Meer praten helpt niet per se: wat onderzoek zegt over leraartaal en taalontwikkeling

Het lijkt vanzelfsprekend dat wat leraren zeggen ertoe doet. Toch is dat idee lange tijd verrassend indirect onderzocht, al gebeurt er nu ook in Vlaanderen interessant onderzoek binnen het TACOS-project. Discussies over taalontwikkeling bij jonge kinderen spelen zich vooral af rond thuiscontexten, ouderlijke input en sociaaleconomische verschillen. Het bekende debat rond de 30-million-word gap is daar een voorbeeld van: een discussie die intussen sterk genuanceerd is, met zowel geslaagde als minder geslaagde replicaties, maar die vooral duidelijk heeft gemaakt dat taalontwikkeling niet herleid kan worden tot woordenaantallen alleen, maar ook over de kwaliteit van de interacties.

Wat in dat debat relatief onderbelicht bleef, is de rol van taalgebruik in klascontexten. Niet als compensatie voor thuis, maar als didactische factor op zich. Een recente meta-analyse van Jiang, Kaplan en Ko-Wong brengt daar nu voor het eerst systematisch zicht op. Ze analyseerden 104 unieke studies (118 artikelen, 411 effectgroottes), met gegevens van meer dan 13.000 leraren en ruim 112.000 kinderen, van kleuterklas tot en met derde leerjaar. Cruciaal: ze gebruikten partiële correlaties, dus verbanden waarbij gecontroleerd werd voor zaken als SES, leeftijd en beginniveau. Dat maakt zoals vaker de resultaten minder spectaculair, maar inhoudelijk veel robuuster

Lees verder

Wat kan werken voor kinderen met specifieke onderwijsbehoeften? Lessen uit een grote meta-analyse

Het is een thema waar we momenteel veel op inzetten bij Leerpunt, maar in onderzoek zelden rustig wordt uitgeplozen: werken gerichte interventies voor leerlingen met specifieke onderwijsbehoeften eigenlijk echt? En zo ja: voor wie, wanneer en onder welke omstandigheden?

Die vraag staat centraal in een grote systematische review en meta-analyse die recent verscheen in Review of Education, onder leiding van Jo Van Herwegen, samen met een indrukwekkend team van co-auteurs. Ik ken Jo goed, en ik wist al een tijd dat dit artikel eraan zat te komen.Nu kan ik het resultaat in zijn geheel delen met jullie. En wel omdat het precies dat doet wat in dit domein vaak ontbreekt: het brengt orde in een versnipperd en soms ideologisch beladen veld.

Lees verder

Is AI het probleem, of toont AI de problemen?

Blame chat gpt mug, chat gpt Coffee Mug, chat gpt mug, funny chat gpt, chatgpt gift, gift for co worker, chat gpts faultHet voelt vandaag alsof AI ineens het probleem is. Alsof hallucinaties, foute citaties en oppervlakkige teksten pas bestaan sinds ChatGPT en consorten. Eerlijk, vanuit mijn rol als onderwijs mythbuster weet ik wel beter. Slechte of verkeerde citaties zijn geen AI-probleem. Ze zijn van alle tijden. Hetzelfde zie je ook bij de discussies over AI en evaluatie in het onderwijs.

Lees verder

Waarom Duolingo niet werkt om écht een taal te leren (en andere vragen over leren)

Veel over leren in deze video van de Universiteit van Nederlandken je wellicht al, bijvoorbeeld over het weinig effectief zijn van markeren, maar deze onderzoekster komt uit een andere tak van de wetenschap, dus interessant.

Gebruik jij Duolingo om een taal te leren? In deze aflevering legt Charlotte Fraza, hersenwetenschapper bij Radboudumc, uit waarom dit niet voldoende is om een taal écht te leren. En ze beantwoordt nog meer kijkersvragen! Want hoe leer je snel en effectief? Werkt het markeren van een tekst tijdens het leren? Hoe werkt leren in je brein eigenlijk?

Na de waarschuwingen: wanneer AI in onderwijs wél kan werken (eventueel)

In een vorige post besprak ik enkele dagen geleden het recente Brookings-rapport A New Direction for Students in an AI World. De kernconclusie daarvan was ongemakkelijk maar helder: vandaag wegen de risico’s van AI voor leerlingen zwaarder dan de beloften. Niet omdat AI per definitie schadelijk is, maar omdat veel toepassingen leerprocessen ondermijnen die juist essentieel zijn voor ontwikkeling. Beschermen, begrenzen en bewust kiezen stonden centraal.

