ វិធីពេទ្យចិនបុរាណ ធ្វើអោយខ្លួនប្រាណ របស់យើង មានតុល្យភាព, វាមានប្រសិទ្ធិភាព ក្នុងការតំរង់ទិស ប្រឆាំងជំងឺមហារីក។តាមរយៈការសំយោគ យកចំនុចពិសេសៗ នៃ វិធីព្យាបាលតាមរយៈ ពេទ្យចិនបុរាណ និង ពេទ្យសមយ័ទំនើប បច្ចុប្បន្ន, ប្រសិទ្ធិភាព ក្នុងការព្យាបាលវា ល្អជាងការដែលយើង ប្រើវិធីណាមួយសម្រាប់ ធ្វើការព្យាបាល ក្នុង ចំនោម វិធីទាំងពីរ។ការសំយោគចូលគ្នា រវាងវិធីព្យាបាល តាមរយៈពេទ្យចិនបុរាណ និង ពេទ្យសមយ័ទំនើបបច្ចុប្បន្ន ធ្វើឱ្យយើង អាចមានវិធីជាច្រើន សម្រាប់ ធ្វើការព្យាបាលដូចជា៖ការចាក់ថ្នាំបុរាណចិន ចូលតាមសរសៃឈាម, ការបាញ់ថ្នាំបុរាណចិន ចូលទៅទីតាំង មហារីក តាមរយៈមាត់, ការចាក់ថ្នាំ បុរាណចិន នៅតាមជីពចរ។ល។ព្រមទាំងការប្រើប្រាស់ វិធីពេទ្យចិនបុរាណ ដើម្បីបំប៉នសុខភាព អ្នកជំងឺ នោះប្រសិទ្ធិភាព នៃ ការព្យាបាល កាន់តែ មានភាពល្អប្រសើរ។

តើនៅមានវិធីព្យាបាលដទៃទៀតទេ?

១. ការព្យាបាលតាមរយៈការវះកាត់៖ ការវះកាត់គឺជាជំរើសទីមួយសំរាប់ធ្វើការព្យាបាលជំងឺមហារីកបំពង់ក
២. ការព្យាបាលដោយការបាញ់កាំរស្មី៖ ការព្យាបាល ដោយការបាញ់កាំរស្មី ត្រូវបាន គេប្រើប្រាស់ សម្រាប់ ព្យាបាលទៅលើ ក្រុមអ្នកជំងឺ មហារីកបំពង់ក ដំណាក់កាលទីមួយ,ក្ រុមអ្នកជំងឺ ដែលមានសុខភាពទន់ខ្សោយ មិនអាចធន់នឹង ការវះកាត់បាន ឬ ក៏អ្នកជំងឺ ដែលកំពុងទទួល ការព្យាបាល ដោយការប្រើកាំរស្មី មុននឹងការវះកាត់ ឈានមកដល់, ក្រោយពី ការព្យាបាល ដោយបាញ់កាំរស្មី ហើយការបញ្ចេញ សម្លេង នៅតែ មានភាពមិនប្រក្រតី។
៣. ការព្យាបាលដោយប្រើថ្នាំប្រឆាំងមហារីក៖ វិធីនេះ ឬ ក៏វិធីមួយនេះ គួបផ្សំជាមួយ ការប្រើថ្នាំប្រឆាំង មហារីក សមស្រប ចំពោះអ្នកជំងឺ មហារីកបំពង់ក ដំណាក់កាលចុងក្រោយ ដែលមិនអាចធន់ជាមួយនឹង ការវះកាត់បាន។
៤. ការព្យាបាលដោយប្រើបច្ចេកវិជ្ជាទំនើប ដោយមិនចាំបាច់ធ្វើការវះកាត់៖បច្ចេកវិជ្ជាទំនើប ដូចជា ការប្រើថាមពលកំដៅ សម្រាប់ ធ្វើការព្យាបាល, ការប្រើសីតុណ្ហភាព កំនកសម្រាប់ ធ្វើការព្យាបាល, ការព្យាបាល ដោយចាក់បញ្ចូល, ការប្រើ ប្រភេទកាំរស្មីម្យ៉ាង សម្រាប់ ធ្វើការព្យាបាល។ល។, តាមរយៈវិធីទាំងនេះ បានធ្វើឱ្យអត្រា នៃ ការរស់រានមានជីវិត របស់ អ្នកជំងឺ មានការកើនឡើង និង មានលទ្ធភាពខ្ពស់ ក្នុង ការរក្សាមុខងារ របស់បំពង់ក។បច្ចុប្បន្ននេះ អត្រានៃការរស់រាន មានជីវិត របស់អ្នកជំងឺមហារីកបំពង់ក រយៈពេលប្រាំឆ្នាំ មានការកើនឡើង ដល់ប្ រហែលជា ៧០%, ចំនែកឯការរក្សាមុខងារ របស់ បំពង់ក ក៏មានការកើនឡើង ដល់ប្រហែលជា ៧០% ដែរ។

អ្នកជំនាញ នៃ មន្ទីរពេទ្យក្វាងចូវទំនើប ផ្នែកមហារីក បានធ្វើបទបង្ហាញថា៖ការព្យាបាល ជំងឺមហារីកបំពង់ក មិនអាចយកចិត្តទុកដាក់ តែធ្វើការព្យាបាល ទៅលើផ្នែកបំពង់កតែមួយមុខនោះទេ, គឺត្រូវមើលទៅលើថាតើ ជំងឺមហារីកបំពង់ក ស្ថិតនៅក្នុង ដំណាក់កាល ណាមួយ, ជាមហារីកប្រភេទ ជាលិកាអ្វី, ស្ថានភាពសុខភាព របស់ អ្នកជំងឺ។ល។ដូច្នេះ ការព្យាបាល ត្រូវតែសំយោគបញ្ចូលគ្នា រវាងផ្នែកជាច្រើន ដើម្បីទទួលបានប្រសិទ្ធិភាព គួរជាទីគាប់ចិត្ត។

តើគួរធ្វើខ្លះក្រោយពីអ្នកជំងឺធ្វើការវះកាត់រួច?

១. ក្រោយពីអ្នកជំងឺ ធ្វើការព្យាបាលចប់សព្វគ្រប់ហើយ, ត្រូវឱ្យគាត់សម្រាក លើគ្រែ មានលក្ខណៈជារបៀបដូចដេកផ្អែក, ដែលវាអំនោយផល ដល់ ការដកដង្ហើម និង ការបង្ហូរទឹក ដែលហូរចេញពីមុខរបួស ក្រោយពេលព្យាបាល។
២. ស្អំទឹកកកនៅក ដើម្បីជួយជំរុញ មុខរបួសអោយឆាប់ជា
៣. ត្រូវប្រុងប្រយត្ន័ អំពីទុយយោ សម្រាប់ ធ្វើការបង្ហូរទឹក ដែលហូរចេញពីមុខរបួស ក្រោយពេលព្យាបាល ថាតើវាហូរចេញមកក្រៅ មានការអាក់រអួលអត់, និង ត្រូវកត់ត្រាទុក ពីបរិមាណទឹក និង លក្ខណៈរបស់វា, ប្រសិនមានអ្វីខុសធម្មតា ត្រូវរាយការណ៍ ទៅគ្រូពេទ្យជាបន្ទាន់។
៤. ក្រោយការព្យាបាល, អ្នកជំងឺ ដែលត្រូវធ្វើ ការព្យាបាលបន្ត ដោយប្រើកាំរស្មី, ថ្នាំប្រឆាំងជំងឺមហារីក, ត្រូវធ្វើការថែទាំ ដោយអនុវត្តន៍ ទៅតាមគោលការណ៍ របស់វិធីនិមួយៗ។
៥. លើកទឹកចិត្តអ្នកជំងឺ

តើអាចមានការចំនួយបន្ថែមពីខាងផ្នែកដទៃទៀតទេ ដើម្បីលើកកម្ពស់ ប្រសិទ្ធិភាព នៃ ការព្យាបាល?

តាមរយៈ នៃ ការអនុវត្តជាក់ស្ដែង បានបង្ហាញថា៖ ការសហការគ្នា រវាងវេជ្ជបណ្ឌិត ផ្នែកខាងមហារីក, វេជ្ជបណ្ឌិត ផ្នែកខាងពេទ្យចិនបុរាណ, វេជ្ជបណ្ឌិត ផ្នែកខាងថតកាំរស្មី, វេជ្ជបណ្ឌិត ផ្នែកខាងសន្ដំ និង គិលាននុបដ្ធាយិការ។ល។ បង្កើតបានជា ក្រុមមួយក្នុង ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ និង ធ្វើការព្យាបាល ដើម្បីស្វែងរក នូវ វិធីព្យាបាលមួយ ដែលសមស្រប ទៅនឹងស្ថានភាព អ្នកជំងឺ និង ស្ថានភាពសេដ្ធកិច្ច របស់អ្នកជំងឺ, ដើម្បីឈានទៅ សម្រេចគោលដៅ ធ្វើឱ្យស្ថានភាពអ្នកជំងឺ មានភាពប្រសើរឡើង ក្រោយពីការព្យាបាល។

អាការៈរបស់ជម្ងឺមហារីកបំពង់ក

ក្នុងសង្គមបច្ចុប្បន្ន មហារីកបំពង់ក ជាជម្ងឺដែលធ្វើឱ្យយើង ខ្វាយខ្វល់ជាខ្លាំង។ មនុស្សជាច្រើន នៅមិនទាន់យល់ច្បាស់ ពី ជម្ងឺមហារីកបំពង់ក នៅឡើយ ហើយក៏ចង់យល់ អំពីអាការៈ របស់វាណាស់ដែរ។ ខាងក្រោមនេះគឺ ប្រភេទចំបង និង អាការៈរបស់មហារីកបំពង់ក។

នៅសង្គមបច្ចុប្បន្ន មហារីកបំពង់ក បានបំផ្លាញដល់ សុខភាពមនុស្សយ៉ាងខាំ្លង ដោយសារតែអ្នកទំាងអស់ មិនទាន់យល់ច្បាស់ពី អាការៈនៃជម្ងឺនេះ នៅពេលដែលប្រទះឃើញ ជម្ងឺបានឈានទៅដល់ ដំណាក់កាលចុងក្រោយទៅហើយ។ បើចង់ការពារនឹងជម្ងឺនេះ សំខាន់ត្រូវយល់ដឹងពី អាការៈរោគសញ្ញារបស់វាជាមុនសិន។ ខាងក្រោមនេះ គឺជារោគសញ្ញា នៃ មហារីកបំពង់ក ដែល មន្ទីរពេទ្យក្វាងចូវទំនើប ផ្នែកមហារីក ណែនាំប្រាប់ដល់អ្នកទាំងអស់គ្នា។

មហារីកនៅផ្នែកបំពង់ក លូតលាស់នៅក្នុងបំពង់ក តែមានទីតាំងមិនដូចគ្នាទេ។ ជាធម្មតា មហារីកបំពង់ក ចែកជាបីប្រភេទ ៖ ប្រភេទ នៅពីលើ បំពង់សំឡេង នៅក្នុងបំពង់សំឡេង និង នៅពីក្រោមបំពង់សំលេង។ មហារីកបំពង់ក នៅពីលើបំពង់សំឡេងសំដៅលើមហារីក ដែលមានទីតាំង នៅពីលើផ្នែកនោះ។ មហារីកបំពង់ក នៅក្នុងបំពង់សំឡេង សំដៅលើមហារីបំពង់សំឡេង។ មហារីកបំពង់ក នៅពីក្រោមបំពង់សំឡេង សំដៅលើ មហារីក នៅផ្នែកខាងក្នុង ដោយនៅក្រោមបំពង់សំឡេង ទៅដល់ ចុងនៃឆ្អឹងសាជី (ឆ្អឹងមានទីតាំងនៅបំពង់អាហារ នៅក្រោមឆ្អឹងខ្ចីក្រពេញទឹករងៃ)។

រោគសញ្ញាជម្ងឺមហារីកបំពង់កមានដូចខាងក្រោម

១. សំឡេងស្អកអស់រយៈពេលយូរ បំពង់អាហារមានវត្ថុចំលែក ឬ ពេលលេបអាហារមានអារម្មណ៍ឈឺចាប់

អាការៈ តែងកើតមានលើ មហារីកបំពង់កដំបូងបង្អស់គឺសម្លេងស្អក។ នៅក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ បើចាប់អារម្មណ៍ឃើញថា សំឡេងស្អកគ្មានហេតុផល ហើយអាការៈបែបនេះ នៅលើសពី៣សប្តាហ៍ នៅមិនទាន់ជាសះស្បើយទៀត ត្រូវទៅមន្ទីរពេទ្យជាបន្ទាន់ ដើម្បីឱ្យគ្រូពេទ្យ ជំនាញច្រមុះបំពង់ក ធ្វើការត្រួតពិនិត្យ ដោយកញ្ចក់ឆ្លុះក្នុង ដើម្បីពិនិត្យមើល ផ្នែកច្រមុះ។ ព្រោះថាក្នុងវិស័យវេជ្ជសាស្រ្ត មហារីកបំពង់ក ភាគច្រើនកើតនៅលើ បំពង់សំឡេង ទោះបីជាដុំសាច់ ដ៏តូចជាទីបំផុតក៏អាចរង្គោះរង្គើ បំពង់សំឡេងធ្វើឱ្យសម្លេងស្អក។ មានអារម្មណ៍ថា ក្នុងបំពង់កមានវត្ថុចំលែក ឬ នៅពេលលេបចំនី មានការឈឺចាប់ ទាំងនេះគឺជាអាការៈ នៃ ប្រភេទមហារីកបំពង់ក នៅលើបំពង់សំឡេងដំណាក់កាលដំបូង។ អ្នកជម្ងឺ និង លោកគ្រូពេទ្យ មិនអាច ដោយសារ អាការៈមិនច្បាស់លាស់ ហើយមិនយកចិត្តទុកដាក់ពិនិត្យ និង ព្យាបាលនោះទេ។ ក្រៅពីនេះ មហារីកបំពង់ក ក្នុងបំពង់សំឡេង បើចូលដល់ ដំណាក់កាលកណ្តាល ឬ ចុងក្រោយ ហើយក៏កើតមានអាការៈដូចជា មានវត្ថុចំលែកនៅក្នុងបំពង់ក ឬ នៅពេលលេបចំនី មានការឈឺចាប់ដែរ។

២. ការឈឺត្រចៀកផ្នែកខាងក្នុង

នៅពេលដែល មហារីកបំពង់ក វិវត្តន៍ទៅដល់កម្រិតមួយ ហើយកើតមាន ភាពរលួយ និង រលាកយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ នៅ ផ្នែកបំពង់ក នោះអាចនាំឱ្យ សរសៃប្រសាទ មានលក្ខណៈឈឺចុកចាប់ មិនដឹងខ្លួន។ មហារីកបំពង់សំឡេង ដំណាក់កាលដំបូង ជាធម្មតាគ្មានការឈឺចាប់ បែបនេះទេ។ ឈឺចុកចាប់ មិនដឹងខ្លួន ច្រើនកើតលើអ្នកជម្ងឺ មហារីកបំពង់កប្ រភេទនៅលើបំពង់សំឡេង ដំណាក់កាលចុងក្រោយ។ អាការៈ ដែលច្រើនឃើញជាងគេ គឺ ផ្នែកបញ្ឆិតត្រចៀក ខាងក្នុងឈឺចាប់។

៣. មានឈាមក្នុងស្លេក ពិបាកដកដង្ហើម

ដោយសារតែ ដុំសាច់មហារីក បាននាំមកនៅ សរសៃឈាម មិនប្រក្រតីថ្មីៗជាច្រើន នៅក្រោយពេលអ្នកជំងឺ ក្អករួចនឹងប្រទះឃើញមាន សារធាតុរាវស្អិត ឬ ក្នុងស្លេកមានឈាម។ អាការៈបែបនេះច្ រើនជួបប្រទះលើ អ្នកជម្ងឺមហារីកខាងលើ បំពង់សំឡេង ខាងក្រោយបំពង់សំឡេង និង អ្នកជំងឺ បំពង់សំឡេង ដំណាក់កាលចុងក្រោយ។ នៅពេល ទីតាំងមហារីកលូតលាស់ធ្ងន់ធ្ងរទៅៗ ហើយផ្ទៃវារីកធំទៅៗ អាចធ្វើឱ្យ ស្ទះបំពង់ខ្យល់ ដកដង្ហើម ឬ ធ្វើឱ្យសារធាតុ ក្នុងនោះដើរមិនបានល្អ នាំអោយពិបាកដកដង្ហើម។

ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យនៃជម្ងឺមហារីកបំពង់ក

មហារីកបំពង់ក ក៏ជា ជម្ងឺមហារីកមួយប្រភេទដែរ បើគ្រាន់តែពឹងលើ អាការៈ ហើយវិភាគថាជា មហារីកបំពង់ក តែម្តងវាមិនត្រឹមត្រូវទេ។ ដូចនេះ ធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ ជម្ងឺមហារីកបំពង់ក មានសារៈសំខាន់ជាទីបំផុត។ យល់ដឹងពីការត្រូតពិនិត្យ នៃ មហារីកបំពងក ជាជំនួយធំបំផុត ក្នុងការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ ត្រឹមត្រូវ។ ខាងក្រោមនេះ នំាយើងយល់ដឹងពីវិធីធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យនៃមហារីកបំពង់ក។

រោគវិនិច្ឆ័យជម្ងឺមហារីកបំពង់ក

១. ការពិនិត្យផ្នែកក ៖ នេះជាវិធី នៃ ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ មហារីកបំពង់ក មួយប្រភេទដែរ រួមមាន ការពិនិត្យដោយមើល និង ការពិនិត្យដោយប៉ះស្ទាប ទៅលើ រូបរាងខាងក្រៅ នៃបំពង់ក និង កូនកណ្តុរនៅផ្នែកក។ ការពិនិត្យ ដោយប៉ះស្ទាបកូនកណ្តុរ នៅផ្នែកក គួរធ្វើចាប់ពី ក្រោមថ្ពាម ក្រោមឆ្អឹង ភ្ជាប់អណ្តាត ស្រទាប់ Cricothyriod, នៅខាងមុខ បំពង់ដង្ហើម នៅលើឆ្អឹង ដើមទ្រូង និង សាច់ដុំគន្លាក់ឆ្អឹងសុដន់ ដែលលានចេញ-ល- សា្ទបតាមកន្លែង ទាំងនេះ បន្តរហូតមក។ ត្រូវកំនត់ឱ្យច្បាស់ នូវ ទីតាំងនៃ មហារីកកូនកណ្តុរ និង ទំហំវា។ ដើម្បីមកវិភាគថាមាន មហារីកបំពង់ក ឬ អត់។

២. ការពិនិត្យតាមបញ្ចក់ឆ្លុះបំពង់ក ៖ ការពិនិត្យ តាមបញ្ចក់ឆ្លុះបំពង់ក តាមគន្លាក់នេះ ជាវិធីត្រួតពិនិត្យ ដែលគេតែងតែ ប្រើប្រាស់ និង ងាយស្រួល ជាងគេ។ ពេលដែល មិនពេញចិត្ត ឬ មិនងាយស្រួល ក្នុងការរក មូលហេតុជម្ងឺ គេអាចជ្រើសរើស ការពិនិត្យ តាមបញ្ចក់ឆ្លុះបំពង់ក និង ការពិនិត្យ តាម សរសៃបញ្ចក់ ឆ្លុះបំពង់ក ដើម្បីយល់ច្បាស់ពីសា្ថនភាព ដែល ដុំសាច់មហារីក បំផ្លាញនៅក្នុង បំពង់ក។

៣. ការពិនិត្យតាមរូបភាព ៖ វាជាវិធីធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យមានភាពសុក្រិត មានប្រសិទ្ធភាពជាងគេចំពោះ មហារីកបំពង់ក។

(1) ការពិនិត្យដោយកាំរស្មី X ៖ ហ្វីលឆ្លុះទីតាំងបំពង់ក នៅផ្នែកម្ខាង និង ហ្វីលឆ្លុះចំទីតាំងលើ បំពង់ក ទាំងមូល អាចកំនត់ យ៉ាងច្បាស់លាស់លើ ៖ ទីតាំងមេរោគធំ ទំហំធំតូច និង រូបរាង ព្រមទាំងឆ្អឹងទន់បំពង់ដង្ហើម ឬ (លុបចោល) បម្រែបម្រួល សរីរាង្គទន់ នៅខាងមុខ ឆ្អឹងកញ្ចឹងក។ នៅពេលចាំបាច់ត្រូវធ្វើការពិនិត្យតាមការថតរូបភាពវីដេអូ។
(2) ការពិនិត្យតាមប្រព័ន្ធCT、MRI ៖ ការពិនិត្យតាមប្រព័ន្ធ CT និង MRI អាចជួយដល់ ការពិនិត្យមើលបរិវេណ លូតលាស់ នៃ ដុំសាច់មហារីកបំពង់ក និង មានបំផ្លាញទៅលើ ផ្នែកក្រៅពីនេះ ឬ អត់ និង កម្រិតរបស់វា ព្រមទាំងសា្ថនភាព ផ្លាស់ទី នៃ ដុំសាច់កូនកណ្តុរផ្នែកក។ ជាពិសេសជាជំនួយដ៏ធំចំពោះអ្នកជម្ងឺមហារីកដំណាក់កាលចុងក្រោយ។
(3) ការស្កេនតាមរលកសំលេង ៖ ជាវិធីពិនិត្យមួយ ប្រើនៅពេល ដុំសាច់កូនកណ្តុរ ដែលរីកធំនៅ ផ្នែកកត្រូវបានពិនិត្យឃើញ កំនត់ទីតាំង ព្រមទាំងទំនាក់ទំនង សរីរាង្គនៅជុំវិញ និង ក្រោយពីការព្យាបាល ដោយ វិទ្យុសកម្ម ហើយធ្វើការត្រូតពិនិត្យ តាមក្រោម។ វាមានចំនុចល្អៗ ដូចជា ៖ គ្មានការប៉ះពាល់ ងាយស្រួល សុក្រិត ចំណាយតិច ព្រមទាំងអាចដំណើរការពិនិត្យ ម្តងហើយម្តងទៀត។

ការព្យាបាលជម្ងឺមហារីកបំពង់ក

ជម្ងឺមហារីកបំពង់ក ជាមហារីកប្រភេទកាចដែលគេតែងជួបប្រទះ។ អត្រាជម្ងឺនេះ កើនឡើងយ៉ាងលឿន ហើយក៏ដូចជាកំនើន នៃ នារីដែលជក់បារី។ អត្រាកើតជម្ងឺនេះ រវាងបុរសនិងនារី ក៏មានការផ្លាស់ប្តូរ។ ដូចនេះ តើក្នុងវិស័យវេជ្ជសាស្រ្ត មានវិធានការយ៉ាងណាខ្លះ ក្នុងការការពារព្យាបាលទៅ?

១. ការព្យាបាលមហារីកបំពង់កដោយការវះកាត់

វិធីវះកាត់មានច្រើនរបៀប សំខាន់បំផុតគឺស្ថាបនា ដើម្បី ប្រសិទ្ធភាពព្យាបាល ក្នុងពេលវែង និង អោយមុខងារ សារពាង្គកាយ ជាសះស្បើយ។ ខណៈនោះ ទៅតាមការយល់ដឹងពី មហារីកបំពង់ក របស់ មនុស្សកាន់តែវិវត្តន៍ឡើង ហើយការព្យាបាល ក៏មានការវិវត្តន៍ឡើងដែរ។ គោលការណ៍ធំ នៅពេលបច្ចុប្បន្នគឺ ៖ យោងតាមផ្នែក នៃ កន្លែងបង្កមេរោគ និង បំនែងចែកប្រភេទ ក្នុង ផ្នែកវេជ្ជសាស្រ្ត មូលហេតុជំងឺ ដោយកតា្តទាំងនេះ ធានាថា នឹងសំអាត កាត់ចោលមហារីក គ្មានសល់ ថែមទាំងគិតគូរដល់ ការជាសះស្បើយ និង ពង្រឹងមុខងារ សារពាង្គកាយ សារជាថ្មីផង។ ព្រោះ មាន គម្រោងការណ៍ កាន់តែមានល្អចំពោះ អ្នកជំងឺ។ ការវះកាត់ព្យាបាល មហារីកបំពង់ករួមមាន ៖ ការវះកាត់លើពាក់កណ្តាល និង កាត់ចោលផ្នែកខ្លះ ផ្សេងទៀត។ ការវះកាត់លើ បំពង់កទាំងមូល និង ចាត់ចែងកូនកណ្តុរ ផ្នែកក។

២.ការព្យាបាលដោយវិទ្យុសកម្ម

ការព្យាបាល ដោយវិទ្យុសកម្ម រួមគ្នាជាមួយការវះកាត់ មានប្រសិទ្ធភាពកាន់តែល្អ។ គ្រូពេទ្យយោងតាម ដំណាក់កាល សា្ថនភាព មហារីកបំពង់ក មិនដូចគ្នា ជ្រើសយកបម្រើបម្រាស់ ការព្យាបាល ដោយវិទ្យុសកម្មមុន ឬ ក្រោយការវះកាត់។

៣. ការព្យាបាលតាមបែបគីមីសាស្រ្ត

ការព្យាបាលតាមបែបគីមីសាស្រ្ត ជាធម្មតាមិនមែនជា វិធីព្យាបាលសំខាន់ របស់ មហារីកបំពង់កឡើយ។ សំខាន់នោះគឺ ប្រើចំពោះ អ្នកជំងឺមហារីក ដំណាក់កាលចុងក្រោយ ជាវិធីសម្រួលអាការៈ។ ក៏ជាការព្យាបាលជំនួយបន្ថែម មុនពេលធ្វើការវះកាត់។

៤. ការព្យាបាលតាមថ្នាំចិន

ការព្យាបាលតាមថ្នាំចិន គឺជាវិធានការមួយ ក្នុងការព្យាបាលរួមផ្សំគ្នា ស័ក្តិសមប្រើជាមួយ អ្នកជំងឺខ្លះ ដែលក្រោយពេលព្យាបាល តាមការវះកាត់ និង ដោយវិទ្យុសកម្ម តាមបែបគីមីសាស្រ្ត ហើយមានការលាប់ឡើងវិញ។

៥. ការព្យាបាលដោយចាក់បញ្ចូល

ការព្យាបាលដោយចាក់បញ្ចូល គឺជាវិធីព្យាបាល បែបទំនើបថ្មីមួយ នៅក្នុងផ្នែកវេជ្ជសាស្រ្តព្យាបាល ជំងឺមហារីកបំពង់ក មានការពិសោធន៍ ជាច្រើន រួចមកហើយ។ លទ្ធផលបញ្ជាក់ថា អាចទុកចិត្តបាន។ ការព្យាបាល មហារីកបំពង់ក ដោយចាក់បញ្ចូល សំខាន់ឆ្លងកាត់ វិធីចាក់បញ្ចូល តាមសរសៃឈាម ឬ ស្ទាក់ឱ្យសសៃឈាមគាំងជាប់។ វិធីចាក់បញ្ចូល តាម សរសៃឈាម គឺឆ្លងកាត់ សរសៃឈាមក្រហម បញ្ចូលសារជាតិថ្នាំព្យាបាល មហារីក ធ្វើឱ្យ ក្នុងរយៈពេលខ្លីជាតិថ្នាំចូលទៅក្នុងដុំសាច់ បង្កើនភាពខាបនៃថ្នាំនៅផ្នែកខ្លះ ពន្យារយៈពេលមានប្រសិទ្ធភាពរបស់ថ្នាំ ក៏អាចកាត់បន្ថយ ការប៉ះពាល់ ទៅដល់ សរីរាង្គ នៅក្បែរនោះផងដែរ។ ហើយការស្ទាក់ឱ្យ សរសៃឈាមគាំងជាប់ គឺប្រើសារធាតុនៅនឹង ឬ សារធាតុរាវ ដែលធ្វើឱ្យសា្ទក់បញ្ចូល ទៅក្នុងសរសៃ ដឹកនាំឈាមអោយដុំសាច់។ កាត់ផ្តាច់ការបញ្ជូនឈាម ទៅឱ្យដុំសាច់ ធ្វើឱ្យដុំសាច់រួមតូច ហើយឈានដល់គោលដៅ នៃ ការព្យាបាល។

អ្នកជំងឺមហារីកបំពងក នៅមុនពេលវះកាត់ ធ្វើការព្យាបាល ដោយ ចាក់បញ្ចូល អាចធ្វើឱ្យ ដុំសាច់រួមតូច កាត់បន្ថយ បរិវេណវះកាត់ ធានាក្នុងការធ្វើ ការវះកាត់ដោយបានជោគជ័យ។ ចំពោះអ្នកជំងឺ ដែលមិនអាចធ្វើកាវះកាត់ ក៏អាចប្រើវិធីនេះ ក្នុងការសម្រួលអាការៈ កាត់បន្ថយភាពឈឺចាប់ និង ពន្យាអាយុជីវិត។

ប្រភពឯកសារ៖ មន្ទីរពេទ្យក្វាងចូវទំនើបផ្នែកមហារីក

បានរៀបជា សំណុំឯកសារ ក្នុង ការអប់រំ, គួរយល់ដឹង, ចំណេះដឹងទូទៅ, មហារីកបំពង់ក, សុខភាព Tagged with ការអប់រំ, គួរយល់ដឹង, ចំណេះដឹងទូទៅ, ជំងឺមហារីក, មហារីកបំពង់ក, សុខភាព

គម្រោងការពារទឹកជំនន់ និងកែលំអប្រព័ន្ធប្រឡាយ – លូ ក្នុងរាជធានីភ្នំពេញជំហានទី ៣ – ២%

1 ខែឧសភា 2013 បញ្ចេញមតិ

Thursday, 28 Jun 2012 07:37

[…] នេះជាគម្រោងអាទិភាពទី ៣ ដែលរើសរើសពីគម្រោងប្លង់មេដែលបានសិក្សារួចនៅឆ្នាំ ១៩៩៩ និងបានកែ សំរួលជាបន្តបន្ទាប់ ឲ្យស្របតាមស្ ថានភាពជាក់ស្តែង។ បន្ទាប់មក រាជរដ្ឋាភិបាលកម្ពុជា និងរា ជរដ្ឋាភិបាលជប៉ុន បានចុះហត្ថលេខា លើ លិខិតប្តូរសារ នៅថ្ងៃទី ១៥ ខែ មីនា ឆ្នាំ ២០១១ ផ្តល់ជំនួយឥតសំណង សម្រាប់អនុវត្តគម្រោងការពារ ទឹជំនន់ និង កែលំអប្រព័ន្ធប្រឡាយលូ ក្នុង រាជធានីភ្នំពេញ ជំហានទី ៣ ដែលមានទឹកប្រាក់ចំនួន៣.៧០០ លានយ៉េន ជប៉ុន។