Nu verscheen er ook het nieuwe OECD Digital Education Outlook 2026, volledig gewijd aan generatieve AI in onderwijs. Ik nam het globaal door wegens ook weer zeer uitgebreid, maar het is duidelijk dat dit rapport vanuit een andere vraag vertrekt. Deze keer niet zozeer: wat kan er misgaan? maar: wanneer en hoe kan AI daadwerkelijk bijdragen aan beter leren, beter lesgeven en sterkere systemen?

Lees verder

Nieuwe Leerpunt gids over hoe je wetenschappelijke kennis kan gebruiken

Er is een nieuwe Leerpunt-gids over het gebruik van wetenschappelijke kennis in onderwijs. Deze gids is een hertaling van een gelijkaardig handig document van de Education Endowment Foundation uit 2024. Het wil een goede illustratie zijn van wat evidence-informed werken eigenlijk vraagt. Het is dus echt niet nog een lijstje met “wat werkt”, maar een nuchtere uitleg over hoe je onderzoek kan lezen, wegen en gebruiken in je dagelijkse praktijk zonder de complexiteit van de klas te ontkennen.

De kern is eenvoudig maar wordt vaak vergeten. Goede beslissingen in onderwijs steunen nooit op één bron. Wetenschappelijke kennis is belangrijk, maar staat altijd naast data uit de eigen schoolcontext en professionele praktijkkennis. De gids maakt dat expliciet en werkt het consequent uit over het hele verbeterproces: van probleemverkenning tot evaluatie en borging. Onderzoek is geen stap die je “even toevoegt”, maar een bron die in elke fase een andere functie kan hebben

Lees verder

Wat is het effect van kijken naar kunst en musea bezoeken op mentaal welzijn?

Het is verleidelijk om te hopen dat kunst “werkt”. Dat een museumbezoek stress verlaagt, dat een schilderij aan de muur mensen rustiger maakt, dat esthetische ervaring een laagdrempelige manier is om welbevinden te verbeteren. En eerlijk: ik zou graag hebben dat het bewijs dat ook ondubbelzinnig laat zien.

Recent publiceerden MacKenzie Trupp, Claire Howlin, Anna Fekete, Julian Kutsche, Joerg Fingerhut en Matthew Pelowski een grote systematische review over het effect van kunst bekijken op welzijn. Niet kunst maken, geen therapie, geen workshops, maar gewoon: kijken naar beeldende kunst. De studie verscheen in The Journal of Positive Psychology en is methodologisch zorgvuldig opgezet. De studie werd vooraf geregistreerd, volgt de PRISMA-richtlijnen en is opvallend transparant over wat wel en niet gevonden wordt.

Lees verder

Vragen uit de klaspraktijk: over nieuwsgierigheid, stilte en feedback

File:Question-mark-grey.jpg - Wikimedia CommonsBinnenkort kunnen wellicht alle vragen richtingen Vraagpunt dat een Vlaamse versie van de Kennisrotonde zal worden, maar ik krijg zelf ook al jaar en dag vragen via deze blog die ik allemaal probeer te beantwoorden. Let op het proberen. Graag deel ik mijn antwoord op twee vragen over nieuwsgierigheid en digitale feedback in de klas ook langs deze weg met jullie. Vul gerust aan in de comments!

Lees verder

Onderzoek over vaktaal waar je ogenschijnlijk niets mee kan

Soms verschijnt er onderzoek waar je ogenschijnlijk weinig mee kan. Geen interventie. Geen stappenplan. En nee, ook geen duidelijke aanbeveling voor morgen in de klas. Je leest het, knikt, en blijft achter met de vraag: en nu? Een recente grootschalige studie naar wiskundige vaktaal in de klas is zo een onderzoek. Maar toch is er meer.

Lees verder

Universiteit van Vlaanderen over de interactie tussen armoede en mentale gezondheid

Over deze video van de Universiteit van Vlaanderen:

Armoede is niet alleen een kwestie van geld, maar van gemoedsrust. Angst, stress en depressie maken het bijna onmogelijk om duurzame beslissingen te nemen en vooruit te komen. Psycholoog prof. dr. Bram Vervliet (KU Leuven) en socioloog prof. dr. Sarah Van de Velde (UAntwerpen) bespreken in deze Vooruitblik hoe mentale gezondheid en armoede elkaar versterken en hoe je die vicieuze cirkel kan doorbreken.

Er zit veel goeds in deze video, maar ook soms zaken waar ik initieel toch een beetje van opkeek. Zo wordt de startvraag of arme mensen dommer zijn, direct snel weggezet, maar… de interactie is wel degelijk bekend. Zie het onderzoek dat bekend werd door werk van Mullanaithan en Shafir in hun boek Schaarste. Dit wordt dan een stuk verder in de video wel degelijk goed uitgelegd, maar zal je missen als je te vroeg afhaakt.