– រយៈពេលសាងសង់គម្រោង

ចំនួន ៤៦ ខែ ចាប់ពីខែ មីនា ឆ្នាំ ២០១២ ដល់ខែ តុលា ឆ្នាំ ២០១៥

– ទំហំការងារ :

ក.ការងារជីកដាក់បណ្តាញលូមេ និងលូប្រអប់ :

១.តំបន់អូរឫស្សី ប្រវែង ៣.៩២៦ ម៉ែត្រ
២.តំបន់បឹងរាំង ប្រវែង ២.៤៣៣ ម៉ែត្រ
៣.តំបន់មុនីរ៉េត ប្រវែង ២.០៤៧ ម៉ែត្រ
៤.តំបន់ទួលស្វាយព្រៃ ប្រវែង ២.៥២៤ ម៉ែត្រ
៥.តំបន់ទួលស្លែង ប្រវែង ២.៤៧៥ ម៉ែត្រ
៦.តំបន់បឹងកេងកង ប្រវែង ៣.០៤៥ ម៉ែត្រ
៧.តំបន់ទួលទំពូងខាងជើង ប្រវែង ១.១៤៧ ម៉ែត្រ
៨.តំបន់ទួលទំពូងខាងត្បូង ប្រវែង ៣.០៥៧ ម៉ែត្រ

សរុបប្រវែង : ២០.៦៥៤ ម៉ែត្រ

ខ.សាងសង់ឡើងវិញនូវអាងត្រងសម្រាមក្រោមដីក្នុងសួនច្បារក្បែរផ្លូវលេខ២៤០

គ.ផ្គត់ផ្គង់គ្រឿងចក្រៈ

១.រថយន្តបាញ់ទឹកលាងសំអាតបណ្តាញលូ ចំនួន ២គ្រឿង
២.រថយន្តបូមសំអាតបណ្តាញលូ ចំនួន ២គ្រឿង

ឃ.បណ្តុះបណ្តាលមន្ត្រីបច្ចេកទេសមន្ទីរសាធារណការ និងដឹកជញ្ជូន ពីប្រតិបត្តិការជួសជុលថែ ទាំបណ្តាញលូ តាមរយៈការប្រើប្រាស់គ្រឿងចក្រដែលបានផ្គត់ផ្គង់

ម្ចាស់គម្រោង : សាលារាជធានីភ្នំពេញ
ទីប្រឹក្សាគម្រោង : ក្រុមហ៊ុន CTI International Co., Ltd. In Consortium with NIPPON KOEI Co., Ltd.
ក្រុមហ៊ុនម៉ៅការសាងសង់គម្រោង : SUMITOMO Mitsui Construction Co., Ltd.
លទ្ធផលរំពឹងទុក : សំដៅកាត់បន្ថយនូវជំនន់ទឹកភ្លៀង ក៏ដូចបានកាត់បន្ថយនូវការខូតខាតនូវហេដ្ឋារចនា សម្ព័ន្ធផ្សេងៗ ក្នុងតំបន់ជម្រាលបឹងត្របែក រួមមាន ខណ្ឌចំការមន ខណ្ឌ ៧ មករា និងផ្នែកខ្លះៗនៃខណ្ឌដូនពេញ ។

ប្រភពឯកសារ៖ សាលារាជធានីភ្នំពេញ

បានរៀបជា សំណុំឯកសារ ក្នុង កម្ពុជា, ព័ត៌មាន Tagged with កម្ពុជា, ព័ត៌មាន

បេតិកភ័ណ្ឌ

30 ខែមេសា 2013 បញ្ចេញមតិ

20 of the world’s most beautiful World Heritage Sites

By Sarah Reid, for CNN Travel
April 29, 2013 — Updated 1336 GMT (2136 HKT)

1. Angkor Wat, Cambodia

Scattered between the twisting roots of the Cambodian jungle, this site dedicated to the Hindu god Vishnu contains the remains of Khmer Empire capitals dating from the 9th to the 15th centuries. Among the most famous of its 100-strong group of monuments is the Temple of Angkor Wat and, at Angkor Thom, the sculptural Bayon Temple. In 2000, Cambodian authorities allowed action flick “Tomb Raider” to be filmed at the site on the proviso that no guns would be fired.

2. Acropolis, Greece

Looming over the city of Athens, this ancient Grecian citadel was built in the 5th century BC and continually beautified throughout the years by the city’s well-moneyed citizens. Despite being attacked and pillaged by everyone from the Byzantines, who converted the temples into churches, to the Venetians, who later shelled the area, the site still stands to provide an important insight into Greek mythology.

3. Bagan, Myanmar

OK, so it’s still on the tentative list of sites to officially be brought into the UNESCO fold. But as Myanmar finally opens up to tourism, the importance of protecting its monuments is greater than ever. The capital city of the first Myanmar Kingdom, this enormous Buddhist complex on the Irrawaddy River contains more than 2,500 intricate monuments dating to the 10th century.

4. Galápagos Islands, Ecuador

Among the first sites to be listed by UNESCO in the 1970s, this otherworldly archipelago located in the far reaches of the Pacific Ocean was described by British naturalist Charles Darwin as “a little world within itself.” On top of its bevy of endemic species that have remained unchanged for centuries, the island groups’ location at the confluence of three ocean currents also attracts a diverse array of marine life.

5. Göreme National Park and the Rock Sites of Cappadocia, Turkey

Sculpted by erosion, Göreme valley and its surroundings contain rock-hewn sanctuaries that provide unique evidence of Byzantine art in the post-Iconoclastic period. Within the rugged natural landscape in and around a small triangle formed by Ürgüp, Avanos and Nevsehir, ancient villages and underground towns dating to the 4th century can also be observed.

6. Great Barrier Reef, Australia

Composed of more than 3,000 individual reefs interspersed with more than 600 topical islands, the world’s most extensive coral reef system is so large it can be identified from space. While the region has been protected since 1981, a 2012 study found that the delicate ecosystem has lost more than half of its coral since 1985 due to a combination of factors including coral bleaching caused by climate change.

7. Hampi, India

Agra’s Taj Mahal is undoubtedly India’s most famous World Heritage Site, but few visitors can deny the magic of lesser-known Hampi. Attractively nestled between emerald banana plantations in eastern Karnataka, the enormous group of monuments that comprise the former capital of the last great Hindu kingdom of Vijayanagara date back to the 14th century. Highlights include the elephant stables, Kallina Ratha (Stone Chariot) and the towering Virupaksha Temple.

8. Iguazu National Park, Brazil and Argentina

This spectacular semicircular waterfall that forms the border of Argentina and Brazil spans almost 300 meters in diameter and up to 80 meters in height. Home to an abundant array of wildlife from neon-winged butterflies to sly caiman, elusive jaguars and more curious coatis, the falls’ subtropical rainforest surroundings provide a serene backdrop to its cascading torrents of water.

9. Los Glaciares National Park, Argentina

Encompassing the largest ice mantle outside of Antarctica, this picturesque southern Patagonian park bordering Chile is one of the best places in the world to observe glacial activity. Its most famous ice mass is the cool blue Perito Mereno Glacier, from which giant icebergs can be observed crashing into the milky turquoise waters of Lake Argentino.

10. Machu Picchu, Peru

The sites that comprise Cusco’s Sacred City are spectacular in their own right, but nothing quite prepares a visitor for sunrise over the Incan city of Machu Picchu. At 2,430 meters above sea level, in the midst of a tropical mountain forest, the 15th-century settlement was among the few Inca sites that wasn’t plundered by Spanish invaders, and remains one of the world’s most-photographed sites to this day.

11. Mont-Saint-Michel, France

On a rocky islet on the coast of Normandy, this fortified village built in the shadow of a Gothic-style Benedictine abbey dedicated to the archangel St. Michael appears to float on the ocean if viewed from a particular angle at high tide. Despite its seemingly unstable sandbank foundations, the picturesque little village has survived since the 11th century.

12. Petra, Jordan

Strategically positioned between the Dead Sea and the Red Sea, Petra acted as the capital of the Nabataean caravanning kingdom from around the 6th century BC. Later absorbed by the Roman Empire and finally abandoned in the 2nd century AD following a catastrophic earthquake that crippled its advanced water management system, the desert city carved from rose-red limestone remains one of the world’s most important archaeological sites.

13. Pyramids of Giza, Egypt

Comprising the Pyramid fields from Giza to Dahshur, including the majestic Great Sphinx, the Old Kingdom of Egypt was considered to be one of the seven wonders of the world in Hellenistic times, and remains the only inscription on the original list still in existence. Fantastically preserved, the dozens of tombs buried in the shadows of the famous pyramids have provided archaeologists a glimpse into one of the world’s most fascinating civilizations.

14. Rapa Nui, Chile

Easter Island, or Hanga Roa as it’s called in the local indigenous language, is the most remote inhabited island on the planet. Carved from solid basalt between the 13th and 16th centuries, the group of more than 800 massive stone monuments known as moai that are scattered across the volcanic landscape are the legacy of a Polynesian society who settled here around 300 AD.

15. Serengeti National Park, Tanzania

Located in northern Tanzania and spilling into nearby Kenya, where the conservation area is known as the Masai Mara, this iconic savannah hosts the annual migration of 2 million wildebeest, zebra and gazelle followed by their predators, in search of pasture and water. The phenomenal natural spectacle is the largest remaining animal migration in the world.

16. Sigiriya, Sri Lanka

Arguably the most breathtaking sight contained within the country’s so-called cultural triangle, this ancient Ceylon city has been inhabited since the 3rd century BC. Also known as Lion Mountain for the giant clawed feet carved into the granite alongside a staircase leading to the remains of a fortified palace built atop the 370-meter peak, the site also features a series of stunning frescoes and lashings of “Sigiri graffiti,” one of the most ancient texts in the Sinhalese language.

17. Tulum, Mexico

There are at least 30 Mayan ruins scattered throughout Mexico and Central America. From Chichen Itza to Palenque, Calakmul to Tikal, few are less than awe-inspiring. Idyllically situated on a rocky cliff facing the turquoise waters of the Caribbean Sea, Tulum was one of the last cities built and inhabited by the Mayans, managing to survive around 70 years after the Spanish began occupying Mexico in the early 16th century.

18. Valletta, Malta

Ruled successively by the Phoenicians, Greeks, Carthaginians, Romans, Byzantines, Arabs and the Order of the Knights of St. John, the latter of which was responsible for building the city in the 16th century, Valletta is one of the world’s rare urban inhabited sites that has been preserved near perfectly. Crammed into a tiny fortified peninsula, the site comprises 320 monuments, making it one of the most concentrated historic areas in the world.

19. Venice and its lagoon, Italy

Tipping the scales at a whopping 47, Italy boasts the most World Heritage Sites of any nation. Founded in the 5th century and spread over 118 small islands, Venice is an extraordinary architectural masterpiece in which even the smallest buildings contain works by some of the world’s greatest artists such as Giorgione, Tintoretto, Titian and Veronese. With gondola boats providing canal transport, Venice remains the world’s only pedestrian city.

20. Yellowstone National Park, United States

For sheer diversity, Yellowstone National Park has to be among the United States’ best natural wonders. Contained within a 9,000-kilometer-squared chunk of Wyoming, the world’s first national park contains half of the globe’s known geothermal features, and is home to an equally impressive array of wildlife including grizzlies, wolves and bison.

ប្រភពឯកសារ៖ http://edition.cnn.com/2013/04/28/travel/20-beautiful-unesco-sites

បានរៀបជា សំណុំឯកសារ ក្នុង បេតិកភណ្ឌ, ប្រវត្តិសាស្ត្រ, ប្រាសាទអង្គរ, រូបថត, រូបភាព Tagged with angkor thom, angkor wat cambodia, បេតិកភណ្ឌ, ប្រវត្តិសាស្ត្រ, ប្រាសាទ, ប្រាសាទអង្គរ, រូបថត, រូបភាព, cnn travel, Giza, Great Barrier Reef, hindu god vishnu, khmer empire, Los Glaciares National Park, Mont-Saint-Michel, naturalist charles darwin, Petra, Serengeti National Park, United States, Yellowstone National Park

ការប្រមូលពន្ធ លើ មធ្យោបាយដឹកជញ្ជូន និង យានជំនិះគ្រប់ប្រភេទ សម្រាប់ ឆ្នាំ២០១៣

29 ខែមេសា 2013 បញ្ចេញមតិ

កាលពីចុងខែសីហា ឆ្នាំ២០១២ កន្លងទៅ នាយកដ្ឋានពន្ធដារ នៃ ក្រសួងសេដ្ឋកិច្ច និងហិរញ្ញវត្ថុ បានចុះកិច្ចព្រមពៀង ជាមួយធនាគារអេស៊ីលីដា ដើម្បីឲ្យផ្តល់សិទ្ធឱ្យធនាគារ ក្នុងការលក់ប័ណ្ណពន្ធផ្លូវលើម៉ូតូ និង រ៉ឺម៉កកង់បី សម្រាប់ឆ្នាំ ២០១៣ ។

ក្រសួងសេដ្ឋកិច្ចនិងហិរញ្ញវត្ថុ បានជូនដំណឹងស្ដីពីការប្រមូលពន្ធលើមធ្យោបាយដឹកជញ្ជូន និងយានជំនិះគ្រប់ប្រភេទសម្រាប់ឆ្នាំ២០១៣ ចាប់ពីថ្ងៃទី១៥ ខែកុម្ភៈ ដល់ថ្ងៃទី១៥ ខែកក្កដា។

ការត្រួតពិនិត្យលើមធ្យោបាយដឹកជញ្ជូន និងយានជំនិះគ្រប់ប្រភេទ សម្រាប់ឆ្នាំ២០១៣ នឹងត្រូវអនុវត្តចាប់ពីថ្ងៃទី១៦ កក្កដា ឆ្នាំ២០១៣ ។

ចំពោះពន្ធរថយន្តវិញ អ្នកប្រើប្រាស់ត្រូវទៅបង់ពន្ធនៅទីស្នាក់ការ ឬសាខាពន្ធដារដដែល។

រំលឹក៖ សូមម្ចាស់ម៉ូតូ និង រ៉ឺម៉កកង់បី ប្រញ៉ាប់ទៅទិញប័ណ្ណពន្ធផ្លូវ ពីគ្រប់សាខារបស់ ធនាគារអេស៊ីលីដា ដែលនៅជិតលោកអ្នក ឱ្យបានទាន់ពេល ចៀសវាងត្រូវនគរបាលពិន័យ ។

ព័ត៌មានផ្សេងៗ៖

http://www.rfa.org/khmer/news/social-economy/tax-payment-system-04282013230003.html

www.dap-news.com/2011-06-14-02-39-55/57879-2013-02-18-09-58-11.html

បានរៀបជា សំណុំឯកសារ ក្នុង កម្ពុជា, ពន្ធ, ព័ត៌មាន Tagged with កម្ពុជា, ពន្ធ, ពន្ធផ្លូវ, ព័ត៌មាន

ជំងឺមហារីកសួត

29 ខែមេសា 2013 បញ្ចេញមតិ

តើអ្វីទៅជា ជំងឺមហារីកសួត?

ជំងឺមហារីកសួត គឺជា ជំងឺមហារីកកាចមួយ ដែលគេឧស្សាហ៍ជួប, វាភាគច្រើន កើតចេញ ពី កោសិកាស្រទាប់ខាងលើបង្អស់ នៃ ទងសួតធំ, ដែលវាត្រូវបានគេហៅ ឈ្មោះម្យ៉ាងទៀតថា ជំងឺមហារីកសួត ដែលបណ្ដាលមកពី ទងសួតធំ (Bronchial Carcinoma) ។

តើមនុស្សគ្រប់គ្នាសុទ្ធតែអាចកើតជំងឺមហារីកសួតមែនទេ?

តាមការសិក្សាស្រាវជ្រាវ បានបង្ហាញថា ៩០% នៃ ការកើតជំងឺមហារីកសួត សុទ្ធតែមានទំនាក់ទំនង យ៉ាងចិត្តស្និទ្ធ ជាមួយ ការជក់បារី។ ចុះចំនែកអ្នក ដែលមិនជក់បារីវិញ, តើមិនមានឱកាស កើតជំងឺមហារីកសួតទេ? ប្រសិនបើអ្នកគិតថា អ្នកទាំងនោះ មិនមានឱកាស កើតជំងឺមហារីកសួតទេ, នោះការគិតរបស់អ្នក ពិតជាពុំត្រឹមត្រូវទេ។ អ្នកឯកទេស នៃ មន្ទីរពេទ្យក្វាងចូវទំនើប ផ្នែកមហារីក បានធ្វើបទបង្ហាញថា, ថ្វីត្បិតតែ រហូតមកដល់ បច្ចុប្បន្ននេះ មូលហេតុ នៃ ការកើតជំងឺមហារីកសួត មិនទាន់ត្រូវបានគេ រកឃើញទាំងស្រុងមែន, ប៉ុន្ដែ អ្វីដែលយើងប្រាកដប្រជាថា វាជាកត្តារួមចំនែក ក្នុងការជំរុញ ការកើតជំងឺមហារីកសួត គឺ មិនត្រឹមតែកត្តាជក់បារីទេ, កត្តាខាងក្រោមទាំងបីនេះ ក៏រូមចំនែកយ៉ាងសំខាន់ ក្នុង ការជំរុញ ការកើតជំងឺ មហារីកសួត, ដូច្នេះ យើងត្រូវតែមាន ការប្រុងប្រយត្ន័អំពីពួកវា។

១.កត្តាបំពុលបរិយាកាស
២.កត្តាសំពាធ
៣.កត្តាជីវជាតិចិញ្ចឹម

ក្រៅពីកត្តាដូចដែលបានរៀបរាប់ខាងលើ, មានកត្តាជាច្រើនទៀត ដូចជា ៖ ការឆ្លងវីរុស, ការឆ្លងពពួកផ្សិត, ជំងឺរបេង, តួនាទី របស់ ប្រព័ន្ធការពារ រាង្គកាយ ចុះខ្សោយ, ប្រពន្ធ័អង់ដូគ្រីន មិនមានតុល្យភាព និង កត្តាតំណពូជ។ល។, ដែលកត្តាទាំងនេះ សុទ្ធតែអាចមានទំនាក់ទំនង ជាមួយ ជំងឺមហារីកសួត។

តើអត្រានៃការកើតជំងឺមហារីកសួតមានករិតខ្ពស់ប៉ុនណាដែរ?

ជំងឺមហារីកសួត ច្រើនតែកើតទៅលើក្រុមមនុស្ស ដែលមានវយ័ចាប់ពី ៤០ប្លាយឆ្នាំ ឡើងទៅ, វ័យដែលមាន ហានិភយ័ខ្ពស់ គឺនៅចន្លោះពី ៦០-៧៩ឆ្នាំ។សមាមាត្ររវាងបុរស និង ស្រ្ដី គឺ ២,៣៖១។

តើជំងឺមហារីកសួតមានអាការៈដូម្ដេចខ្លះ?

១.ក្អក ៖ គឺជាអាការៈមួយ ដ៏សំខាន់ របស់ ជំងឺមហារីកសួត, ដែលការក្អកនោះ មានលក្ខណៈ ជា ការក្អកស្ងួត។ មានអ្នកជំងឺមួយចំនួន ដែលការក្អក របស់ គាត់មានលាយឈាម នៅក្នុងស្លេស, ហើយ ឈាមនោះមានលក្ខណៈជា សរសៃអំបោះ ឬ ដុំតូចៗ។

២.កំដៅខ្លួនប្រាណចុះត្រជាក់ខុសប្រក្រតី(ទាបជាង ៣៧ អង្សារ)៖ មានអ្នកជំងឺមួយចំនួន ដោយសារតែ គាត់មានការរលាកសួត ដែលបណ្ដាល មកពី ការស្ទះនូវទងសួត, អញ្ចឹងហើយបានជា បណ្ដាលឱ្យគាត់ លេចចេញនូវអាការៈ កំដៅខ្លួនប្រាណ ចុះត្រជាក់ ខុសប្រក្រតី, ថប់ដើមទ្រូង,។ល។, ក្រោយការប្រើថ្នាំរួច អាការៈទាំងនេះអាចមាន ការធូរស្បើយមួយរយៈ។

៣.ការឈឺណែនក្នុងទ្រូង៖ នៅក្នុងដំណាក់កាលដំបូង នៃ ជំងឺមហារីកសួត, ការឈឺដើមទ្រូង របស់ អ្នកជំងឺ មិនស្ដែងចេញច្បាស់ទេ, អាការៈ ដ៏គួរអោយកត់សម្គាល់ មានដូចជា៖ថប់ទ្រូង, ការឈឺស្ទីងៗ ក្នុងដើមទ្រូង, ដែលការឈឺនោះ ពុំមានទីតាំង ច្បាស់លាស់នោះទេ, ហើយក៏ពុំមាន ទំនាក់ទំនងអ្វីធំដុំ ជាមួយ នឹងការដកដង្ហើមដែរ។ប្រសិនបើការឈឺណែន ក្នុងទ្រូង មិនលោះទាល់តែសោះ នោះបង្ហាញថា មហារីក អាចនឹងកំពុងរុករាន ទន្រ្ទានស្រោមសួត។

ម្យ៉ាងវិញទៀត, ស្លេសនៅក្នុងឈាម ក៏ជា រោគសញ្ញាមួយ ដែលលេចឡើងក្ រោយពេលកើត ជំងឺមហារីកសួត។ ដុំមហារីក អាចធ្វើឱ្យ សរសៃឈាមតូចៗ របស់អ្នកជំងឺ មានការដាច់ចេញឈាម, អញ្ចឹងហើយ ទើបបណ្ដាលឱ្យ ការក្អករបស់ អ្នកជំងឺ មានលាយឈាម ដែលមានបរិមាណតិច, រីឯការក្អកមានឈាម របស់ អ្នកជំងឺ គឺវាមិនមែនជាប់គ្នា ឥតលោះនោះទេ, គឹវាមានលក្ខណៈ ពេលខ្លះមាន ពេលខ្លះអត់, ជាទូទៅ វាតែងតែ នៅលាយឡំ ជាមួយ ស្លេស។ អ្នកជំងឺមហារីកសួត មួយចំនួនធំ ត្រូវបានគេធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ ថាជាជំងឺមហារីកសួត ដោយសារតែពួកគាត់ លេចចេញ នូវ អាការៈក្អកឈាម។

ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យនៃជម្ងឺមហារីកសួត

ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យរក ជំងឺមហារីកសួត គឺជាគន្លឹះក្នុងការស្វែងរក ជំងឺមហារីកសួត ដំណាក់កាលដំបូង និង ធ្វើការព្យាបាល វាអោយបានទាន់ពេលវេលា។អាការៈ នៃ ជំងឺមហារីកសួត ដំណាក់កាលដំបូង មានភាពស្រដៀង ទៅនឹង ជំងឺមួយចំនួន ដែលជាកត្តាមួយ បណ្ដាលអោយ អ្នកជំងឺមាន ភាពយឺតយ៉ាវ ក្នុង ការព្យាបាល ហើយភាគច្រើន នៃ អ្នកជំងឺមហារីកសួត នៅពេលដែលគាត់ ត្រូវបានគេធ្វើ រោគវិនិច្ឆ័យច្បាស់លាស់ ថា គាត់ពិតជាកើត ជំងឺមហារីកសួត មែននោះ ជំងឺនេះ គឺវាវិវត្តន៍ ដល់ ដំណាក់កាលចុងក្រោយហើយ ដែលវាមិនអំណោយផល ក្នុង ការធ្វើការព្យាបាលនោះទេ។ដូច្នេះ ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យរក ជំងឺមហារីកសួត គឺ វាមានសារៈសំខាន់ខ្លាំងណាស់។

តើអ្នកជំងឺមហារីកសួតគួរតែត្រូវធ្វើតេស្ដពិនិត្យអ្វីខ្លះ?

១. ការថតស្គេន ៖ ការថតស្គេនអាចរកឃើញពីទីតាំងរបស់ជំងឺ និង តាមរយៈ លក្ខណៈពិសេសមួយចំនួន នៃ ជំងឺ អាចធ្វើការក្រើនរំលឹក ពី លទ្ធភាព នៃ ការកើតជំងឺមហារីកសួត ហើយការថតស្គេននេះ ផងដែរក៏ជាភស្ដុតាងមួយដ៏សំខាន់ ក្នុង ការធ្វើការបែងចែកដំណាក់កាលនៃជំងឺមហារីកសួត។

២.កាំរស្មីអ៊ិច(X) ៖ គឺជាវិធីមួយដ៏សំខាន់ ក្នុង ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យរក ជំងឺមហារីកសួត។ ជំងឺមហារីកសួត ដែលមានឈ្មោះថា (Central Type Of Lung Cancer) វាមិនបង្ហាញចេញនូវ អ្វីខុសប្រក្រតី នៅលើហ្វីល នៃ កាំរស្មីអ៊ិច ទេក្នុងដំណាក់កាលដំបូង។ នៅពេលដែល ដុំមហារីក ធ្វើការរុករាន ដល់ ទងសួត នឹងធ្វើអោយ ទងសួតស្ទះ ពេលនោះវានឹងលេចចេញ នូវ អាការៈរលាកសួត (Obstructive Pneumonia) ឬ សួត មិនអាចស្ពោតឡើងបាន (Atelectasis)។ ប្រសិនបើ កោសិកាមហារីក ធ្វើការលុកលុយ ទៅដល់ ជាលិកា ដែលស្ថិតនៅជុំវិញ សួត កូនកណ្តុរ នៅទីតាំង ដែលមានឈ្មោះ មីឌៀស្ទីនឹម (Mediastinum) នោះគេនឹងឃើញមាន ដុំសាច់ នៅទីតាំងសួត ដែលមានឈ្មោះ ថាហ៊ីលឹម (Hilum) នៅក្នុងហ្វីល នៃ កាំរស្មីអ៊ិច ឬ ស្រមោល របស់ទីតាំង ដែលមានឈ្មោះ មីឌៀស្ទីនឹម (Mediastinum) នៅលើហ្វីល នៃ កាំរស្មីអ៊ិច មានការរីកធំ។

នៅលើហ្វីល នៃ កាំរស្មីអ៊ិច គេអាចមើលឃើញ នូវ ស្រមោលនៃដុំសាច់ ដុះចូល ទៅក្នុង បំពង់នៃទងសួត ជញ្ជាំង នៃ ទងសួតផត ចុះឡើងមិនស្មើ មាន កម្រាស់ក្រាស់ ឬ បំពង់ នៃ ទងសួត រួមតូចស្ទះ។ល។ ចំពោះជំងឺមហារីកសួត ប្រភេទ Peripheral Lung Cancer រូបរាង្គ របស់វា បង្ហាញនៅលើហ្វីល នៃ កាំរស្មីអ៊ិច គឺមានស្រមោលដុំសាច់តូចៗ ស្ថិតនៅពាសពេញ ផ្ទៃនៃសួត។ ចំពោះជំងឺមហារីកសួត ប្រភេទ Bronchioloalveolar Cell Carcinoma រូបរាង្គ របស់វា បង្ហាញនៅលើហ្វីល នៃ កាំរស្មីអ៊ិច គឺស្រដៀង ទៅនឹង ជំងឺរលាកសួត។

៣. ការស្គេនCT ៖ វាច្បាស់ជាង ការថតកាំរស្មីអ៊ិច វាអាចបង្ហាញ ពី រចនាសម្ព័ន្ធ នៃ ទីតាំងជំងឺ បានយ៉ាងច្បាស់ និង អាចបង្ហាញ ពីទីតាំង ដែលកាំរស្មីអ៊ិច មិនអាចថតឃើញបាន (ដូចជា៖ ផ្នែកកំពូលនៃសួត ផ្នែកខាងក្រោយ នៃ បេះដូង។ល។ )។

៤. ការថតMRI ៖ វិធីនេះងាយស្រួល ក្នុងការញែកឱ្យដាច់ពីគ្នា នូវ Mediastinum សរសៃឈាមសួត ពី ដុំមហារីក និង កូនកណ្ដុរ ម្យ៉ាងទៀត វាអាចកំនត់បានយ៉ាងច្បាស់ ពី បរិវេណ របស់ ដុំមហារីក និង សរសៃឈាម ដែលមានជាប់ពាក់ព័ន្ធ ជាមួយ ដុំនេះ។

៥. PETស្គេន ៖ វាមានលក្ខណៈពិសេស ត្រង់ថា វាអាចបង្ហាញ ពី បំរ៉ែបំរួល នូវ ការធ្វើមេតាបូលីស របស់ ដុំមហារីក។ប៉ុន្ដែ ការប្រើប្រាស់ PET សំរាប់ធ្វើ រោគវិនិច្ឆ័យជំងឺមហារីកសួត ចំពោះទីតាំង ដែលដុំមហារីកធ្វើ មេតាបូលីស មានកំរិតទាប ជាពិសេស វាជានិច្ចកាល តែងតែលេចចេញ នូវ លទ្ធផលអវិជ្ជមាន ចំពោះ ជំងឺមហារីក កោសិកាថង់សួត និង ជារឿយៗ តែងតែលេចចេញនូវ លទ្ធផលវិជ្ជមាន ចំពោះ ជំងឺរលាកសួត របេងសួត។ល។

៦. ការច្រឹបយកសាច់ទៅធ្វើកុសល្យវិច្ច័យ ៖ ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ ជំងឺមហារីកសួត ផ្ដោតសំខាន់ ទៅលើ ការពិនិត្យជាលិកាកោសិកា នៃ ដុំមហារីក។មានវិធីសាស្រ្ដជាច្រើន ដែលគេប្រើប្រាស់ នៅក្នុងវិស័យសុខាភិបាល សម្រាប់ជំនួយ ក្នុងការច្រឹប យកសាច់ របស់ ដុំមហារីកសួត ទៅធ្វើកុសល្យវិច្ច័យ។កោសិកា សម្រាប់ ធ្វើកុសល្យវិច្ច័យទាំងនោះ យើងអាចបានវា តាមរយៈស្លេស ទឹកនៅក្នុងប្រអប់ទ្រូង ឧបករណ៍ហ្វាយប្រូស្កុប និង ការច្រឹប ឬ ការបូម តាមរយៈម្ជុល។

ការច្រឹបយកសាច់ទៅធ្វើកុសលវិច្ចយ័ គឺជា វិធីមួយ ដែលអាចធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ តាមរយៈជាលិកា បានយ៉ាងច្បាស់លាស់។ការច្រឹបយកសាច់ ទៅធ្វើ កុសលវិច្ច័យ អាចធ្វើទៅបាន តាមរយៈ ការវះកាត់បើក ប្រអប់ទ្រូង ពិនិត្យរួចច្រឹបយកសាច់ នៅទីតាំងណា ដែលមានការសង្សយ័ យកទៅ ធ្វើកុសលវិច្ចយ័, ឬ តាមរយៈការជំនួយពី CT ដើម្បីចូលទៅច្ រឹបយកសាច់, ដែលការច្រឹបយកសាច់ អាចធ្វើទៅលើដុំមហារីក, កោសិកាប្រព័ន្ធ ទឹករងៃ ដែល កោសិកាមហារីក បានធ្វើការរុករានទន្រ្ទាន,ស្រោមសួត។ល។

៧.ការសុងមើលទងសួត៖តាមរយៈការសុងមើលទងធ្វើអោយយើងអាចដឹងពីទីតាំង, ទំហំរបស់ដុំមហារីក, ច្រឹបយកសាច់ ទៅធ្វើកុសលវិច្ចយ័, ឬ ក៏យកកោសិកា ដែលស្ថិតនៅក្នុង ទងសួត ទៅធ្វើការពិនិត្យ។

៨. ការពិនិត្យកោសិកានៅក្នុងស្លេស៖ ការពិនិត្យកោសិកា នៅក្នុងស្លេស គឺជា វិធីមួយ ដែលងាយ និង មានប្រសិទ្ធិភាព, ចំពោះអ្នកជំងឺ ដែលមិនមានអាការៈក្អក ឬ ក្អកមានស្លេស, អាចបាញ់នូវសារធាតុម្យ៉ាង ចូលក្នុងមាត់ដើម្បីយកស្លេស ទៅពិនិត្យធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ ជំងឺមហារីកសួត ជាជំហានដំបូង។

ការព្យាបាលជម្ងឺមហារីកសួត

ជំងឺមហារីកសួត គឺជា ជំងឺមួយដែលបំផ្លាញសុខភាពមនុស្ស បណ្តាលឲ្យស្លាប់ ធំជាងគេបំផុត នៅលើ សកលលោកបច្ចុប្បន្ន ដូច្នេះ ជំងឺមហារីកសួត នៅអាចធ្វើ ការព្យាបាលបានដែរឬទេ? អ្នកជំនាញឯកទេស បានបង្ហាញថា ថ្វីត្បិតតែការព្យាករណ៍ខ្សោយ ប៉ុន្តែ នៅតាមមន្ទីរពិនិត្យ និង ព្យាបាល ជម្ងឺមហារីកសួត នៅតែមានចំនួនច្រើន។ ចំពោះ អ្នកជម្ងឺមហារីកសួត ដំណាក់កាលចុងក្រោយ ការព្យាករណ៍ នៃ ជម្ងឺមហារីកសួត ផ្អែកជាអាទិ៍ លើការព្យាបាល និង ស្របទៅតាមស្ថានភាព សុខភាព របស់ អ្នកជំងឺ ឬ អត់។វិធីព្យាបាលមហារីកសួត ដំណាក់កាលចុងក្រោយ សំខាន់ គឺ ត្រូវមាន ការប្រើគីមី និង វិទ្យុសកម្ម និង ការព្យាបាល ដោយ ថ្នាំចិនបុរាណ។ វិធីព្យាបាល ជម្ងឺមហារីកសួត មានច្រើនប្រភេទ គឺជា គន្លឹះមួយ ក្នុង ការជ្រើសរើស វិធីព្យាបាលមហារីកសួត យ៉ាងសក្តិសមដោយខ្លួនឯង។

វិធីព្យាបាលអ្នកជម្ងឺមហារីកសួត

បច្ចុប្បន្នការព្យាបាល ជម្ងឺមហារីកសួត សំខាន់គឺធ្វើការវះកាត់ វិធានការព្យាបាលផ្សេងទៀត មានការព្យាបាល ប្រើវិទ្យុសកម្ម ការព្យាបាលប្រើគីមី ការព្យាបាលជម្ងឺ ដោយជួយរាងកាយ ការព្យាបាល ដោយ ប្រើប្រាស់ថ្នាំចិនបុរាណ។ល។

ការព្យាបាលដោយការវះកាត់

ក្រៅពីពួកយើងទាំងអស់គ្នា បានជ្រាបដឹងពី ការព្យាបាលជម្ងឺមហារីកសួត ដោយការវះកាត់ នៅមានការព្យាបាល ដោយធ្វើឲ្យ ត្រជាក់ ក្នុង ពេលវះកាត់ កំដៅខ្ពស់ កាំរស្មី Laser ការវះកាត់ ដោយ ប្រើគីមី ផ្លេកបន្ទោល និង ការវះកាត់ សាច់មហារីក។ រួមមាន ការវះកាត់ ដោយ ការកាត់ចេញទាំងឬស និង ការកាត់ចេញចាក់ថ្នាំបំបាត់ ការឈឺចាប់។ អាចធ្វើការវះកាត់ អ្នកជម្ងឺ ដំណាក់កាលដំបូង និង ដំណាក់កាលកណ្តាល ចំនួនអ្នកជម្ងឺមានក្រោម ៤០% ការវះកាត់ ក្នុង ដំណាក់កាលចុងក្រោយ ត្រូវបានធ្វើការវះកាត់ ដោយ ចាក់ថ្នាំបំបាត់ការឈឺចាប់។

ការវះកាត់ ដោយ ការវះកាត់ចេញ នៅតែជាវិធីសាស្រ្ត ដ៏មានប្រសិទ្ធិភាព នៃ ការព្យាបាលជម្ងឺមហារីកសួត ជម្រើស នៃ ការចង្អុលបង្ហាញ ការវះកាត់ និង ប្រភេទការវះកាត់ ជាច្រើនគឺយោងទៅតាម ទំហំ នៃ ការលុកលុយ របស់ ជម្ងឺមហារីក ទំហំ និង ស្ថានភាពទូទៅ របស់ អ្នកជំងឺ ជាពិសេស គឺ ការកំនត់ បម្រុងទុក មុខងារ របស់ បេះដូង។ គោលការណ៍ នៃ ការវះកាត់ គឺ បំពេញនូវ ការកាត់ចេញស្ថានភាពជំងឺ ថែមទាំង ថែរក្សា ជាអតិប្បរមា នៃ បញ្ហាសុខភាពសួត។

ការព្យាបាលដោយការប្រើវិទ្យសកម្ម

ការព្យាបាលដោយវិទ្យុសកម្ម រួមបញ្ចូលកន្លែងប្រហោង ការបញ្ចេញពន្លឺខាងក្រៅ ឧបករណ៍ ដែលប្រើប្រាស់ រួមមាន រ៉ាឌីយ៉ូម (Radium) ម៉ាស៊ីនកាំរស្មី X-ray កាំភ្លើងកូបាល់ (Cobalt) ឥលូវច្រើនប្រើល្បឿនធ្វើឲ្យលឿន ព្រមទាំងការរីកចំរើន នូវ ឧបករណ៍ទំនើបៗ កាំបិត (photons) កាំបិត” X” គ្រប់ប្រភេទ ជាច្រើននៅពេលថ្មីៗនេះ។

អាចប្រើប្រាស់ ជាការព្យាបាលជំនួយមុន ឬ ក្រោយ ពេលវះកាត់ ដើម្បីបង្កើននូវអត្រា នៃ ការកាត់ចេញ ដោយ ការវះកាត់ និង ក្រោយពេលពី ការវះកាត់ មានការរស់រានមានជីវិត រយះពេលយូរ យើងអាចជ្រើសរើស ការព្យាបាល ដោយចំហាយវិទ្យុសកម្ម សម្រាប់ករណីមិនអាច ធ្វើការវះកាត់ ឬ មានការរីករាលឡើងវិញ នៃ កោសិកាមហារីក។

ការព្យាបាល ដោយ ចំហាយវិទ្យុសកម្ម មានចំនុច សាមញ្ញវិទ្យុសកម្ម និង វិទ្យុសកម្ម។ ការព្យាបាល ដោយ វិទ្យុសកម្មសាមញ្ញ បែងចែកចំនុច នៃ រ៉ាឌីកាល់វិទ្យុសកម្ម និង វិទ្យុសកម្ម ដោយបំបាត់ការឈឺចាប់។ អាចអាស្រ័យទៅ តាមប្រភេទជំងឺ នៃ មហារីកសួត ជាលិកា (ដំបៅ) មានការរាលដាល ឬ អត់ ហើយយកមកធ្វើ ការសម្រេច នូវ ស្ថានភាពមុខងារសួត និង ស្ថានភាពក្នុងខ្លួន។ ការព្យាបាល ដោយ វិទ្យុសកម្មទូលំទូលាយ គឺ ការព្យាបាលបែប វិទ្យុសកម្ម រួមបញ្ចូល នឹង ការវះកាត់ ព្យាបាលបែបគីមី មកធ្វើការប្រតិបត្តិ ការព្យាបាល បើប្រៀប នឹង ភាពសាមញ្ញ នៃ ការព្យាបាលណាមួយ សុទ្ធតែ អាចបង្កើនអត្រារស់រាន មានជីវិតបានទាំងអស់។

ការព្យាបាលជម្ងឺមហារីកសួតដំណាក់កាលដំបូងនិងដំណាក់កាលចុងក្រោយ

ដំណាក់កាលដំបូង នៃ ជម្ងឺមហារីកសួត គួរតែប្រតិបត្តិការណ៍ នូវការវះកាត់ចេញ បំនែក នៃ សួត នៅពេលកាត់ចេញ សាច់មហារីក ដំបូងបានពេញលេញ និង សំអាតទឹករងៃ នៃ សួត ឲ្យបានស្អាតហើយនោះ ត្រូវព្យាយាម ថែរក្សាបញ្ហា សុខភាពសួត ដើម្បីឈានទៅដល់ គោលដៅ ក្នុង ការរស់រានមានជីវិត។ ចំពោះ អ្នកជំងឺមហារីកសួត ដែលជា ដំណាក់កាល ចុងក្រោយជាច្រើន ត្រូវព្យាយាមតស៊ូ ក្នុងការវះកាត់ចេញ នូវ សាច់មហារីកដំបូង អាចធ្វើបាន នូវ ការកាត់ចេញ នៃ ទឹករងៃ ដែលត្រូវបានរាលដាលនោះ ជាមួយគ្នានោះត្ រូវបន្ថែម ការព្យាបាល ដោយ វិទ្យុសកម្ម និង ការព្យាបាល បែបគីមី និង ការព្យាបាលជំងឺហារីកសួត ផ្សេងៗទៀត។

ប្រភពឯកសារ៖ មន្ទីរពេទ្យក្វាងចូវទំនើបផ្នែកមហារីក

បានរៀបជា សំណុំឯកសារ ក្នុង ការអប់រំ, គួរយល់ដឹង, ចំណេះដឹងទូទៅ, ជំងឺមហារីក, ជំងឺមហារីកសួត Tagged with ការអប់រំ, គួរយល់ដឹង, ចំណេះដឹងទូទៅ, ជំងឺមហារីក, ជំងឺមហារីកសួត, សុខភាព, Cancer, Conditions and Diseases, Health, Lung, Lung cancer, Smoking, Today, Women's Health

សេចក្តីប្រកាសព័ត៌មាន កិច្ចប្រជុំស្តីពី ការចុះបញ្ជីគណបក្សនយោបាយ ឈរឈ្មោះបោះឆ្នោត និងបេក្ខជន ឈរឈ្មោះ សម្រាប់ការបោះឆ្នោត ជ្រើសតាំងតំណាងរាស្ត្រ នីតិកាលទី៥

26 ខែមេសា 2013 បញ្ចេញមតិ

ប្រភពឯកសារ៖ គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត (គ.ជ.ប)

បានរៀបជា សំណុំឯកសារ ក្នុង កម្ពុជា, ព័ត៌មាន Tagged with កម្ពុជា, ការបោះឆ្នោត, គ.ជ.ប, នយោបាយ, ព័ត៌មាន

សេកច្តីថ្លែងការណ៍របស់ គ.ជ.ប ឆ្លើយបំភ្លឺទៅនឹងញតិ្តបាតុកម្មរបស់ គណៈបក្សសង្គ្រោះជាតិ

26 ខែមេសា 2013 បញ្ចេញមតិ

ប្រភពឯកសារ៖ គណៈកម្មាធិការជាតិរៀបចំការបោះឆ្នោត (គ.ជ.ប)

ជំងឺមហារីកថ្លើម

26 ខែមេសា 2013 បញ្ចេញមតិ

ការៈរបស់ជំងឺមហារីកថ្លើម

អាការៈមហារីកថ្លើមដំណាក់កាលដំបូង មិនសូវមានភាពច្បាស់លាស់ទេ ភាគច្រើនគឺបង្ហាញឲ្យឃើញនូវ អាការៈក្នុងដំណាក់កាលកណ្តាល និង ចុងក្រោយ។ ក្នុងជីវភាពប្រចំាថ្ងៃ ភាគច្រើនគឺខកពេល និង មានភាពព្រងើយកន្តើយនូវ អាការៈមហារីកថ្លើមដំណាក់កាលដំបូង ចំាដល់ពេលពិនិត្យរួច ក៏ជួបប្រទះកើតមាន ជំងឺមហារីកដំណាក់កាលចុងក្រោយបាត់ទៅហើយ។ ដូច្នេះរោគសញ្ញា និងអាការៈមហារីកថ្លើមមានការបង្ហាញឲ្យឃើញអ្វីខ្លះ?

ការបង្ហាញឲ្យឃើញនូវរោគសញ្ញានិងអាការៈមហារីកថ្លើម

១. ផ្នែកថ្លើមមានការឈឺចាប់៖ ការឈឺស្ទីងៗខាងលើផ្នែកខាងស្តាំ នៃពោះជាប់គ្នាមិនដាច់ គឺជាអាការៈមួយដ៏សំខាន់ នៃ ជំងឺមហារីកថ្លើម ហើយ វាក៏ជាអាការៈមួយ ដែលគេឧស្សាហ៍ជួបប្រទះ ច្រើនជាងគេផងដែរ។ ដោយសារការរីកលូតលាស់ យ៉ាងរហ័សនៃថ្លើមរីក ធ្វើឲ្យមាន ស្រោមរបស់ថ្លើម ឡើងតឹង ឬ ក៏ជាកោសិកាមហារីក បានរុករានស្រោមរបស់ថ្លើម គឺវាអាចបណ្តាលឲ្យទៅជា ឈឺស្ទីងៗជាប់គ្នាមិនដាច់នៅបរិវេណថ្លើម ឬក៏ ឈឺចុកណែនៗ។ មហារីកមានការបំពាន ដល់ សន្ទះសាច់ដុំខ័ណ្ឌចែកប្រអប់ទ្រូង និង ពោះ(diaphragm) នោះការឈឺចាប់នឹងរាលទៅដល់ស្មា ឬ ខ្នងខាងស្តាំ។ ប្រសិនបើ ដុំមហារីករាតត្បាតរាលដាល ដល់ បរិវេណខាងស្តាំផ្នែកខាងក្រោយ អាចបណ្តាលឲ្យមានការឈឺចាប់ចង្កេះខាងស្តាំ។ នៅពេលដែលដុំមហារីក មានការបែកធ្លុះធ្លាយ ពេលនោះកោសិកាមហារីក និង ឈាមបានធ្លាក់ចូលទៅក្នុងពោះ បណ្តាលឲ្យមានការឈឺចាប់ពោះ កាន់តែខ្លាំងឡើងៗ និងលេចចេញនូវ រោគសញ្ញា និងអាការៈ(Peritonitis)ជាដើម។

២. រោគហើមថ្លើម៖គឺជាដើមហេតុនៃរោគសញ្ញាមហារីកថ្លើមដែលឧស្សាហ៍ជួបប្រទះច្រើនជាងគេ។ ថ្លើមចេះតែរីកធំវិវត្តន៍ ទៅមុខរហូត ស្ទាបពីក្រៅ មានសណ្ឋានរឹង ផ្ទៃរបស់វារដិបរដុប មានដុំពកតូចធំមិនស្មើឬក៏មានទួលឡើងនៅលើផ្ទៃពោះ និងគែមៗរបស់វារដិបរដួល និងសង្កត់ទៅមានការឈឺ។

៣. ជំងឺខាន់លឿង៖ប្រហែលជា1/3នៃអ្នកជំងឺមហារីកមានរោគសញ្ញានេះ ជាទូទៅវាតែងតែកើតឡើងនៅក្នុងដំណាក់កាលចុងក្រោយ វាកើតឡើង ដោយសារតែមានការបំផ្លាញ ពីកោសិកាថ្លើម និង ដុំមហារីកថ្លើមសង្កត់លើបំពង់បង្ហូរទឹកប្រមាត់ និង មូលហេតុផ្សេងៗទៀតៗ។ល។

៤. គ្រុនក្តៅ ៖ ជាទូទៅ សីតុណ្ហភាពក្តៅអ៊ុនៗ ជួនកាលឡើងកំដៅដល់39អង្សារ ពេលខ្លះសីតុណ្ហភាពក្តៅអ៊ុនៗឥតឈប់ឈរ ឬ ពេលខ្លះ សីតុណ្ហភាពកំដៅ ឡើងខ្ពស់ឡើងចុះមិនទៀងទាត់ឡើយ។ នេះគឺដោយសារកោសិកាមហារីកស្លាប់ នឹងត្រូវបានសរីរាង្គកាយធ្វើមេតាបូលី សបញ្ចេញចោល ឬ ដុំមហារីកសង្កត់ ទៅលើ បំពង់បង្ហូរទឹកប្រមាត់ នោះវាបណ្តាលឲ្យ រលាកបំពង់បង្ហូរទឹកប្រមាត់ ឬ អាចមានការឆ្លងមេរោគជាដើម។

៥. ផ្លូវអាហារ និងអាការៈផ្សេងៗ ៖ អត់រសអាហារ ការរំលាយអាហារមិនល្អ ក្អួតចង្អោរ រាគរូស អស់កំលាំង ស្គមស្គាំង បាក់ទ្រុឌទ្រោម។

៦. អាការៈនៃការរាលដាលទៅកន្លែងផ្សេង ៖ អាការៈរបស់វាមានភាពផ្សេងៗគ្នាទៅតាមសរីរាង្គដែលវារាលដាល់ទៅដល់។ល។ ប្រសិនបើវារាលដាល ទៅដល់ សួត វាបណ្តាលឲ្យក្អក ក្អួតឈាម ប្រសិនបើវារាលដាលទៅដល់ស្រោមសួត វាបណ្តាលឲ្យឈឺទ្រូង និងមានឈាមដក់ក្នុងថង់សួត ប្រសិនបើ វារាលដាលទៅដល់ឆ្អឹងវាបណ្តាលឲ្យឈឺឆ្អឹង បាក់ឆ្អឹង ប្រសិនបើវារាលដាលទៅដល់ឆ្អឹងកងខ្នង ឬក៏ វាសង្កត់ទៅលើ សរសៃពួរបញ្ជា នៅក្នុងឆ្អឹងកងខ្នង អាចបណ្តាលឲ្យ ឈឺឆ្អឹងកងខ្នង និង ស្ពឹកមួយកំណាត់ខ្លួន ប្រសិនបើវារាលដាលទៅដល់ខួរក្បាល វាបណ្តាលឲ្យឈឺក្បាល ក្អួត និង លេចចេញ នូវ អាការៈសរសៃប្រសាទមួយចំនួន។

៧. អាការៈដទៃទៀត ៖ ដោយសារតែការធ្វើមេតាបូលីសរបស់កោសិកាមហារីកមានភាពមិនប្រក្រតី បណ្តាលឲ្យលេចចេញនូវអាការៈមួយចំនួន របស់ប្រព័ន្ធអង់ដូគ្រីន ដែលគេឲ្យឈ្មោះថា Paraneoplastic syndrome។ អាការៈទាំងនោះមានដូចជា៖

(៧.១) ខ្វះជាតិស្ករ៖អាការៈលេចចេញប្រហែលពី10%ទៅ30%នៃអ្នកជំងឺមហារីក ដោយសារតែកោសិការបស់ថ្លើម បានផលិតនូវសារជាតិអាំងស៊ីលីន ឬក៏សារធាតុដូចទៅនឹងអាំងស៊ីលីន ឬក៏ កោសិកាថ្លើមបានប្រើប្រាស់ នូវ ជាតិស្ករយ៉ាងច្រើន។ ការខ្វះជាតិស្ករធ្ងន់ធ្ងរ អាចបណ្តាលឲ្យ បាត់បង់ស្មារតី ឬ រហូតដល់ស្លាប់ក៏មាន។

(៧.២) គោលិកាឈាមក្រហមច្រើនហួសកំនត់៖ លេចចេញប្រហែលពី ២% ទៅ១០% នៃអ្នកជំងឺមហារីក ប្រហែលជាមានទំនាក់ទំនង ជាមួយ សារធាតុជំរុញ ការផលិតគោលិកាឈាមក្រហមEPO។

(៧.៣) អាការៈផ្សេងៗទៀត៖មានដូចជាឡើងជាតិខ្លាញ់ និង ជាតិកាល់ស្យូមក្នុងឈាម ប្រជុំនៃរោគសញ្ញាដែលមានឈ្មោះថា Carcinoid syndrome ប្រជុំនៃរោគសញ្ញាដែលមានឈ្មោះថា Gonadotropin secretion និងពេញវ័យមុនអាយុកំនត់ ជំងឺស្បែកប្រភេទSkin porphyria និង ដំណើរឈាម កកខុសប្រក្រតីដែលមានឈ្មោះថាAfibrinogenemia។

ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យនៃជំងឺមហារីកថ្លើម

ជំងឺមហារីកថ្លើមគឺសំដៅទៅលើថ្លើមដែលជាជំងឺមហារីកប្រភេទកាច បើគិតតាមមធ្យមភាគទៅគឺអ្នកជំងឺ ដែលមានវ័យចាប់ពី44ឆ្នាំ។ ព្យាបាលមហារីកថ្លើម មិនទាន់ពេលវេលា ឬក៏ ជ្រើសរើសការព្យាបាល មិនត្រូវតាមគោលការណ៍ទេនោះ ជាមធ្យមពេលវេលា នៃការរក្សាអាយុរស់នៅ គឺបានតែកន្លះឆ្នាំប៉ុណ្ណោះ។ ពីព្រោះដំណាក់កាលដំបូង នៃជំងឺមហារីកនេះ វាមិនមានលក្ខណៈប្លែកបង្ហាញអោយឃើញនោះទេ នៅពេលដែលរកឃើញថា មានកើតជំងឺនេះភាគច្រើនជំងឺនេះ គឺ ស្ថិតក្នុងដំណាក់កណ្តាល ឬចុងក្រោយទៅហើយ ដូច្នេះការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ នៃ ជំងឺមហារីកថ្លើម ឲ្យបានត្រឹមត្រូវទាន់ពេលវេលា ពិតជាមានប្រសិទ្ធភាពខ្លាំងណាស់។

តើចាំបាច់អ្វីត្រូវការត្រួតពិនិត្យជំងឺមហារីកថ្លើមដូចម្តេចទៅ?

១.ត្រួតពិនិត្យតាមរយៈ CT
ប៉ុន្មានឆ្នាំកន្លងមកនេះ ការត្រួតពិនិត្យតាម CT គឺជាមធ្យោបាយ ឬក៏ ជាឧបករណ៍មួយល្អបំផុត ក្នុងការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ ជំងឺមហារីកថ្លើម ត្រួតពិនិត្យតាម CT នេះផងដែរ អាចរកឃើញយ៉ាងច្បាស់លាស់ នូវ រូបសណ្ឋានតូចឬធំ កត្តា រឺ បដិវេណ នៃ រាង្គកាយរបស់អ្នកជំងឺផងដែរ។ក្រៅពីនោះទៀត គឺព្ យាលបាលតាមម៉ាស៊ីនស្គេន ដើម្បីវែកញែករកនូវបំពង់ល្អិតៗ ដែលខូចខាតនៃបដិវេណថ្លើម យើងប្រើម៉ាស៊ីន CT ប្រភេទនេះ អាចរកឃើញ យ៉ាងច្បាស់លាស់ នូវ សរសៃឈាមគ្រប់ផ្នែក នៃ ថ្លើម និង ជាពិសេសអាចឆ្លុះឃើញ នូវ ដុំសាច់មហារីក ដែលនៅក្នុងនេះផងដែរ។

២. ម៉ាស៊ីន MRI
បើនិយាយចំពោះម៉ាស៊ីនប្រភេទនេះ វាងាយស្រួលក្នុងការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ និង ត្រួតពិនិត្យបានយ៉ាងល្អិតល្អន់បំផុត ចំពោះ មហារីកថ្លើមប្រភេទស្រាល ។ បើនិយាយចំពោះ មហារីកជាដុំសាច់ស្លូត ម៉ាស៊ីនប្រភេទនេះ វាមានអត្ថប្រយោជន៏យ៉ាងច្រើន ក្នុងការត្រួតពិនិត្យ បន្ថែមពីនេះទៅទៀត អ្នកជំងឺ ដែលបានធ្វើការវិនិច្ឆ័យ ដោយម៉ាស៊ីន CT នោះរួចក៏មកធ្វើការព្យាលបាល ដោយម៉ាស៊ីនប្រភេទនេះបន្ថែមទៀតដែរ។

៣. ប្រូតេអ៊ីន AFP
នៅវិស័យសុខាភិបាល ប្រូតេអ៊ីន AFP នាពេលបច្ចុប្បន្ននេះ វាគឺជាមធ្យោបាយដ៏ល្អបំផុត ក្នុងការវិនិច្ឆ័យ រោគជំងឺមហារីកថ្លើម នេះគឺជាវិធីពិតជាក់លាក់ និង ងាយស្រួលសម្រាប់ធ្វើយកមកប្រើប្រាស់ ។ អ្នកជំងឺដែលកើតមេរោគរលាកថ្លើម ងាយនឹងឈានទៅរកឬឆ្លង ជំងឺមហារីកថ្លើម ហើយ អ្នកមានជំងឺមហារីកថ្លើម ងាយនឹងមាន ប្រួតេអ៊ីន AFPកើនឡើង ប៉ុន្តែមិនមែនទាំងអស់ នៃអ្នកកើតជំងឺមហារីថ្លើមនោះទេ ដែលមានប្រូតេអ៊ីននេះ ដូច្នេះហើយអ្នកជំងឺដែលកើតជំងឺរលាកថ្លើមរីងរៃមាន ប្រូតេអ៊ីនAFP ធម្មតានិងមិនលាតត្រដាងអ្វីឡើយ។

៤. ការត្រួតពិនិត្យដោយតាមរយៈអេកូ
ជាទួទៅលក្ខណៈដូចខាងក្រោម អេកូគឺគេប្រើក្រោយពីអ្នកជំងឺបានព្យាលបាលរួច បន្ទាប់មកគេនឹងចាប់ត្រួតពិនិត្យឡើងវិញ វិធីនេះ បើនិយាយចំពោះ ការធ្វើរោគវិនិច្ឆ័យ វាអាចបង្ហាញថាដុំសាច់មហារីកមានលក្ខណៈតូច ឬក៏ ធំ ធ្វើការវិនិច្ឆ័យ លក្ខណៈប្រភេទ ដុំមហារីកថ្លើមនេះ ពិតជាមានសារៈសំខាន់ ខ្លាំងណាស់។

អ្នកជំនាញនៅមន្ទីពេទ្យក្វាងចូវទំនើបផ្នែកមហារីកបានរំលឹកថា ៖ នៅពេលធ្វើការវិនិច្ឆ័យរោគមហារីកថ្លើម ត្រូវតែមក មន្ទីពេទ្យណា ដែលមានជំនាញ ក្នុងការព្យាលបាល ជំងឺមហារីក ទើបអាចធានាបានថាមានប្រសិទ្ធភាពខ្ពស់ ហើយជាពិសេសនោះ មានលក្ខណៈសុវត្ថិភាពផងដែរ។

ការព្យាបាលជំងឺមហារីកថ្លើម

មហារីកថ្លើមគឺជាជំងឺមហារីកមួយដែលអាចបណ្តាលឲ្យស្លាប់ វាមានការគំរាមកំហែងយ៉ាងធ្ងន់ធ្ងរ ចំពោះសុខភាពរបស់មនុស្ស។ ម៉្យាងទៀត អត្រាស្លាប់ ដោយ ជំងឺមានអត្រាខ្ពស់។ ប្រសិនបើមហារីកថ្លើមដំណាក់កាលដំបូងមិនប្រញាប់ប្រញាល់ធ្វើការព្យាបាលទេនោះ អាចនឹងបណ្តាលឲ្យអ្នកជំងឺស្លាប់។ វិធីព្យាបាលរោគមហារីកថ្លើម មានច្រើនប្រភេទវិធីព្យាបាលខុសគ្នា វាមានប្រសិទ្ធិភាពខុសគ្នាផងដែរ ជ្រើសរើសវិធីព្យាបាល មហារីកថ្លើមណាមួយ ដែលទំនងថាមានសារះសំខាន់ឈានមុខគេ។

វិធីព្យាបាលមហារីកថ្លើមដែលតែងតែប្រើប្រាស់

តាមប្រសាសន៍របស់អ្នកជំងឺមហារីកថ្លើម វិធីព្យាបាលដែលតែងតែប្រើប្រាស់ជាងគេ គឺ វិធីព្យាបាលដោយចាក់បញ្ចូល និង វិធីព្យាបាលដោយវះកាត់។ ជាទូទៅ ដោយសារតែភាគច្រើន នៃ អ្នកជំងឺមហារីកថ្លើមដំណាក់កាលចុងក្រោយ មានស្ថានភាពកោសិកាមហារីករីកធំ និង ផ្លាស់ទី ដូច្នេះ ស្ថានភាពសុខភាពទាំងមួល របស់អ្នកជំងឺមហារីកថ្លើមធ្ងន់ធ្ងរ សុខភាពកាយសម្បទាក៏មានការអន់ថយផងដែរ។ អ្នកជំងឺដំណាក់កាលចុងក្រោយ មានឱកាសប្រតិបត្តិការវះកាត់ចេញពិតប្រាកដក៏មាន ១៣% នៃអ្នកជំងឺផងដែរ។

វិធីព្យាបាលដ៏ល្អបំផុតសំរាប់មហារីកថ្លើមដំណាក់កាលចុងក្រោយ

ឥលូវនេះវិធីព្យាបាលដោយការចាក់បញ្ចូល គឺត្រូវបានគេប្រើប្រាស់ទូទៅនៅក្នុងការព្យាបាលរោគមហារីកថ្លើម ជាទូទៅព្យាបាលដោយការចាក់បញ្ចូល គឺស្ថិតនៅក្រោមកម្មរស្មី X 、CT、B ម្ជុលពិសេស និង ទុយោ បូមចាក់ចូលទៅក្នុងសាច់មហារីកថ្លើមសំរាប់ជាវិធីសាស្ត្រមួយក្នុងការវិនិច្ឆ័យនិងព្យាបាល វាមានគន្លឹះច្រើនជាងក្នុងការព្យាបាលតាមវិទ្យុសកម្មសរសៃឈាមក្រហមនៃថ្លើម ការព្យាបាលមានប្រសិទិ្ធជាង ហើយការរីកចំរើនក៏រហ័ស វាជាវិធីសាស្រ្តព្យាបាលមហារីកថ្លើមដំណាក់កាលចុងក្រោយដែលល្អជាងគេ។

វិធីសាស្រ្តព្យាបាលផ្សេងៗទៀត

ក្រៅពីវិធីព្យាបាលដោយការចាក់បញ្ចូល និង វិធីព្យាបាលដោយការវះកាត់ នៅអាចជ្រើសយកវិធីព្យាបាល តាមថ្នាំចិនបានផងដែរ។ ចំពោះអ្ នកជំងឺមហារីកថ្លើមដំណាក់កាលចុងក្រោយ នៅពេលព្យាបាល ប្រសិនបើជ្រើសយកវិធីមួយ គឺ តាមរយៈគីមី ឬតាមរយៈវិទ្យុសកម្ម ប្រសិទ្ធិភាព គឺមិនទាន់ដល់កំរិតនៅឡើយទេ ហើយប្រើគីមី និង វិទ្យុសកម្មមានផលប៉ះពាល់ច្រើននឹងអាចធ្វើឲ្យអ្នកជំងឺឈឺចាប់កាន់តែខ្លាំង ចំណែកថ្នាំចិន មិនត្រឹមតែអាចធ្វើឲ្យអ្នកជំងឺ ដែលមិនស្រួលមានប្រសិទិ្ធភាពនិងធូរស្បើយប៉ុណ្ណោះទេ វាថែមទាំងអាចកាត់បន្ថយ ការព្យាបាលដោយគីមី យ៉ាងមានប្រសិទិ្ធភាព។ នៅក្នុងមន្ទីរពិនិត្យនិងព្យាបាលអ្នកជំងឺ ការព្យាបាលដោយប្រើថ្នាំចិនច្រើន ភាគច្រើនសំរាប់ព្យាបាល មហារីកថ្លើមដំណាក់កាលចុងក្រោយ។

ដូចដែលបានរៀបរាប់ខាងលើ វិធីព្យាបាលមហារីកថ្លើមមានច្រើនប្រភេទណាស់ ជ្រើសរើសវិធីព្យាបាលមហារីកថ្លើម ដ៏សក្តិសមដោយខ្លួនឯង គឺជារឿងសំខាន់បំផុត។ អ្នកឯកទេសជំនាញមហារីកថ្លើម នៃ មន្ទីរក្វាងចូវទំនើបផ្នែកមហារីក បានរំលឹកថា：មិនខ្វល់ថាការព្យាបាល ដោយ ការចាក់បញ្ចូល រឺ ក៏ ការព្យាបាលដោយការវះកាត់ អ្នកជំងឺ ចង់ទទួលបានការកំចាត់ចោលនូវថ្នាំពេទ្យទ្វេដង គឺអាចជ្រើសរើស តាម គោលការណ៍មន្ទីរពេទ្យ មកធ្វើការព្យាបាលជំងឺ។

ប្រភពឯកសារ៖ មន្ទីរពេទ្យក្វាងចូវទំនើបផ្នែកមហារីក

បានរៀបជា សំណុំឯកសារ ក្នុង គួរយល់ដឹង, ចំណេះដឹងទូទៅ, ជំងឺមហារីក, ជំងឺមហារីកថ្លើម, សុខភាព Tagged with គួរយល់ដឹង, ចំណេះដឹងទូទៅ, ជំងឺមហារីក, ជំងឺមហារីកថ្លើម, សុខភាព, Conditions and Diseases, Down syndrome, Genetic Disorders, Health, Inherited, Nutrition and Metabolism Disorders, Organizations, Porphyria

ក្រដាសប្រាក់ ១០០ ដុល្លារ សហរដ្ឋអាមេរិក

25 ខែមេសា 2013 បញ្ចេញមតិ

1880

1922

1934

1966

2006

2009

បានរៀបជា សំណុំឯកសារ ក្នុង ពីនេះពីនោះ, សេដ្ឋកិច្ច Tagged with ក្រាដាសប្រាក់, ដុល្លារ, ពីនេះពីនោះ, សេដ្ឋកិច្ច

បណ្ដាំក្រមង៉ុយ

25 ខែមេសា 2013 បញ្ចេញមតិ

អ្នកព្រះភិរម្យភាសា អ៊ូ ហៅ ង៉ុយ
នេះបទព្រហ្មប្រាជ្ញប្រែ	ប្រាយប្រាប់ខ្មែរ ទាំងប្រុសស្រី	ឱ្យប្រិតប្រុងស្មាតី	គួរគប្បីឱ្យឧស្សាហ៍។
កុំខ្ជិលកុំល្ងង់ពេក	ខំរៀនលេខរៀនអក្ខរា	រៀនគ្រប់សព្វធម៌អាថិ	ប្រាជ្ញាផ្សំនិងគំនិត ។
កំណើតកើតជាមនុស្ស	មើលឱ្យធ្លុះទោះឆ្ងាយជិត	ចេះស្ទាត់ប្រាកដពិត	គិតការអ្វីបានគ្រប់យ៉ាង។
មនុស្សល្ងង់ មិនផ្អើលភ្ញាក់	ដូចភ្នែកខ្វាក់ទាំងសងខាង	មានរូបគ្មានអ្វីអាង	សាងបាបថោកកើត មកខ្លៅ។
ពូជមនុស្សទោះខ្ពស់ទាប	កាត់តាមភាពត្រកូលផៅ	អាក្រក់ល្អសខ្មៅ	កាត់កូនចៅដូចដូនតា។
ពូជល្ងង់មិនបានបួស	ទុកជាទោសនឹងសាសនា	អ្នកបួសចេះធម៌អាថិ	កូនសិក្សាខំរៀនសូត្រ ។
ពូជខ្លៅមិនសូវប្រាជ្ញ	ពូជកោងកាចមិនសូវស្លូត	ពូជត្រង់ៗរហូត	ពូជភរភូតមិនផុតផៅ ។
ឳពុកម្តាយស្លូតត្រង់	ចិត្តមិនចង់ឱ្យកូនខ្លៅ	ជេរវាយស្តីប្រេដៅ	ឱ្យកូនចៅបានចេះដឹង។
ឳពុកគ្មានតំរិះ	ឃើញកូនចេះមិនដែលខឹង	ឃើញកូនខំប្រិតប្រឹង	ឳពុកដឹងតែងត្រេកអរ។
ដាស់តឿនកើនរំលឹក	ជេរល្ងាចព្រឹកខ្លាចកូនក្រ	ចង់ឱ្យតែកូនល្អ	លោមអង្វរឱ្យកូនខំ។
កូនកាចបំពេញទុក្ខ	ម្តាយឳពុកមានបារម្ភ	កូនស្លូតដឹងគួរសម	មេបាថ្កុំថ្កើងកេរ្តិ៍ឈ្មោះ។
ឳពុកម្តាយក្សត់ខ្សោយ	កុំបណ្តោយឱ្យអាប់យស	ខំរៀនឱ្យបានខ្ពស់	គ្រាន់សង្រ្គោះដល់មេបា។
អ្នកល្ងង់ហេតុពីខ្ជិល	ឥតមន្ទិលរឿងធម៌អាថិ	គួរកូនចៅសិក្សា	រៀនអក្ខរាទាំងប្រុសស្រី។
កាលអង្គព្រះសាស្តា	មានថេរាមានថេរី	ភិក្ខុភិក្ខុនី	ធម៌បាលីចេះចាំស្ទាត់។
លោកសង្ឃខ្លះចេះស្ទើរ	ចេះភ្លើៗធ្វើឱ្យភ្លាត់	ព្រះអង្គទ្រង់សន្មត	សិក្ខាបទដល់ឥលូវ ។
ទំលាប់ទំនៀមខ្មែរ	ខំធ្វើស្រែចង់បានស្រូវ	អ្នករៀនច្បាប់ខុសត្រូវ	ទុកជាផ្លូវភ្លឺប្រាជ្ញា។
ស្រុកសៀមលាវបារាំង	ចេះតតាំងពីដូនតា	ចេះលេខចេះអក្ខរា	សរសេរចារ ទាំងប្រុសស្រី។
ជាតិខ្មែរមិនចេះខ្មាស	នាំពីចាស់គំនិតខ្លី	ល្ងង់ដប់ចេះពីរបី	ចេះជួញក្តីមិនចេះច្បាប់។
មិនចេះលេខអក្សរ	មុខមាត់ល្អប្រាជ្ញាអាប់	ឈ្មោះខ្លួនភ្នែកខ្លួនស្រាប់	គេសូត្រប្រាប់ ទើបបានដឹង។
ភ្នែកជាភ្លឺក្រលែត	ល្ងង់ព្រោះហេតុមិនខំប្រឹង	កើតទាស់មានចិត្តខឹង	ពឹងរកគេសរសេរឱ្យ។
មនុស្សក្រហេតុពីខ្ជិល	មិនរមិលមើលមុខក្រោយ	ម្យ៉ាងខ្សត់ពីព្រោះខ្សោយ	ញឹងខាងឱ្យរង្វើលរក ។
ម្យ៉ាងក្រពីព្រោះល្ងង់	ជួញលិចលង់មិនលៃលក	ទិញថ្លៃទៅលក់ថោក	ចេះតែយកគិតមិនយល់ ។
អ្នកមានៗគំនិត	ដេកដើរគិតកើតរវល់	ប្រាជ្ញាជារិសគល់	កើតអំពល់អំពីទ្រព្យ។
អ្នកល្ងង់និងអ្នកចេះ	បើនឹងរិះរាយរៀបរាប់	អ្នកចេះប្រសើរគាប់	ល្ងង់ឥតភ័ព្វអាប់រាសី។
មានរូបមានជីវិត	មិនចេះគិតចង់ដឹងអ្វី	រូបប្រុសរិកដូចស្រី	នឹងហ៊ានស្តីគ្មានគេស្តាប់។
ល្ងង់ម្យ៉ាងមានអំណាច	ល្ងង់កោងកាច អាងចាក់កាប់	ឆាប់ខឹងមិនដឹងច្បាប់	កាលណាស្លាប់ គេត្រេកអរ។
អ្នកចេះតំរិះដល់	អ្នកល្ងង់ឆ្ងល់មិនសល់ក្រ	ចេះល្អិតចិត្តជាល្អ	សួយអាករចូលមិនខ្វះ។
ចេះម្យ៉ាងមានអំណាច	អ្នកខ្លៅខ្លាចឱនសំពះ	គេខុសជេរដៀលត្មេះ	អ្នកខ្លៅខ្លះគេលបខឹង។
ប្រាជ្ញម្យ៉ាងចេះ សព្វសុស	ប្រព្រឹត្តខុសនោះមិនដឹង	មិនគិតពិនិត្យថ្លឹង	ប្រាជ្ញប្រិតប្រឹងប្រដៅគេ។
កូនចៅទោះធំតូច	ខុសខិលខូចខឹងវាយជេរ	មារយាទខ្លួនខុសគេ	មិនគ្នាន់គ្នេរកិរិយាឯង ។
កូនចៅទាំងស្រីប្រុស	ការត្រូវខុសគួរគិតក្រែង	គិតគ្រប់សព្វកន្លែង	តែងនឹងមានរាល់រូបកាយ ។
ភ្នែកបើកភ្លឺមានពិត	មើលឃើញជិតៗរៀងអាយ	ភ្នែកធ្មេចមើល ឃើញឆ្ងាយ	សព្វសុសសាយ មិនសេសសល់។
រៀនរកស៊ីលក់ទិញ	ខាតចំណេញ គិតឱ្យដល់	ឱ្យដឹងការកិច្ចកល	ទើបកើតផល ប្រយោជន៏ខ្លួន។
ឱ្យរៀនលេខនព្ធន្ត	បូកហាគុណឱ្យមាំមួន	ដីសនិងក្តារឆ្នួន	ក្រែងចិនយួនបំបាត់បាន។
ជញ្ជីងភ្នែកមានល្បាក់	មើលឱ្យជាក់ កុំប្រមាណ	ក្រែងខុសខាតមិនខាន	ធ្លាប់រាប់អានកុំទុកចិត្ត។
ភ្នែកមនុស្សធំរលីង	ភ្នែកជញ្ជីងគេចុចល្អិត	អ្នកល្អថ្លឹងប្រឹងប្រឹត	ព្រោះអាណិតខ្មែរល្ងង់ខ្លៅ ។
ចិនមានពីដូរលក់	ស្រូវកន្ទក់កន្តាំងតៅ	របស់ទោះឆ្អិនឆៅ	សំពត់អាវខោខ្មៅស។
ខ្មែរអាងស្រូវក្នុងដោក	ដូរថ្លៃថោកអាក្រក់ល្អ	អស់ស្រូវទៅជាក្រ	អង្វរចិនជឿស្រូវឯង ។
ធ្វើស្រែនឿយហត់ណាស់	ចិននៅផ្ទះដេកចំខែង	ផ្ទះចិនពីរបីល្វែង	មានកន្លែងជង្រុកស្រូវ។
ជាតិខ្មែរឥតគំនិត	ស៊ីមិនគិតមើលខុសត្រូវ	ជឿចិនរាល់រដូវ	កេរ្តិ៍ម៉ែឳចិនអូសអស់ ។
ចិនមកពីស្រុកនាយ	មានសំពាយជារបស់	មិនទាន់ចេះខ្មែរសោះ	គ្មានកេរកោះស្រែចំការ ។
កែវកចង្រ្កានឆ្នាំង	ផ្សំកំលាំងនិងប្រាជ្ញា	អំរែកជិះលើស្មា	មានម្លូស្លាជាដើមទុន។
ទំនិញមានគ្រប់មុខ	ផ្ទាល់ផ្ទេរទុកដាក់ដោយធុន	ចិនរែកមិនដែលពុន	ស្រូវជោរជន់ពេញជង្រុក។
ឈប់រែកដេកអង្គុយ	រាប់កាក់លុយប្រមូលទុក	ឳទិនស្រាពីមុខ	ទុកជាធ្នាក់ទាក់កខ្មែរ ។
ចិនច្រើនខ្មាំងចិត្តខ្មៅ	កន្តាំងតៅធ្វើជាស្រែ	គ្មានត្បាល់គ្មានអង្រែ	អង្ករខ្មែរចូលបាវចិន ។
ជាតិខ្មែរច្រើនឥតខ្មាស	ស្រេកស្រាណាស់ ផឹកជឿសិន	គំនិតគិតមិនឆ្អិន	ផឹកបង្ហិនតែទ្រព្យឯង ។
កំណើតអ្នកផឹកស្រា	បែកប្រាជ្ញាច្រើនកន្លែង	អ្នកម្យ៉ាងបែកខាងល្បែង	មិនគិតក្រែងខ្លាចខ្លួនក្រ ។
អាម្យ៉ាងបែកលួចឆក់	មារយាទអាក្រក់មិនបានល្អ	ផឹកចោលការរបរ	ផឹកថ្មើម៉ានចិនមិនគិត ។
ថាចិនមិនចេះកាញ់	ប្រាប់សំលាញ់ពួកម៉ាកមិត្ត	គូកនទោះឆ្ងាយជិត	រឹតប្រមូលលុយឱ្យចិន ។
ត្រូវស្រាចង់ស៊ីឆ្ងាញ់	ធុំឆាខ្លាញ់បក់ឆួលក្លិន	ឃើញបាយសម្លឆ្អិន	ផ្គាប់ចិត្តចិនយកបាយស៊ី។
ផឹកទឹកបោយត្រលោក	មារយាទទាបថោក រិកសៀធី	ចិនប្រើសែងរែកលី	ស៊ីញយៗចិនមើលងាយ ។
ជាតិចិនកំណាញ់ស្វិត	នឹកក្នុងចិត្តមិននិយាយ	មារយាទខ្មែរ ច្រើនរាយមាយ	រលាយទ្រព្យអភ័ព្វខ្លួន។
ស៊ីឆ្ងាញ់ឆ្អែតស្កប់ស្កល់	ទាបថោកដល់ប្រពន្ធកូន	អាប់យសទាំងបងប្អូន	ដល់តាដូនពូជពង្សខ្មែរ។
ជាតិចិនសុទ្ធសឹងស	មានទ័លក្រខ្សត់ខ្លះដែរ	ស៊ីផឹកស្និទ្ធតាមសែ	តមបាយខ្មែរមិនស៊ីសោះ ។
មានផ្ទះមានដំណាំ	កាប់ដីដាំដោយកៀនកោះ	ដំឡូងត្រាវចេកម្នាស់	ស៊ីមិនអស់ទុកលក់ដូរ ។
ខ្មែរច្រើនខ្ជិលប្រមឹក	កែងកោងរិកអួតអម្បូរ	ខ្វះលុយអង្គុយថ្ងូរ	កើបបង្ហូរស្រូវជង្រុក ។
កូនអើយរឿងដំណាំ	គួរតែដាំឱ្យគ្រប់មុខ	ដីកេរម្តាយឳពុក	មិនត្រូវទុកចោលទំនេរ ។
រាជការវាស់មានថ្លៃ	ផ្តិតមេដៃផ្តាច់ជាកេរ	មិនវាស់លេងទទេ	រេរិះយកពន្ធរាល់ឆ្នាំ។
ដូងស្វាយអំពៅចេក	កុំខ្ជិលពេកដេកប្រចាំ	ម្លូស្លាម្រេចខ្ទឹមថ្នាំ	ត្រូវតែដាំកុំឱ្យខ្វះ។
ទេសឯកសំពត់ស	ដីវាលល្អដាំកប្បាស	កុំខ្ជិលតាមចាស់ៗ	មនុស្សនឿយណាស់ មិនដែលក្រ។
បន្លែដាំគ្រប់មុខ	យកគ្រាប់ទុកដាំបន្ត	ចាក់ដីជាតិល្អៗ។	បង្ការស្លពេលល្ងាចព្រឹក
ម្លូស្លាថ្នាំខ្ទឹមម្រេច	លូតលាស់លេច ពីស្រោចទឹក	បានផលផ្លែឬស្លឹក	កុំឆ្មើងរិកវាក្រខ្លួន។
ត្រីងៀតផ្អកប្រហុក	ខ្មែរគ្រប់ស្រុកទិញដូរយួន	អំបិលធូបក្រមួន	ពីតាដូនតែងដូរទិញ។
ដូរទុកដាក់ដំកល់	ស៊ីឱ្យដល់ខួបខែវិញ	ឱ្យបរិបូរពោរពេញ	ខាតចំណេញកុំទិញតិច។
អំបិលទិញមួយចុង	ច្រកពេញអុងអាងខាងលិច	កុំទិញក្តោបខ្ចប់វេច	អស់រំពេចគេចទិញទៀត។
អំបិលមួយស្រូវបី	វាល់នឹងល្អីទូលកណ្តៀត	ខ្លួនក្រត្រដរេឆ្លៀត	មារយាទយ៉ាងហ្នឹង កុំប្រព្រឹត្ត។
កូនចៅទាំងប្រុសស្រី	គួរគប្បីប្រុងគំនិត	ចិញ្ចឹមជន្មជីវិត	គិតឱ្យវែងកុំគិតខ្លី។
ទំនេរល្ហែធ្វើការ	សូត្រធម៌អាថិ ទាំងប្រុសស្រី	ឱ្យត្រឹមត្រូវបាលី	ដូចស្រដីខាងដើមស្រាប់។
រាល់រូបទាំងប្រុសស្រី	កាលចេះស្តី ព្រោះចេះស្តាប់	ម៉ែឳតំរូវប្រាប់	កូនចៅត្រាប់តាមដូនតា។
ចាស់ម្យ៉ាងសាង សីលទាន	មិនបំពានខុសពុទ្ធដិកា	កូនកាត់តាមមេបា	មិនទៅណាឆ្ងាយពីផ្លូវ។
ចាស់ម្យ៉ាងសាងផលកម្ម	ស្អប់សីលប្រាំដូចសត្រូវ	កូនកាត់តាមម៉ែឳ	អាស្រូវភាសវិនាសខ្លួន ។
មិនជឿមគ្គជឿផល	ធ្លាក់ទៅដល់អបាយបួន	កងកម្មចាំគំគួន	គេចវេះពួនមិនកំបាំង។
ព្រះអង្គមានពុទ្ធដីកា	ប្រៀបឧបមាជាទីតាំង	ដូចគេមានកំលាំង	សំរាំងទុកទឹមរទេះ ។
នឹងបរផ្លូវវៀចត្រង់	ឬនឹងចង់បរគេចវេះ	កង់វិលមិនរបេះ	ជិះជើងគេមិនឃ្លាតឃ្លា។
រាល់រូបទាំងតូចធំ	ចូលរូងភ្នំរូងគុហា	យកថ្មផ្ទាំងរាំងទ្វារ	កម្មវេរាតោងតាមបាន។
កងសីលមានអង្គប្រាំ	វេរាកម្មដិតដោយដាន	នរកប្រេតតិរច្ឆាន	ខានឃាត់ខាំងរាំង មគ្គផល ។
គួរខំសាងសីលទាន	យកនិពា្វនជាត្រើយថ្នល់	យូរឆាប់គង់តែដល់	កុសលជួយចាកសង្សារ ។
កូនចៅរិះរេគិត	មើលគំនិតចិត្តដូនតា	ប្រព្រឹត្តខុសសាសនា	គេចកិរិយាកុំធ្វើត្រាប់ ។
មើលចាស់ណាត្រឹមត្រូវ	ចុះក្នុងផ្លូវកន្លងច្បាប់	ចាស់ស្តីគប្បីស្តាប់	ប្រិតព្រៀងប្រាប់ឱ្យប្រុងចាំ។
គោរពគុណទាំងបី	សូត្របាលីតាមចំណាំ	រក្សាអង្គសីលប្រាំ	កម្មវេរាតាមមិនទាន់ ។
សាសនានៅវែងឆ្ងាយ	កន្លងបា្លយជាងពីរពាន់	សព្វថ្ងៃលៃគ្នេគ្នាន់	មិនទាន់គ្រប់ជាងប្រាំរយ។
ឥលូវចិតប្រាំបី	នៅម្ភៃមួយខាងក្រោយ	កូនចៅកុំបណ្តោយ	ឱ្យលិចលង់ក្នុងសង្សារ។
មានពាក្យចាស់ ដំណាល	ថាកណ្តាលព្រះសាសនា	ទំនាយក្បួនតំរា	ថានឹងរៀវហើយរីកវិញ។
ហេតុនេះអស់កូនចៅ	ទោះល្ងង់ខ្លៅ យ៉ាងណាមិញ	ខំឧស្សាហ៍ទន្ទេញ	បំពេញពាក្យពុទ្ធទំនាយ។
តំណពីថ្ងៃនេះ	រៀនតំរិះកុំរាយមាយ	កូនណាមិនស្វាធ្យាយ	មិនរលាយរលត់ទុក្ខ។
ដល់សាសនាគ្រប់គ្រាន់	ជួបប្រាំពាន់ទៅខាងមុខ	ទំនាយរាយទំនុក	ថាឳពុកម្តាយស្អប់កូន។
ថាកើតអន្តរកប្ប	គុំសម្លាប់គ្នាបងប្អូន	មិនដឹងតាដឹងដូន	សូន្យសីលទាន មិនមានសល់។
គួរគិតកុំសាងកម្ម	កាន់សីលប្រាំចាំដំកល់	ខំសាងមគ្គសាងផល	នឹងបានដល់ឋាន សាន្តសុខ។
នឹងរួចពីកាប់ចាក់	មិនបានធ្លាក់ទៅនរក	ព្រះសិរអារ្យត្រាស់ ខាងមុខ	រាសាយទុក្ខសោក រាល់ថ្ងៃ។

បានរៀបជា សំណុំឯកសារ ក្នុង ការអប់រំ, គួរយល់ដឹង, ចំណេះដឹងទូទៅ Tagged with ការអប់រំ, កំណាព្យ, ក្រមង៉ុយ, គួរយល់ដឹង, ចំណេះដឹងទូទៅ, អ៊ុក អ៊ូ

ការកំណត់ប្រាក់ឈ្នួលអប្បបរមារបស់ កម្មករនិយោជិត ធ្វើការ ផ្នែកវាយនភ័ណ្ឌ កាត់ដេរ និងផលិតស្បែកជើង

24 ខែមេសា 2013 បញ្ចេញមតិ

ប្រភពឯកសារ៖ក្រសួងការងារ និង បណ្តុះបណ្តាលវិជ្ជាជីវៈ

បានរៀបជា សំណុំឯកសារ ក្នុង កម្ពុជា, ព័ត៌មាន, សេដ្ឋកិច្ច, ឧស្សហកម្ម Tagged with កម្ពុជា, ព័ត៌មាន, សេដ្ឋកិច្ច, ឧស្សាហកម្ម

ស្ថានភាពរដូវវស្សា ឆ្នាំ ២០១៣

24 ខែមេសា 2013 បញ្ចេញមតិ

ប្រភពឯកសារ៖ ក្រសួងធនធានទឹក និង ឧតុនិយម

បានរៀបជា សំណុំឯកសារ ក្នុង កម្ពុជា, ធម្មជាតិ, បរិស្ថាន, ព័ត៌មាន Tagged with កម្ពុជា, ធម្មជាតិ, បរិស្ថាន, ព័ត៌មាន

ទិវាពលកម្មអន្តរជាតិ / International Workers’ Day / May Day / International Labour Day

23 ខែមេសា 2013 បញ្ចេញមតិ

សូមរំលឹកពីប្រភពនៃការបង្កើតទិវានេះ ៖ គឺនៅចុងទស្សវត្ស ១៨០០ ពេលដែលបដិវត្តឧស្សាហកម្ម បានកើតឡើងទូទាំងផ្ទៃប្រទេស ពេលនោះពលរដ្ឋអាមេរិកកាំងបានធ្វើការ ១២ម៉ោងក្នុងមួយថ្ងៃ ហើយរយៈពេល៧ថ្ងៃក្នុង១សប្តាហ៍ ដើម្បីដោះស្រាយនឹងការរស់នៅជាមូលដ្ឋានរបស់ពួកគេ សូម្បីតែកុមារ ក៏ធ្វើការផងដែរ នៅពេលនោះហើយ
ពួកគេទទួលបានកម្រៃថោកពីពលកម្មរបស់ពួកគេ ដែលផ្តល់ដោយនិយោជក ហើយក៏មិនទាន់មានច្បាប់ប្រឆាំងនឹងពលកម្មកុមារក្នុងការជំរុញឱ្យអនុវត្ត នៅឡើយដែរ។ ការធ្វើការងារមានរយៈពេលយូជាមួយលក្ខខណ្ឌការងារដ៏យ៉ាប់យ៉ឺន និងគ្មានអំណោយផលដល់សុខភាព ពេលនោះសហជីពនៅអាមេរិកកាំង ក៏លេចធ្លោឡើងធ្វើការដោះស្រាយ ដើម្បីស្វែងរកជម្រើសមួយដែលប្រសើរ។
នៅថ្ងៃអង្គារ ទី០៥ ខែកញ្ញា ឆ្នាំ១៨៨២ គឺជាកាហែរព្យុះហយាត្រាដំបូងនៃទិវាពលកម្ម ដោយមានកម្មករជាង១ម៉ឺននាក់ បានធ្វើការហែរក្បួនពីសាលាក្រុង ឆ្ពោះទៅកាន់ទីលានសហជីពបូរី ញ៉ូវយ៉ក ក្នុងការទាមទាឱ្យមានការដោះស្រាយបញ្ហាជាច្រើនជាមួយនិយោជក របស់ពួកគេ ។ ពីមួយឆ្នាំទៅមួយឆ្នាំ មានចំនួនកើនឡើងក្នុងការតវ៉ា នៅតាមបណ្តារដ្ឋជាច្រើន បានចូលរួមហែរក្បួន ប៉ុន្តែពេលនោះ សភាអាមេរិក មិនទាន់ផ្តល់ឱ្យមានការឈប់សំរាក ជាសាធារណៈស្របច្បាប់នៅឡើយទេ រហូតអស់រយៈពេល១២ឆ្នាំ កូដកម្មទាំងនោះបានបង្ហាញពីសិទ្ធិរបស់កម្មករទៅសាធារណជន ហើយនៅឆ្នាំ ១៨៩៤ ធ្វើឱ្យសភាអាមេរិក យល់ព្រមប្រកាសថា ថ្ងៃទី០១ ឧសភា គឺជាថ្ងៃឈប់សំរាកជាសាធារណៈ របស់កម្មករ និយោជិកដែលគេដឹងថាវាជា ថ្ងៃទិវាពលកម្ម ៕

ប្រភពឯកសារ៖ សាលារាជធានីភ្នំពេញ

Haymarket affair

This 1886 engraving was the most widely reproduced image of the Haymarket Affair. It inaccurately shows Fielden speaking, the bomb exploding, and the rioting beginning simultaneously

Engraving of the seven anarchists sentenced to die for Degan’s murder. An eighth defendant, Oscar Neebe, not shown here, was sentenced to 15 years in prison.

This sympathetic engraving by English Arts and Crafts illustrator Walter Crane of “The Anarchists of Chicago” was widely circulated among anarchists, socialists, and labor activists.